Salaadaha · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, xadiiska 349

Waxaa weriyey Abu Dharr al-Ghifari. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Salaadaha
صحيح البخاري
Yaa weriyey?

Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Nabiga ﷺ

Sahih (lagu kalsoon yahay)
  1. 1Yahya ibn Bukayrwuxuu u sheegay al‑Bukhariيَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ
  2. 2Al‑Laythاللَّيْثُ
  3. 3Yunusيُونُسَ
  4. 4Ibn Shihabابْنِ شِهَابٍ
  5. 5Anas ibn Malikأَنَسِ بْنِ مَالِكٍ
  6. 6Rasuulka Alle ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ

Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ كَانَ أَبُو ذَرٍّ يُحَدِّثُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ فُرِجَ عَنْ سَقْفِ بَيْتِي وَأَنَا بِمَكَّةَ، فَنَزَلَ جِبْرِيلُ فَفَرَجَ صَدْرِي، ثُمَّ غَسَلَهُ بِمَاءِ زَمْزَمَ، ثُمَّ جَاءَ بِطَسْتٍ مِنْ ذَهَبٍ مُمْتَلِئٍ حِكْمَةً وَإِيمَانًا، فَأَفْرَغَهُ فِي صَدْرِي ثُمَّ أَطْبَقَهُ، ثُمَّ أَخَذَ بِيَدِي فَعَرَجَ بِي إِلَى السَّمَاءِ الدُّنْيَا، فَلَمَّا جِئْتُ إِلَى السَّمَاءِ الدُّنْيَا قَالَ جِبْرِيلُ لِخَازِنِ السَّمَاءِ افْتَحْ‏.‏ قَالَ مَنْ هَذَا قَالَ هَذَا جِبْرِيلُ‏.‏ قَالَ هَلْ مَعَكَ أَحَدٌ قَالَ نَعَمْ مَعِي مُحَمَّدٌ صلى الله عليه وسلم‏.‏ فَقَالَ أُرْسِلَ إِلَيْهِ قَالَ نَعَمْ‏.‏ فَلَمَّا فَتَحَ عَلَوْنَا السَّمَاءَ الدُّنْيَا، فَإِذَا رَجُلٌ قَاعِدٌ عَلَى يَمِينِهِ أَسْوِدَةٌ وَعَلَى يَسَارِهِ أَسْوِدَةٌ، إِذَا نَظَرَ قِبَلَ يَمِينِهِ ضَحِكَ، وَإِذَا نَظَرَ قِبَلَ يَسَارِهِ بَكَى، فَقَالَ مَرْحَبًا بِالنَّبِيِّ الصَّالِحِ وَالاِبْنِ الصَّالِحِ‏.‏ قُلْتُ لِجِبْرِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ هَذَا آدَمُ‏.‏ وَهَذِهِ الأَسْوِدَةُ عَنْ يَمِينِهِ وَشِمَالِهِ نَسَمُ بَنِيهِ، فَأَهْلُ الْيَمِينِ مِنْهُمْ أَهْلُ الْجَنَّةِ، وَالأَسْوِدَةُ الَّتِي عَنْ شِمَالِهِ أَهْلُ النَّارِ، فَإِذَا نَظَرَ عَنْ يَمِينِهِ ضَحِكَ، وَإِذَا نَظَرَ قِبَلَ شِمَالِهِ بَكَى، حَتَّى عَرَجَ بِي إِلَى السَّمَاءِ الثَّانِيَةِ فَقَالَ لِخَازِنِهَا افْتَحْ‏.‏ فَقَالَ لَهُ خَازِنُهَا مِثْلَ مَا قَالَ الأَوَّلُ فَفَتَحَ ‏"‏‏.