Sahih al-Bukhari, xadiiska 3045
Waxaa weriyey Abu Hurayrah. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Abu Hurayrah
Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ أَبِي سُفْيَانَ بْنِ أَسِيدِ بْنِ جَارِيَةَ الثَّقَفِيُّ ـ وَهْوَ حَلِيفٌ لِبَنِي زُهْرَةَ وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ بَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَشَرَةَ رَهْطٍ سَرِيَّةً عَيْنًا، وَأَمَّرَ عَلَيْهِمْ عَاصِمَ بْنَ ثَابِتٍ الأَنْصَارِيَّ جَدَّ عَاصِمِ بْنِ عُمَرَ، فَانْطَلَقُوا حَتَّى إِذَا كَانُوا بِالْهَدَأَةِ وَهْوَ بَيْنَ عُسْفَانَ وَمَكَّةَ ذُكِرُوا لِحَىٍّ مِنْ هُذَيْلٍ يُقَالُ لَهُمْ بَنُو لِحْيَانَ، فَنَفَرُوا لَهُمْ قَرِيبًا مِنْ مِائَتَىْ رَجُلٍ، كُلُّهُمْ رَامٍ، فَاقْتَصُّوا آثَارَهُمْ حَتَّى وَجَدُوا مَأْكَلَهُمْ تَمْرًا تَزَوَّدُوهُ مِنَ الْمَدِينَةِ فَقَالُوا هَذَا تَمْرُ يَثْرِبَ. فَاقْتَصُّوا آثَارَهُمْ، فَلَمَّا رَآهُمْ عَاصِمٌ وَأَصْحَابُهُ لَجَئُوا إِلَى فَدْفَدٍ، وَأَحَاطَ بِهِمُ الْقَوْمُ فَقَالُوا لَهُمُ انْزِلُوا وَأَعْطُونَا بِأَيْدِيكُمْ، وَلَكُمُ الْعَهْدُ وَالْمِيثَاقُ، وَلاَ نَقْتُلُ مِنْكُمْ أَحَدًا. قَالَ عَاصِمُ بْنُ ثَابِتٍ أَمِيرُ السَّرِيَّةِ أَمَّا أَنَا فَوَاللَّهِ لاَ أَنْزِلُ الْيَوْمَ فِي ذِمَّةِ كَافِرٍ، اللَّهُمَّ أَخْبِرْ عَنَّا نَبِيَّكَ. فَرَمَوْهُمْ بِالنَّبْلِ، فَقَتَلُوا عَاصِمًا فِي سَبْعَةٍ، فَنَزَلَ إِلَيْهِمْ ثَلاَثَةُ رَهْطٍ بِالْعَهْدِ وَالْمِيثَاقِ، مِنْهُمْ خُبَيْبٌ الأَنْصَارِيُّ وَابْنُ دَثِنَةَ وَرَجُلٌ آخَرُ، فَلَمَّا اسْتَمْكَنُوا مِنْهُمْ أَطْلَقُوا أَوْتَارَ قِسِيِّهِمْ فَأَوْثَقُوهُمْ فَقَالَ الرَّجُلُ الثَّالِثُ هَذَا أَوَّلُ الْغَدْرِ، وَاللَّهِ لاَ أَصْحَبُكُمْ، إِنَّ فِي هَؤُلاَءِ لأُسْوَةً. يُرِيدُ الْقَتْلَى، فَجَرَّرُوهُ وَعَالَجُوهُ عَلَى أَنْ يَصْحَبَهُمْ فَأَبَى فَقَتَلُوهُ، فَانْطَلَقُوا بِخُبَيْبٍ وَابْنِ دَثِنَةَ حَتَّى بَاعُوهُمَا بِمَكَّةَ بَعْدَ وَقْعَةِ بَدْرٍ، فَابْتَاعَ خُبَيْبًا بَنُو الْحَارِثِ بْنِ عَامِرِ بْنِ نَوْفَلِ بْنِ عَبْدِ مَنَافٍ، وَكَانَ خُبَيْبٌ هُوَ قَتَلَ الْحَارِثَ بْنَ عَامِرٍ يَوْمَ بَدْرٍ، فَلَبِثَ خُبَيْبٌ عِنْدَهُمْ أَسِيرًا، فَأَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عِيَاضٍ أَنَّ بِنْتَ الْحَارِثِ أَخْبَرَتْهُ أَنَّهُمْ حِينَ اجْتَمَعُوا اسْتَعَارَ مِنْهَا مُوسَى يَسْتَحِدُّ بِهَا فَأَعَارَتْهُ، فَأَخَذَ ابْنًا لِي وَأَنَا غَافِلَةٌ حِينَ أَتَاهُ قَالَتْ فَوَجَدْتُهُ مُجْلِسَهُ عَلَى فَخِذِهِ وَالْمُوسَى بِيَدِهِ، فَفَزِعْتُ فَزْعَةً عَرَفَهَا خُبَيْبٌ فِي وَجْهِي فَقَالَ تَخْشَيْنَ أَنْ أَقْتُلَهُ مَا كُنْتُ لأَفْعَلَ ذَلِكَ. وَاللَّهِ مَا رَأَيْتُ أَسِيرًا قَطُّ خَيْرًا مِنْ خُبَيْبٍ، وَاللَّهِ لَقَدْ وَجَدْتُهُ يَوْمًا يَأْكُلُ مِنْ قِطْفِ عِنَبٍ فِي يَدِهِ، وَإِنَّهُ لَمُوثَقٌ فِي الْحَدِيدِ، وَمَا بِمَكَّةَ مِنْ ثَمَرٍ وَكَانَتْ تَقُولُ إِنَّهُ لَرِزْقٌ مِنَ اللَّهِ رَزَقَهُ خُبَيْبًا، فَلَمَّا خَرَجُوا مِنَ الْحَرَمِ لِيَقْتُلُوهُ فِي الْحِلِّ، قَالَ لَهُمْ خُبَيْبٌ ذَرُونِي أَرْكَعْ رَكْعَتَيْنِ. فَتَرَكُوهُ، فَرَكَعَ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ قَالَ لَوْلاَ أَنْ تَظُنُّوا أَنَّ مَا بِي جَزَعٌ لَطَوَّلْتُهَا اللَّهُمَّ أَحْصِهِمْ عَدَدًا. وَلَسْتُ أُبَالِي حِينَ أُقْتَلُ مُسْلِمًا عَلَى أَىِّ شِقٍّ كَانَ لِلَّهِ مَصْرَعِي وَذَلِكَ فِي ذَاتِ الإِلَهِ وَإِنْ يَشَأْ يُبَارِكْ عَلَى أَوْصَالِ شِلْوٍ مُمَزَّعِ فَقَتَلَهُ ابْنُ الْحَارِثِ، فَكَانَ خُبَيْبٌ هُوَ سَنَّ الرَّكْعَتَيْنِ لِكُلِّ امْرِئٍ مُسْلِمٍ قُتِلَ صَبْرًا، فَاسْتَجَابَ اللَّهُ لِعَاصِمِ بْنِ ثَابِتٍ يَوْمَ أُصِيبَ، فَأَخْبَرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَصْحَابَهُ خَبَرَهُمْ وَمَا أُصِيبُوا، وَبَعَثَ نَاسٌ مِنْ كُفَّارِ قُرَيْشٍ إِلَى عَاصِمٍ حِينَ حُدِّثُوا أَنَّهُ قُتِلَ لِيُؤْتَوْا بِشَىْءٍ مِنْهُ يُعْرَفُ، وَكَانَ قَدْ قَتَلَ رَجُلاً مِنْ عُظَمَائِهِمْ يَوْمَ بَدْرٍ، فَبُعِثَ عَلَى عَاصِمٍ مِثْلُ الظُّلَّةِ مِنَ الدَّبْرِ، فَحَمَتْهُ مِنْ رَسُولِهِمْ، فَلَمْ يَقْدِرُوا عَلَى أَنْ يَقْطَعَ مِنْ لَحْمِهِ شَيْئًا.
