Khumska iyo Jidka Allah · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, xadiiska 3142

Waxaa weriyey Abu Qatada. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Khumska iyo Jidka Allah
صحيح البخاري
Yaa weriyey?

Waxaa weriyey Abu Qatada

Sahih (lagu kalsoon yahay)

Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنِ ابْنِ أَفْلَحَ، عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ، مَوْلَى أَبِي قَتَادَةَ عَنْ أَبِي قَتَادَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَامَ حُنَيْنٍ، فَلَمَّا الْتَقَيْنَا كَانَتْ لِلْمُسْلِمِينَ جَوْلَةٌ، فَرَأَيْتُ رَجُلاً مِنَ الْمُشْرِكِينَ عَلاَ رَجُلاً مِنَ الْمُسْلِمِينَ، فَاسْتَدَرْتُ حَتَّى أَتَيْتُهُ مِنْ وَرَائِهِ حَتَّى ضَرَبْتُهُ بِالسَّيْفِ عَلَى حَبْلِ عَاتِقِهِ، فَأَقْبَلَ عَلَىَّ فَضَمَّنِي ضَمَّةً وَجَدْتُ مِنْهَا رِيحَ الْمَوْتِ، ثُمَّ أَدْرَكَهُ الْمَوْتُ فَأَرْسَلَنِي، فَلَحِقْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ فَقُلْتُ مَا بَالُ النَّاسِ قَالَ أَمْرُ اللَّهِ، ثُمَّ إِنَّ النَّاسَ رَجَعُوا، وَجَلَسَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ مَنْ قَتَلَ قَتِيلاً لَهُ عَلَيْهِ بَيِّنَةٌ فَلَهُ سَلَبُهُ ‏"‏‏.‏ فَقُمْتُ فَقُلْتُ مَنْ يَشْهَدُ لِي ثُمَّ جَلَسْتُ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ مَنْ قَتَلَ قَتِيلاً لَهُ عَلَيْهِ بَيِّنَةٌ فَلَهُ سَلَبُهُ ‏"‏ فَقُمْتُ فَقُلْتُ مَنْ يَشْهَدُ لِي ثُمَّ جَلَسْتُ، ثُمَّ قَالَ الثَّالِثَةَ مِثْلَهُ فَقَالَ رَجُلٌ صَدَقَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، وَسَلَبُهُ عِنْدِي فَأَرْضِهِ عَنِّي‏.‏ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ الصِّدِّيقُ ـ رضى الله عنه لاَهَا اللَّهِ إِذًا يَعْمِدُ إِلَى أَسَدٍ مِنْ أُسْدِ اللَّهِ يُقَاتِلُ عَنِ اللَّهِ وَرَسُولِهِ صلى الله عليه وسلم يُعْطِيكَ سَلَبَهُ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ صَدَقَ ‏"‏‏.‏ فَأَعْطَاهُ فَبِعْتُ الدِّرْعَ، فَابْتَعْتُ بِهِ مَخْرِفًا فِي بَنِي سَلِمَةَ، فَإِنَّهُ لأَوَّلُ مَالٍ تَأَثَّلْتُهُ فِي الإِسْلاَمِ‏.‏

Tarjumaad

Abu Qatada wuxuu yiri: Waxaan la baxnay Rasûlullah ﷺ sanadkii dagaalka Xunayn. Markii aan iska hor nimid cadowga, Muslimiintu way dib u gurteen, waxaana arkay nin mushrik ah oo fuulay nin Muslim ah. Waan soo wareegay ilaa aan ka imid gadaashiisa, waxaana ku dhuftay seef garabkiisa. Wuu ii soo jeestay oo si adag ayuu ii qabtay ilaa aan dareemay geeri, balse geeridaa qabatay isagii waana i sii daayay. Waxaan raacay Cumar bin Al-Khadhaab waxaanan weydiiyay:

"Maxaa dadka ku dhacay?" Wuxuu yiri: "Waa amarka Allah." Kadib dadkii way soo laabteen, Nabigu ﷺ wuu fariistay wuxuuna yiri: "Qofkii dila cadow oo haysta caddeyn, wuxuu leeyahay salabkiisa (dharkiisa iyo hubkiisa)." Waan istaagay oo iri: "Yaa ii marqaati furaya?" Kadib waan fariistay. Nabigu ﷺ mar kale ayuu yiri: "Qofkii dila cadow oo haysta caddeyn, wuxuu leeyahay salabkiisa." Mar kale ayaan istaagay oo iri: "Yaa ii marqaati furaya?" Waanan fariistay. Markii saddexaad markuu yiri sidaas, nin baa yiri: "Wuu run sheegay, Rasûlullah ﷺ, salabka ninka la dilayna anigaa haya, ee iga raalli geli isaga." Abu Bakr As-Siddiq baa yiri: "Maya, wallaahi! Rasûlullah ﷺ ogolaan maayo inaad qaadato salabka mid ka mid ah libaaxyada Allah oo u dagaalamaya Allah iyo Rasuulkiisa ﷺ." Nabigu ﷺ wuxuu yiri: "Abu Bakr wuu run sheegay." Sidaas darteed Rasûlullah ﷺ wuxuu siiyay salabkii aniga. Waxaan iibiyay gaashaankii, waxaanan ku iibsaday beero ku yaalla Bani Salama, waana hantidii ugu horreysay ee aan yeesho Islaamnimadayda kadib.

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Qof si la xaqiijiyey uga adkaada cadow wuxuu heli karaa qalabkiisa gaarka ah.

Asalka iyo sababta

Dhacdadu waxay ka dhacday dagaalkii Xunayn. Abuu Qataada wuxuu sheegay sida uu cadow uga adkaaday, dabadeedna uu codsaday caddayn xaqiijinaysa sheegashadiisa qalabka cadowgaas.

Erayada adag oo la sharxay
sulab (qaniimo)

Qalabka gaarka ah ee cadow laga adkaaday, sida gaashaanka la sheegay.

bayyina (caddayn cad)

Caddeyn lagu qanci karo oo muujinaysa qofkii cadowga ka adkaaday, tusaale ahaan markhaati.

Xunayn

Goob uu ka dhacay dagaal sannadkii ay Muslimiintu halkaas ula baxeen Nebiga ﷺ.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimadu waxay hadalkan ka fahmeen in qalabka gaarka ah ee dagaalka lagu qabsaday la siin karo qofka si la xaqiijiyey uga adkaaday cadowga. Xoojinta doorka caddayntu waxay ka hortagtaa sheegashooyin aan sal lahayn. Fuqahadu waxay ka doodaan sida xeerkan ula jaanqaadayo qaybinta qaniimada inteeda kale iyo awoodda hoggaamiyaha; xadiiskani fasax uma aha qofku inuu iskii u adeegsado xoog ama hanti u gaar yeelasho.

Casharrada maanta
  1. Sheegashada hanti ku taageer caddayn la hubin karo, daacadna ka noqo waxa aad adigu aragtay.
  2. Hantida la wadaago ka sameeya heshiisyo cad, khilaafkana u gudbiya hay'ad awood u leh inay xukunto.
  3. Wararka taariikhiga ah ee qaniimada dagaalka ku saabsan ku akhri macnahooda sharciyeed; fasax uma aha xoog ama hanti ku qaadasho qofku iskiis u sameeyo.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.