‏ قَالَ أَنَسٌ فَذَكَرَ أَنَّهُ وَجَدَ فِي السَّمَوَاتِ آدَمَ وَإِدْرِيسَ وَمُوسَى وَعِيسَى وَإِبْرَاهِيمَ ـ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ ـ وَلَمْ يُثْبِتْ كَيْفَ مَنَازِلُهُمْ، غَيْرَ أَنَّهُ ذَكَرَ أَنَّهُ وَجَدَ آدَمَ فِي السَّمَاءِ الدُّنْيَا، وَإِبْرَاهِيمَ فِي السَّمَاءِ السَّادِسَةِ‏.‏ قَالَ أَنَسٌ فَلَمَّا مَرَّ جِبْرِيلُ بِالنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِإِدْرِيسَ قَالَ مَرْحَبًا بِالنَّبِيِّ الصَّالِحِ وَالأَخِ الصَّالِحِ‏.‏ فَقُلْتُ مَنْ هَذَا قَالَ هَذَا إِدْرِيسُ‏.‏ ثُمَّ مَرَرْتُ بِمُوسَى فَقَالَ مَرْحَبًا بِالنَّبِيِّ الصَّالِحِ وَالأَخِ الصَّالِحِ‏.‏ قُلْتُ مَنْ هَذَا قَالَ هَذَا مُوسَى‏.‏ ثُمَّ مَرَرْتُ بِعِيسَى فَقَالَ مَرْحَبًا بِالأَخِ الصَّالِحِ وَالنَّبِيِّ الصَّالِحِ‏.‏ قُلْتُ مَنْ هَذَا قَالَ هَذَا عِيسَى‏.‏ ثُمَّ مَرَرْتُ بِإِبْرَاهِيمَ فَقَالَ مَرْحَبًا بِالنَّبِيِّ الصَّالِحِ وَالاِبْنِ الصَّالِحِ‏.‏ قُلْتُ مَنْ هَذَا قَالَ هَذَا إِبْرَاهِيمُ صلى الله عليه وسلم ‏"‏‏.‏ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ فَأَخْبَرَنِي ابْنُ حَزْمٍ أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ وَأَبَا حَبَّةَ الأَنْصَارِيَّ كَانَا يَقُولاَنِ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ ثُمَّ عُرِجَ بِي حَتَّى ظَهَرْتُ لِمُسْتَوًى أَسْمَعُ فِيهِ صَرِيفَ الأَقْلاَمِ ‏"‏‏.‏ قَالَ ابْنُ حَزْمٍ وَأَنَسُ بْنُ مَالِكٍ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ فَفَرَضَ اللَّهُ عَلَى أُمَّتِي خَمْسِينَ صَلاَةً، فَرَجَعْتُ بِذَلِكَ حَتَّى مَرَرْتُ عَلَى مُوسَى فَقَالَ مَا فَرَضَ اللَّهُ لَكَ عَلَى أُمَّتِكَ قُلْتُ فَرَضَ خَمْسِينَ صَلاَةً‏.‏ قَالَ فَارْجِعْ إِلَى رَبِّكَ، فَإِنَّ أُمَّتَكَ لاَ تُطِيقُ ذَلِكَ‏.‏ فَرَاجَعْتُ فَوَضَعَ شَطْرَهَا، فَرَجَعْتُ إِلَى مُوسَى قُلْتُ وَضَعَ شَطْرَهَا‏.‏ فَقَالَ رَاجِعْ رَبَّكَ، فَإِنَّ أُمَّتَكَ لاَ تُطِيقُ، فَرَاجَعْتُ فَوَضَعَ شَطْرَهَا، فَرَجَعْتُ إِلَيْهِ فَقَالَ ارْجِعْ إِلَى رَبِّكَ، فَإِنَّ أُمَّتَكَ لاَ تُطِيقُ ذَلِكَ، فَرَاجَعْتُهُ‏.‏ فَقَالَ هِيَ خَمْسٌ وَهْىَ خَمْسُونَ، لاَ يُبَدَّلُ الْقَوْلُ لَدَىَّ‏.‏ فَرَجَعْتُ إِلَى مُوسَى فَقَالَ رَاجِعْ رَبَّكَ‏.‏ فَقُلْتُ اسْتَحْيَيْتُ مِنْ رَبِّي‏.‏ ثُمَّ انْطَلَقَ بِي حَتَّى انْتَهَى بِي إِلَى سِدْرَةِ الْمُنْتَهَى، وَغَشِيَهَا أَلْوَانٌ لاَ أَدْرِي مَا هِيَ، ثُمَّ أُدْخِلْتُ الْجَنَّةَ، فَإِذَا فِيهَا حَبَايِلُ اللُّؤْلُؤِ، وَإِذَا تُرَابُهَا الْمِسْكُ ‏"‏‏.‏