Abuu Hurayrah — Allaha ka raalli noqdee — wuxuu yiri: Rasuulka Allah ﷺ wuxuu diray toban nin oo sirdoon ah, wuxuuna madax uga dhigay Caasim bin Thaabit al-Ansaari, oo ahaa awowgii Caasim bin Cumar. Way baxeen ilaa ay gaareen meel la yiraahdo Al-Hada’ah, oo u dhaxaysa Cusfaan iyo Makka. Markaas ayaa waxaa warkoodii helay qabiil ka mid ah Hudeyl oo la yiraahdo Banuu Lixyaan. Waxay u soo kaxeeyeen ku dhowaad laba boqol oo nin oo dhammaantood xirfadlayaal ganbi ah. Waxay raaceen raadkoodii ilaa ay heleen meel ay ku cuneen timir ay Madiina ka soo qaateen. Waxay yiraahdeen:
“Tani waa timirtii Yathrib (Madiina).” Kadibna way sii raaceen raadkoodii. Markii Caasim iyo asxaabtiisu arkeen cadowga, waxay fuuleen buur yar, dadkiina way ku hareereeyeen. Waxay ku yiraahdeen: “Soo dega oo nabadgelyo nagu soo gala, waxaan idin siinnay ballan iyo axdi in aanan cidna idinka dilayn.” Caasim bin Thaabit, oo ahaa amiirkii ciidanka, wuxuu yiri: “Anigu wallaahi maanta ma degayo hoos-joogga gaalo. Alloow, Nabigaaga naga gaarsii warkayaga.” Markaasay ganbi ku rideen, waxayna dileen Caasim iyo todoba kale. Saddex nin ayaa soo degay iyagoo aqbalay ballantii iyo axdigii; waxayna kala ahaayeen Khubayb al-Ansaari, Ibnu Dathinah, iyo nin kale. Markii ay gacanta ku dhigeen, waxay fureen xargihii gandiyadooda waxayna ku xireen saddexdii nin. Ninkii saddexaad wuxuu yiri: “Tani waa khiyaanadii ugu horreysay! Wallaahi idinla socon maayo; kuwan la dilay ayaa tusaale wanaagsan noo ah.” Way jiideen, wayna ku khasbeen inuu la socdo, laakiin wuu diiday, markaasay dileen. Khubayb iyo Ibnu Dathinah way kaxeysteen, waxayna ku iibiyeen Makka kadib dagaalkii Badar. Khubayb waxaa iibsaday carruurtii Al-Xaarith bin Caamir bin Nawfal bin Cabdi Manaaf. Khubayb ayaa ahaa kii dilay Al-Xaarith bin Caamir maalintii Badar. Khubayb wuxuu ag joogay maxbuus ahaan. Cubaydullaahi bin Ciyaad wuxuu ii sheegay in gabadhii Al-Xaarith ay u sheegtay: “Markii ay isu yimaadeen si ay u dilaan, wuxuu iga amaahday mindi uu xiirto, waanan siiyay. Wuxuu qaatay wiilkayga anigoo aan ogayn. Markaan u imid, waxaan arkay isagoo wiilkayga dhabta saartay, mindidiina gacanta ku haysta. Aad baan u argaggaxay, Khubaybna wuxuu arkay cabsida wejigayga ka muuqata, wuxuuna yiri: ‘Ma ka baqaysaa inaan dilo? Maya, taas weligay ma sameeyeen.’ Wallaahi, weligay maxbuus ka wanaagsan Khubayb ma arag. Wallaahi, maalin baan arkay isagoo cunaya canab gacanta ku haya, xilli uu biraha ku xiran yahay, xilligaasna Makka miro kama jirin.” Waxay oran jirtay: “Taasi waxay ahayd rizqi Allah siiyay Khubayb.” Markii ay Xaramka ka bixiyeen si ay xuduudda dibadda ugu dilaan, Khubayb wuxuu ku yiri: “I daaya aan tukado laba rakco.” Way u oggolaadeen, wuuna tukaday laba rakco, kadibna wuxuu yiri: “Haddaanay ahayn inaad u malaysaan inaan cabsanayo, waan dheerayn lahaa. Alloow, tiro ahaan u xisaabi (oo halaag).” “Waxba igama gelin markaan muslim ahaan u dhimanayo, dhinac kasta oo Allah dartiis laygu dilo; taasi waa Allah dartiis, hadduu doonana wuu barakayn karaa xubnaha jirka ee googo’an.” Markaasaa wiilkii Al-Xaarith dilay. Khubayb ayaa sunne ka dhigay labada rakco ee qof kasta oo muslim ah oo sabra lagu dilo. Allah wuu aqbalay ducadii Caasim bin Thaabit maalintii la dilay. Nabigu ﷺ wuxuu asxaabtiisa u sheegay warkoodii iyo wixii ku dhacay. Markii qaar ka mid ah gaaladii Qureysh maqleen in Caasim la dilay, waxay direen dad si ay u keenaan qayb jirkiisa ah oo lagu garto, maxaa yeelay wuxuu dilay mid ka mid ah madaxdoodii maalintii Badar. Markaasaa Caasim waxaa loo diray sida daruur hooskeed oo kale oo daabis ah, wayna ka difaaceen fariintoodii, mana awoodin inay hilibkiisa wax ka jaraan.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Khubaib wuxuu daacad u ahaa Allah, wuxuuna tukaday ka hor inta aan la dilin.
Xadiisku wuxuu ka warramayaa hawl sahamin ah oo ay galeen toban saxaabi oo uu hoggaaminayey Caasim ibn Thaabit, sida ay Banu Lixyaan u hareereeyeen, iyo qabashadii iyo dilkii Khubaib ka dib dagaalkii Badar.
Ciidan yar oo uu hoggaamiyuhu hawl u diro.
Qaybo salaadeed oo leh istaag, rukuuc iyo akhris cayiman.
Aagga barakaysan ee Maka, oo leh xeerar iyo ilaalin gaar ah.
Culimadu waxay salaaddii Khubaib ka fahmeen tusaale ah in maxbuus dil lagu xukumay uu tukan karo laba rakcadood; werintu waxay tilmaamaysaa inuu isagu caado ahaan bilaabay. Waxay sidoo kale adkeeyaan adkaysigiisa, talo saarashadiisa Allah iyo taxaddarkii uu u muujiyey ilmaha dadkii qabtay. Diidmadiisa inuu jebiyo ballan la jebiyey waxay muujinaysaa muhiimadda ay leedahay ilaalinta axdiga. Qisadani ma aha baaq guud oo rabshad loo adeegsanayo: hawshu waxay ka dhacday xaalad taariikheed oo gaar ah, mana siinayso qofna oggolaansho uu rabshad ku isticmaalo.
- Oof ballamahaaga, si caddaalad ahna ula dhaqan xataa dadka kaa soo horjeeda.
- Waqti u qaado salaadda ka hor imtixaan adag, Allahna weydiiso adkaysi.
- Sheekooyinka jihaadka marna ha ka soocin xaaladdooda, awoodda sharciyaysan iyo xeerarka.
Werintan saxiixa ahi waxay ku boorrinaysaa in maxaabiista la sii daayo, gaajaysanna la quudiyo, sidaasna waxay ku adkaynaysaa daryeelka dadka xaalad nugul ku jira.
Sahih al-Bukhari · #2786 (Sahih)Werintani waxay ka hadlaysaa fadliga dadaalka jidka Allah, waxayna mowduuc ahaan la xiriirtaa adkaysigii Khubaib.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.