Khumska iyo Jidka Allah · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, xadiiska 3150

Waxaa weriyey Abdullah ibn Mas'ud. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Khumska iyo Jidka Allah
صحيح البخاري
Yaa weriyey?

Waxaa weriyey Abdullah ibn Mas'ud

Sahih (lagu kalsoon yahay)

Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ لَمَّا كَانَ يَوْمُ حُنَيْنٍ آثَرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أُنَاسًا فِي الْقِسْمَةِ، فَأَعْطَى الأَقْرَعَ بْنَ حَابِسٍ مِائَةً مِنَ الإِبِلِ، وَأَعْطَى عُيَيْنَةَ مِثْلَ ذَلِكَ، وَأَعْطَى أُنَاسًا مِنْ أَشْرَافِ الْعَرَبِ، فَآثَرَهُمْ يَوْمَئِذٍ فِي الْقِسْمَةِ‏.‏ قَالَ رَجُلٌ وَاللَّهِ إِنَّ هَذِهِ الْقِسْمَةَ مَا عُدِلَ فِيهَا، وَمَا أُرِيدَ بِهَا وَجْهُ اللَّهِ‏.‏ فَقُلْتُ وَاللَّهِ لأُخْبِرَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم‏.‏ فَأَتَيْتُهُ فَأَخْبَرْتُهُ فَقَالَ ‏ "‏ فَمَنْ يَعْدِلُ إِذَا لَمْ يَعْدِلِ اللَّهُ وَرَسُولُهُ رَحِمَ اللَّهُ مُوسَى قَدْ أُوذِيَ بِأَكْثَرَ مِنْ هَذَا فَصَبَرَ ‏"‏‏.‏

Tarjumaad

Waxaa nooga warramay Cusmaan bin Abii Shaybah, waxaa nooga warramay Jariir, oo ka weriyey Mansuur, oo ka weriyey Abii Waa’il, oo ka weriyey Cabdullaahi — raḍiya Allāhu ʿanhu — wuxuu yiri: Maalintii Xunayn, Nebigu ﷺ wuxuu doorbiday dad gaar ah qaybinta xoolaha dagaalka. Wuxuu siiyey Al-Aqra’ bin Xaabis boqol geel ah, wuxuuna siiyey Cuyaynah intaas oo kale, wuxuuna siiyey dad ka mid ah sharafleyda Carabta, isagoo maalintaas doorbiday qaybinta. Nin baa yiri: 'Wallāhi, qaybintan caddaalad laguma samayn, mana loola jeedo wajiga Eebbe.' Markaas baan iri: 'Wallāhi, waan u sheegi doonaa Nebiga ﷺ.' Waan u imid oo waan u warramay. Wuxuu yiri: 'Yaa caddaalad samaynaya haddii Eebbe iyo Rasuulkiisu aysan caddaalad samayn? Eebbe ha u naxariisto Muuse, waxaa lagu dhibay wax ka badan tan, haddana wuu sabray.'

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Nabiga ﷺ si xikmad leh ayuu wax u qaybiyey, wuxuuna u samray dhaleecayn aan xaq ahayn.

Asalka iyo sababta

Xadiisku wuxuu xusayaa dhacdada lafteeda: markii la qaybinayey hantidii dagaalka ee Hunayn ka dib, qaar ka mid ah Carabtii saamaynta lahayd ayaa la siiyey hadiyado ka badan kuwa dadka kale. Nin ayaa qaybinta ku eedeeyey caddaalad-darro; Cabdullaahi ibn Mascuud ayaana hadalkaas u gudbiyey Nabiga ﷺ.

Erayada adag oo la sharxay
Hunayn

Dagaal dhacay sannadkii siddeedaad ee hijriga.

Hantida dagaalka

Hanti lagu helay olole dagaal, loona qaybiyo sida xeerarka Islaamku dhigayaan.

Samir

In qofku is xakameeyo oo ku adkaysto xaqa, inkastoo hadallo dhaawac leh loo jeediyo.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimadii hore waxay sharraxeen in hoggaamiyuhu marka uu hantida dagaalka qaybinayo tixgelin karo danta guud iyo kasbashada qalbiyada; in tiro isku mid ah la siiyo dadka xaalad kasta waajib ma aha. Eedaynta qisadani waxay ahayd mid aan sal lahayn: Nabiga ﷺ wuxuu u dhaqmay si caddaalad iyo xikmad leh. Xuska Muuse wuxuu ina barayaa in nebiyaduba u adkaysteen eedayn dhaawac leh, samirna muujiyeen. Xadiiskani keligiis ma dejinayo dhammaan xeerarka qaybinta; arrimahaas, fuqahadu waxay sidoo kale tixraacaan daliillada kale iyo xeerarka madhhabka.

Casharrada maanta
  1. Ha ku xukumin go'aan inuu caddaalad-darro yahay ka hor intaadan si taxaddar leh u baadhin sababihiisa iyo duruufihiisa.
  2. Qofka hoggaamiyaa wuxuu khayraadka u qaybin karaa si kala duwan marka ay taasi danta guud u adeegayso, balse waa inuu caddaalad ku dhaqmaa.
  3. Eedayn dhaawac leh ugu jawaab si deggan, samirkana hagaha jawaabtaada ka dhig.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.