Tarjumaad

Yaxya bin Bukayr ayaa nooga warramay, wuxuu yiri: Layth ayaa nooga warramay, oo ka weriyey Yuunus, oo ka weriyey Ibn Shihaab, oo ka weriyey Anas bin Maalik, wuxuu yiri: Abuu Darr wuxuu sheegi jiray in Rasuulka Allah ﷺ uu yiri:

"Anigoo Makka jooga ayaa saqafka gurigeyga la furay, markaasaa Jibriil soo degay, wuxuuna furay laabtayda, dabadeedna wuxuu ku dhaqay biyaha Zamzam. Kadib wuxuu keenay saxan dahab ah oo ka buuxa xikmad iyo iimaan, wuxuuna ku shubay laabtayda, markaasuu xiray. Intaas kadib gacanta ayuu i qabtay oo wuxuu ii kaxeeyey samada ugu hooseysa. Markaan tagnay samada ugu hooseysa, Jibriil wuxuu ku yiri ilaaliyaha samada: 'Fur.' Wuxuu yiri: 'Kumaad tahay?' Wuxuu yiri: 'Waa Jibriil.' Wuxuu yiri: 'Ma jiraa qof kula socda?' Wuxuu yiri: 'Haa, waxaa ila socda Muxammad ﷺ.' Wuxuu yiri: 'Ma loo soo diray isaga?' Wuxuu yiri: 'Haa.' Markaasuu albaabka furay, waxaanan fuulnay samada ugu hooseysa. Halkaas waxaan ku aragnay nin fadhiya oo midigtiisa ay dad madow ka xigaan, bidixdiisana ay dad madow ka xigaan. Markuu eego dhanka midigta wuu qoslaa, markuu eego dhanka bidixdana wuu ooyaa. Wuxuu yiri: 'Soo dhowow, Nabi Saalix ah iyo Wiil Saalix ah.' Waxaan ku iri Jibriil: 'Kani waa kuma?' Wuxuu yiri: 'Kani waa Aadam. Dadkan madow ee midigtiisa iyo bidixdiisa joogaa waa farcankiisa; kuwa midigta jooga waa ehlu-jannada, kuwa bidixda joogana waa ehlu-naarta. Sidaas darteed markuu eego dhanka midigta wuu qoslaa, markuu eego dhanka bidixdana wuu ooyaa.' Kadib wuxuu ii kaxeeyey samada labaad, wuxuuna ku yiri ilaaliyaheeda: 'Fur.' Ilaaliyuhuna wuxuu ku yiri sidii kii hore oo kale, markaasuu furay." Anas wuxuu yiri: Abuu Darr wuxuu xusay in Nebigu ﷺ uu samada kula kulmay Aadam, Idriis, Muuse, Ciise, iyo Ibraahim — naxariista Allah korkooda ha ahaatee — balse ma uusan caddayn darajooyinkooda samada, marka laga reebo inuu xusay inuu Aadam ku arkay samada ugu hooseysa, Ibraahiimna samada lixaad. Anas wuxuu yiri: Markii Jibriil uu Nebiga ﷺ la marayay agtiisa Idriis, wuxuu yiri: 'Soo dhowow, Nabi Saalix ah iyo Walaal Saalix ah.' Waxaan iri: 'Kani waa kuma?' Wuxuu yiri: 'Kani waa Idriis.' Kadib waxaan maray agtiisa Muuse, wuxuuna yiri: 'Soo dhowow, Nabi Saalix ah iyo Walaal Saalix ah.' Waxaan iri: 'Kani waa kuma?' Wuxuu yiri: 'Kani waa Muuse.' Kadib waxaan maray agtiisa Ciise, wuxuuna yiri: 'Soo dhowow, Walaal Saalix ah iyo Nabi Saalix ah.' Waxaan iri: 'Kani waa kuma?' Wuxuu yiri: 'Kani waa Ciise.' Kadib waxaan maray agtiisa Ibraahim, wuxuuna yiri: 'Soo dhowow, Nabi Saalix ah iyo Wiil Saalix ah.' Waxaan iri: 'Kani waa kuma?' Wuxuu yiri: 'Kani waa Ibraahim ﷺ.'" Ibn Shihaab wuxuu yiri: Ibn Xazm ayaa ii sheegay in Ibn Cabbaas iyo Abuu Xabbah Al-Ansaari ay dhihi jireen: Nebigu ﷺ wuxuu yiri: "Kadib waa la i kaxeeyey ilaa aan gaaro meel aan ka maqlayo sanqarta qalmaanta." Ibn Xazm iyo Anas bin Maalik waxay yiraahdeen: Nebigu ﷺ wuxuu yiri: "Allah wuxuu ummaddayda ku waajibiyey konton salaadood. Markaan amarkaas soo qaaday oo aan marayay agtiisa Muuse, wuxuu i weydiiyey: 'Maxaa Rabbigaa ummaddaada ku waajibiyey?' Waxaan iri: 'Wuxuu ku waajibiyey konton salaadood.' Wuxuu yiri: 'Ku noqo Rabbigaa, maxaa yeelay ummaddaadu ma xamili karto taas.' Waan ku noqday, wuxuuna ka dhigay badhkeed. Markaan u imid Muuse waxaan iri: 'Badhkeed ayuu ka dhigay.' Wuxuu yiri: 'Ku noqo Rabbigaa, maxaa yeelay ummaddaadu ma xamili karto.' Waan ku noqday, wuxuuna ka dhigay badhkeed. Markaan u imid wuxuu yiri: 'Ku noqo Rabbigaa, maxaa yeelay ummaddaadu ma xamili karto taas.' Waan ku noqday. Wuxuu yiri: 'Waa shan, waana konton; hadalkayguna lama beddelo.' Markaan u imid Muuse wuxuu yiri: 'Ku noqo Rabbigaa.' Waxaan iri: 'Waan ka xishooday Rabbigay.' Kadib wuxuu ii kaxeeyey ilaa aan gaarno Sidratul-Muntaha, waxaana daboolay midabyo aanan garanayn waxa ay yihiin. Kadib waxaa la i geliyey Jannada, halkaas oo aan ku arkay teendhooyin luul ah, carradeeduna ay tahay musk."

