Khumska iyo Jidka Allah · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, xadiiska 3147

Waxaa weriyey Anas ibn Malik. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Khumska iyo Jidka Allah
صحيح البخاري
Yaa weriyey?

Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Nabiga ﷺ

Sahih (lagu kalsoon yahay)
  1. 1Abu al‑Yamanwuxuu u sheegay al‑Bukhariأَبُو الْيَمَانِ
  2. 2Shu'aybشُعَيْبٌ
  3. 3Az‑Zuhriالزُّهْرِيُّ
  4. 4Anas ibn Malikأَنَسُ بْنُ مَالِكٍ
  5. 5Rasuulka Alle ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ

Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، حَدَّثَنَا الزُّهْرِيُّ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ، أَنَّ نَاسًا، مِنَ الأَنْصَارِ قَالُوا لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ أَمْوَالِ هَوَازِنَ مَا أَفَاءَ، فَطَفِقَ يُعْطِي رِجَالاً مِنْ قُرَيْشٍ الْمِائَةَ مِنَ الإِبِلِ فَقَالُوا يَغْفِرُ اللَّهُ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُعْطِي قُرَيْشًا وَيَدَعُنَا، وَسُيُوفُنَا تَقْطُرُ مِنْ دِمَائِهِمْ قَالَ أَنَسٌ فَحُدِّثَ رَسُولُ اللَّهِ بِمَقَالَتِهِمْ، فَأَرْسَلَ إِلَى الأَنْصَارِ، فَجَمَعَهُمْ فِي قُبَّةٍ مِنْ أَدَمٍ، وَلَمْ يَدْعُ مَعَهُمْ أَحَدًا غَيْرَهُمْ، فَلَمَّا اجْتَمَعُوا جَاءَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ مَا كَانَ حَدِيثٌ بَلَغَنِي عَنْكُمْ ‏"‏‏.‏ قَالَ لَهُ فُقَهَاؤُهُمْ أَمَّا ذَوُو آرَائِنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ فَلَمْ يَقُولُوا شَيْئًا، وَأَمَّا أُنَاسٌ مِنَّا حَدِيثَةٌ أَسْنَانُهُمْ فَقَالُوا يَغْفِرُ اللَّهُ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُعْطِي قُرَيْشًا وَيَتْرُكُ الأَنْصَارَ، وَسُيُوفُنَا تَقْطُرُ مِنْ دِمَائِهِمْ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنِّي أُعْطِي رِجَالاً حَدِيثٌ عَهْدُهُمْ بِكُفْرٍ، أَمَا تَرْضَوْنَ أَنْ يَذْهَبَ النَّاسُ بِالأَمْوَالِ وَتَرْجِعُونَ إِلَى رِحَالِكُمْ بِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، فَوَاللَّهِ مَا تَنْقَلِبُونَ بِهِ خَيْرٌ مِمَّا يَنْقَلِبُونَ بِهِ ‏"‏‏.‏ قَالُوا بَلَى يَا رَسُولَ اللَّهِ قَدْ رَضِينَا‏.‏ فَقَالَ لَهُمْ ‏"‏ إِنَّكُمْ سَتَرَوْنَ بَعْدِي أُثْرَةً شَدِيدَةً، فَاصْبِرُوا حَتَّى تَلْقَوُا اللَّهَ وَرَسُولَهُ صلى الله عليه وسلم عَلَى الْحَوْضِ ‏"‏‏.‏ قَالَ أَنَسٌ فَلَمْ نَصْبِرْ‏.‏

Tarjumaad

Waxaa wariyey Anas bin Maalik: Markii Alle uu Rasuulkiisa ﷺ ku mannaystay xoolihii qabiilka Hawazin oo ahayd fay (ghanimo), wuxuu bilaabay inuu ragga reer Qureysh qaarkood siiyo boqol geel midkiiba. Markaasay ragga Ansaarta qaarkood ka yiraahdeen Rasuulka Alle ﷺ:

"Alle ha u dambi dhaafo Rasuulkiisa! Wuxuu siinayaa Qureysh wuuna naga tegayaa, iyadoo seeftaheennu ay weli dhiiggooda ka tifqayaan." Markii Rasuulka Alle ﷺ la ogeysiiyey hadalkoodii, wuxuu u yeeray Ansaarta wuxuuna ku ururiyey teendho maqaar ah, isagoon cid kale la joogsiin. Markii ay isugu yimaadeen, waxaa u yimid Rasuulka Alle ﷺ wuxuuna yiri: "Waa maxay hadalka iga soo gaaray ee aad sheegteen?" Culimadoodii ayaa ugu jawaabtay: "Rasuulkii Allow! Kuwa ra'yiga leh ee annaga kamid ah waxba ma aysan oran, laakiin dhallinyaro naga mid ah oo ilkuhu cusub yihiin ayaa yiri: 'Alle ha u dambi dhaafo Rasuulkiisa; wuxuu siinayaa Qureysh wuxuuna ka tegayaa Ansaarta, iyadoo seeftaheennu ay weli dhiig ka tifqayaan.'" Rasuulka Alle ﷺ ayaa yiri: "Waxaan siinayaa rag waqtigooda gaalnimo uu dhow yahay (si aan iimaankooda u adkeeyo). Miyaadan raalli ka ahayn in dadku ay xoolo la tagaan idinkuna aad guryihiinna ugu noqotaan Rasuulka Alle ﷺ? Wallaahi, waxaad la noqoneysaan ayaa ka khayr badan waxay la noqonayaan." Waxay yiraahdeen: "Haa, Rasuulkii Allow, waan raalli nahay." Kadibna wuxuu ku yiri: "Aniga dabaday waxaad arki doontaan doorbidid daran, ee samra inta aad ka la kulmaysaan Alle iyo Rasuulkiisa ﷺ Xawdka agtiisa." Anas wuxuu yiri: Laakiin ma aannan samrin.

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Nabigu ﷺ wuxuu quluubta Ansaar ka hormariyey hantida.

Asalka iyo sababta

Kadib guushii Hawaa zin, Nabigu ﷺ wuxuu qaybiyey qaniimadii, wuxuuna hadiyado waaweyn siiyey qaar ka mid ah Qurayshiyiintii dhowaan muslimka noqday. Markii qaar ka mid ah Ansaar arrintaas ka hadleen, si gaar ah ayuu isugu yeedhay, wuxuuna u sharraxay siyaasaddiisa.

Erayada adag oo la sharxay
Fay’

Hanti ku hoos timid maamulka bulshada Muslimka; werinnada dhexdeeda eraygan waxaa loo adeegsadaa hanti la helay.

Ansaar

Dadka Madiina ee soo dhoweeyey Nabiga ﷺ iyo Muslimiintii hore, una hiiliyey.

Al-Xawd

Balliga, sida werinnadu sheegayaan, Nabiga ﷺ la siin doono Maalinta Qiyaamaha.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimada hore, oo uu ka mid yahay Ibnu Xajar, waxay sharraxaan in Nabigu ﷺ hadiyado waaweyn ku dhiirrigeliyey Muslimiintii cusbayd, iimaankoodana ku xoojiyey. Qaybinta qaniimadu waxay hoos imanaysay awooddiisa hoggaamiye ahaan, mana ahayn inay koox kasta si isku mid ah ugu dhacdo. Ansaar waxaa la xusuusiyey xiriirkooda gaarka ah ee isaga iyo qiimaha joogtada ah ee iimaanka iyo la joogistiisu leeyihiin marka loo eego hanti ku meel gaar ah. Baaqii ahaa in la samro wuxuu kaloo ina barayaa in hoggaamiyuhu si furan wax u sharraxo marka dadku su’aalo ka qabaan qaybinta.

Casharrada maanta
  1. Marka wax la qaybinayo, marka hore weydii sababta intaanad go’aanka ku tilmaamin mid aan caddaalad ahayn.
  2. Dadka ha ku qiimayn oo keliya waxa ay heleen, balse ku qiimee adeeggooda, iimaankooda iyo xilkasnimadooda.
  3. Hoggaamiye ahaan, go’aannada si deggan u sharrax oo dhegayso walaacyada adigoon dadka meel fagaare ah ku ceebayn.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.