Khumska iyo Jidka Allah · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, xadiiska 3091

Waxaa weriyey Ali ibn Abi Talib. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Khumska iyo Jidka Allah
صحيح البخاري
Yaa weriyey?

Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Ali ibn al‑Husayn

Sahih (lagu kalsoon yahay)
  1. 1Abdanwuxuu u sheegay al‑Bukhariعَبْدَانُ
  2. 2Abdullahعَبْدُ اللَّهِ
  3. 3Yunusيُونُسُ
  4. 4Az‑Zuhriالزُّهْرِيِّ
  5. 5Ali ibn al‑Husaynعَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ

Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

حَدَّثَنَا عَبْدَانُ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا يُونُسُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ، أَنَّ حُسَيْنَ بْنَ عَلِيٍّ، عَلَيْهِمَا السَّلاَمُ أَخْبَرَهُ أَنَّ عَلِيًّا قَالَ كَانَتْ لِي شَارِفٌ مِنْ نَصِيبِي مِنَ الْمَغْنَمِ يَوْمَ بَدْرٍ، وَكَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَعْطَانِي شَارِفًا مِنَ الْخُمُسِ، فَلَمَّا أَرَدْتُ أَنْ أَبْتَنِيَ بِفَاطِمَةَ بِنْتِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَاعَدْتُ رَجُلاً صَوَّاغًا مِنْ بَنِي قَيْنُقَاعَ، أَنْ يَرْتَحِلَ مَعِيَ فَنَأْتِيَ بِإِذْخِرٍ أَرَدْتُ أَنْ أَبِيعَهُ الصَّوَّاغِينَ، وَأَسْتَعِينَ بِهِ فِي وَلِيمَةِ عُرْسِي، فَبَيْنَا أَنَا أَجْمَعُ لِشَارِفَىَّ مَتَاعًا مِنَ الأَقْتَابِ وَالْغَرَائِرِ وَالْحِبَالِ، وَشَارِفَاىَ مُنَاخَانِ إِلَى جَنْبِ حُجْرَةِ رَجُلٍ مِنَ الأَنْصَارِ، رَجَعْتُ حِينَ جَمَعْتُ مَا جَمَعْتُ، فَإِذَا شَارِفَاىَ قَدِ اجْتُبَّ أَسْنِمَتُهُمَا وَبُقِرَتْ خَوَاصِرُهُمَا، وَأُخِذَ مِنْ أَكْبَادِهِمَا، فَلَمْ أَمْلِكْ عَيْنَىَّ حِينَ رَأَيْتُ ذَلِكَ الْمَنْظَرَ مِنْهُمَا، فَقُلْتُ مَنْ فَعَلَ هَذَا فَقَالُوا فَعَلَ حَمْزَةُ بْنُ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ، وَهْوَ فِي هَذَا الْبَيْتِ فِي شَرْبٍ مِنَ الأَنْصَارِ‏.‏ فَانْطَلَقْتُ حَتَّى أَدْخُلَ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَعِنْدَهُ زَيْدُ بْنُ حَارِثَةَ، فَعَرَفَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فِي وَجْهِي الَّذِي لَقِيتُ، فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ مَا لَكَ ‏"‏ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهَ، مَا رَأَيْتُ كَالْيَوْمِ قَطُّ، عَدَا حَمْزَةُ عَلَى نَاقَتَىَّ، فَأَجَبَّ أَسْنِمَتَهُمَا وَبَقَرَ خَوَاصِرَهُمَا، وَهَا هُوَ ذَا فِي بَيْتٍ مَعَهُ شَرْبٌ‏.‏ فَدَعَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِرِدَائِهِ فَارْتَدَى ثُمَّ انْطَلَقَ يَمْشِي، وَاتَّبَعْتُهُ أَنَا وَزَيْدُ بْنُ حَارِثَةَ حَتَّى جَاءَ الْبَيْتَ الَّذِي فِيهِ حَمْزَةُ، فَاسْتَأْذَنَ فَأَذِنُوا لَهُمْ فَإِذَا هُمْ شَرْبٌ، فَطَفِقَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَلُومُ حَمْزَةَ فِيمَا فَعَلَ، فَإِذَا حَمْزَةُ قَدْ ثَمِلَ مُحْمَرَّةً عَيْنَاهُ، فَنَظَرَ حَمْزَةُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، ثُمَّ صَعَّدَ النَّظَرَ فَنَظَرَ إِلَى رُكْبَتِهِ، ثُمَّ صَعَّدَ النَّظَرَ فَنَظَرَ إِلَى سُرَّتِهِ، ثُمَّ صَعَّدَ النَّظَرَ فَنَظَرَ إِلَى وَجْهِهِ ثُمَّ قَالَ حَمْزَةُ هَلْ أَنْتُمْ إِلاَّ عَبِيدٌ لأَبِي فَعَرَفَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَدْ ثَمِلَ، فَنَكَصَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى عَقِبَيْهِ الْقَهْقَرَى وَخَرَجْنَا مَعَهُ‏.‏