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Shanta salaadood ee maalinlaha ah waxay ajar ahaan u dhigantaa konton salaadood, naxariista Alle darted.

Asalka iyo sababta

Werintani waxay ka warramaysaa Israa' iyo Micraajkii Nebiga ﷺ, markaas oo salaadaha maalinlaha ah la waajibiyey.

Erayada adag oo la sharxay
Sidrat al-Muntaha

Geed sidr ah oo gaar ah, kuna yaal xadka ugu dambeeya ee samooyinka.

Israa' iyo Micraaj

Safarkii habeenkii ee Nebiga ﷺ iyo koritaankiisii uu samooyinka ku maray.

Zamzam

Isha biyaha ee Maka, agagaarka Kacbada, biyadeedana waxaa loo adeegsaday dhaqidda laabtiisa.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimada qadiimiga ahi waxay carrabka ku adkeeyaan in salaadda waajibka ah la tukado shan jeer maalintii, halka ajarkeeda uu la mid yahay ajarka konton salaadood. In tirada salaadaha marar badan la dhimay waxay muujinaysaa naxariista Alle iyo qiimaha gaarka ah ee salaaddu leedahay. Culimadu waxay dhaqidda laabta uga hadlaan inay ahayd dhacdo dhab ah oo ka mid ah Micraajka, isla markaana ay u ahayd diyaar-garow hawsha sharafta leh. Afarta mad-hab ee Sunniga ahi waxay shanta salaadood ee maalinlaha ah u aqoonsan yihiin waajib sugan; werintani saldhig uma aha in tiradooda la beddelo.

Casharrada maanta
  1. Ilaali shanta salaadood ee maalinlaha ah, maalintaadana u qorshee si aad waqtigooda ugu tukato.
  2. Alle weydiiso inuu cibaadada kugu garab galo, ugana mahadnaq naxariistiisa iyo ajarka uu ku siiyo.
  3. Markaad tukanayso ka fiirso xiriirka ka dhexeeya nebiyada iyo baaqooda mideysan ee ah in Alle la adeeco.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.