Tarjumaad

Cabdaan baa nooga warramay, Cabdullaahi baa noo sheegay, Yuunus baa noo sheegay, isagoo ka werinaya Az-Zuhrii, wuxuu yiri: Cali bin Xuseen baa ii sheegay in Xuseen bin Cali, naxariis iyo nabadgelyo Eebbe korkooda ha ahaatee, uu uga warramay in Cali yiri: Waxaan lahaa geel dheddig ah oo aan ka helay saamigeygii maalintii Badar, Nebiguna ﷺ wuxuu isiiyey geel kale oo ka mid ahaa Khumuska. Markaan damcay inaan guursado Faadumo bint Rasuulillaah ﷺ, waxaan ballan la dhigtay nin dahab-sameeye ah oo reer Banii Qaynuqaac ah inuu ila socdo si aan u soo guranno cawska Idkhir, dabadeedna aan u iibinno dahab-sameeyayaasha, lacagtana aan ugu sameeyo walimada arooskeyga. Anigoo u ururinaya labadayda geel qalabka rakaabka, shandadaha iyo xargaha, labadayda geelna ay fadhiyaan dhinaca qolka nin Ansaari ah, markaan soo noqday anigoo soo ururiyey wixii aan ururinayey, waxaan arkay labadaydii geel oo sanka laga jaray, dhinacyadana laga dildilaacay, beerkana lagala baxay qayb ka mid ah. Indhahaygu way ilmeeyeen markaan arkay muuqaalkaas, waxaanan iri: 'Yaa sameeyey tan?' Waxay yiraahdeen: 'Waxaa sameeyey Xamsa bin Cabdul-Mudhalib, wuxuuna ku jiraa gurigan isagoo khamri la cabaya dad Ansaar ah.' Waan baxay ilaa aan ka galay Nebiga ﷺ, agtiisana waxaa joogay Zeyd bin Xaaritha. Nebigu ﷺ wuxuu wejigeyga ka gartay dhibtii igu dhacday, wuxuuna yiri: 'Maxaa kugu dhacay?' Waxaan iri: 'Rasuulallaahow, maalin sidan oo kale ah weligey ma arag. Xamsa baa weeraray labadaydii geel, sanka ka jaray, dhinacyadana ka dildilaacay, haddana wuxuu ku jiraa guri isagoo khamri la cabaya dad.' Nebigu ﷺ wuxuu dalbaday go'giisii, wuu huwaday, dabadeedna wuu baxay isagoo lugeynaya. Annaga iyo Zeyd bin Xaaritha waan raacnay ilaa uu yimid gurigii uu Xamsa ku jiray. Wuu idan weydiistay, wayna u oggolaadeen, iyagoo sakhraansan. Rasuulillaah ﷺ wuxuu bilaabay inuu canaanto Xamsa wuxuu sameeyey awgiis, balse Xamsa wuu sakhraansanaa indhihiisuna way casaadeen. Xamsa wuxuu eegay Rasuulillaah ﷺ, dabadeedna kor buu u eegay jilbihiisa, mar kalena kor buu u eegay xudduntiisa, mar saddexaadna kor buu u eegay wejigiisa, wuxuuna yiri: 'Ma adinku tihiin wax aan ahayn addoommada aabbahay?' Rasuulillaah ﷺ wuxuu gartay inuu sakhraansan yahay, markaasuu dib u noqday, annaguna waan la baxnay.

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Nabigu ﷺ si deggan ayuu uga falceliyey markii Xamza uu waxyeelleeyey geela Cali.

Asalka iyo sababta

Cali wuxuu sheegay in geeliisa waxyeello gaartay isagoo isu diyaarinaya guurkiisa Faadumo. Nabigu ﷺ wuxuu u tegay inuu Xamza la hadlo, balse wuu ka noqday markii uu ogaaday in Xamza sakhraansan yahay.

Erayada adag oo la sharxay
Khumus

Shan meelood meel ka mid ah qaniimada dagaalka, oo sida xeerarka Islaamku dhigayaan loo qoondeeyo meelaha loogu talagalay.

Idhkhir

Nooc caws udgoon ah oo Makka iyo nawaaxigeeda laga isticmaali jiray lagana ganacsan jiray.

Ansaar

Dadka Madiina ee taageeray Nabiga ﷺ iyo Muslimiintii Makka ka soo haajiray.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimadii hore waxay ficilka Nabiga ﷺ u arkaan tusaale xikmad iyo is-xakamayn ah: wuxuu Xamza kala hadlay waxyeellada, balse wuxuu arkay in sakhraannimadiisu ka dhigayso canaanta xilligaas mid aan faa'iido lahayn. Dhacdadu waxay sidoo kale muujinaysaa in hantida iyo waxyeellada loo geysto si dhab ah loo qaato, isla markaana khilaafka si taxaddar leh loo maareeyo. Tani oggolaansho uma aha sakhraannimada ama waxyeellaynta hantida dadka kale; arrimahaasi weli waa xaaraan.

Casharrada maanta
  1. Qofka kala hadal waxyeellada, balse dooro waqti uu awood u leeyahay inuu farriinta fahmo.
  2. Ka fogow xaalad sii xumaanaysa haddii hadal dheeraad ahi waxba tarayn; muranka mar dambe si deggan uga wada hadla.
  3. Si taxaddar leh ula dhaqan hantida dadka kale, oo haddii aad waxyeello geysatana bixi magdhow ama hagaaji waxa aad dhaawacday.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.