Sahih al-Bukhari, xadiiska 3586
Waxaa weriyey Hudhayfah ibn al-Yaman. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Hudhayfah ibn al-Yaman
Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ شُعْبَةَ،. حَدَّثَنِي بِشْرُ بْنُ خَالِدٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ سُلَيْمَانَ، سَمِعْتُ أَبَا وَائِلٍ، يُحَدِّثُ عَنْ حُذَيْفَةَ، أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ أَيُّكُمْ يَحْفَظُ قَوْلَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الْفِتْنَةِ فَقَالَ حُذَيْفَةُ أَنَا أَحْفَظُ كَمَا قَالَ. قَالَ هَاتِ إِنَّكَ لَجَرِيءٌ. قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " فِتْنَةُ الرَّجُلِ فِي أَهْلِهِ وَمَالِهِ وَجَارِهِ تُكَفِّرُهَا الصَّلاَةُ وَالصَّدَقَةُ وَالأَمْرُ بِالْمَعْرُوفِ وَالنَّهْىُ عَنِ الْمُنْكَرِ ". قَالَ لَيْسَتْ هَذِهِ، وَلَكِنِ الَّتِي تَمُوجُ كَمَوْجِ الْبَحْرِ. قَالَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ لاَ بَأْسَ عَلَيْكَ مِنْهَا، إِنَّ بَيْنَكَ وَبَيْنَهَا بَابًا مُغْلَقًا. قَالَ يُفْتَحُ الْبَابُ أَوْ يُكْسَرُ قَالَ لاَ بَلْ يُكْسَرُ. قَالَ ذَاكَ أَحْرَى أَنْ لاَ يُغْلَقَ. قُلْنَا عَلِمَ الْبَابَ قَالَ نَعَمْ، كَمَا أَنَّ دُونَ غَدٍ اللَّيْلَةَ، إِنِّي حَدَّثْتُهُ حَدِيثًا لَيْسَ بِالأَغَالِيطِ. فَهِبْنَا أَنْ نَسْأَلَهُ، وَأَمَرْنَا مَسْرُوقًا، فَسَأَلَهُ فَقَالَ مَنِ الْبَابُ قَالَ عُمَرُ.
Waxaa laga wariyey Xudayfa: Maalin maalmaha ka mid ah ayaa Cumar bin Al-Khadhaab wuxuu yiri,
"Midkiin ma xusuustaa hadalka Rasuulka Allah ﷺ ee ku saabsan fitnada?" Xudayfa ayaa ku jawaabay, "Anigu waxaan u xusuustaa sidii uu u yiri sax ahaan." Cumar wuxuu yiri, "Sheeg (noo sheeg), adigu runtii waad geesi tahay!" Xudayfa wuxuu yiri, "Rasuulka Allah ﷺ wuxuu yiri, 'Fitnada qofka ee ku saabsan ehelkiisa, maalkiisa, iyo deriskiisa waxaa dambidhaaf u noqota salaadda, sadaqada, amarka wanaagga, iyo reebista xumaanta.'" Cumar wuxuu yiri, "Ma aha fitnadahan midda aan ka wado, laakiin waa fitnada u dhaqdhaqaaqda sida mowjadaha badda oo kale." Xudayfa wuxuu ku jawaabay, "Amiirka Mu'miniinta! Kama baqaysid fitnadaas maxaa yeelay waxaa idinka dhexeeya adiga iyo iyada albaab xiran." Cumar wuxuu weydiiyey, "Albaabkaas ma la furi doonaa mise waa la jebin doonaa?" Xudayfa wuxuu yiri, "Maya, waa la jebin doonaa." Cumar wuxuu yiri, "Markaas waxay u badan tahay in albaabkaas aan mar dambe la xiri doonin." Markii dambe dadku waxay weydiiyeen Xudayfa, "Cumar ma ogaa waxa albaabkaas loola jeedo?" Wuxuu yiri, "Haa, Cumar wuu ogaa sida qof kastaa u ogyahay in habeenku ka horreeyo subaxda berrito. Waxaan uga warramay Cumar xadiis sax ah, been ma aha." Waan ka cabsannay inaan toos u weydiinno Xudayfa; sidaas darteed waxaan farriinnay Masruuq inuu weydiiyo, "Maxaa loola jeedaa albaabka?" Wuxuu yiri, "Waa Cumar."
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Dhimashii Cumar waxay calaamad u ahayd dhammaadka gaashaan ka hortagay fitnada weyn.
Imtixaan ama qalalaase tijaabiya iimaanka, hab-dhaqanka iyo midnimada dadka.
Waa sarbeeb Cumar loogu jeedo; sida uu sheegay Xudhayfah, qalalaasaha weyn wuxuu bilaabmi lahaa marka Cumar la dilo.
Gefafka yaryar ee nolol-maalmeedka waxaa lagu dhaafaa salaad, sadaqo iyo isku boorrinta wanaagga.
Fasiriyeennadii hore, oo uu ka mid yahay Ibnu Xajar, waxay albaabka u fasireen inuu yahay Cumar: dhimashadiisu waxay bilow u noqotay qalalaase weyn oo Muslimiinta dhexdeeda ka dhacay. Hadalka ku saabsan imtixaannada maalinlaha ahi wuxuu ina barayaa in cibaadada iyo dhaqanka wanaagsani tirtiraan dembiyada; hase yeeshee, si toos ah uma baabi'iyaan dulmiga culus ama xuquuqda dadka kale. Culimadu sidoo kale waxay adkeeyeen in saxaabadu kala saari jireen imtixaannada qofeed ee caadiga ah iyo fitnada weyn ee bulshada.
- Ilaali salaadahaaga maalinlaha ah, sadaqadana bixi; camalladaas u adeegso sixidda gefafka yaryar.
- Wanaagga ku boorri, xumaantana si taxaddar iyo caddaalad leh uga reeb.
- Marka qalalaase bulsheed jiro, ku adkayso caddaaladda, kana hortag in kala duwanaanshuhu isu beddelo kala qaybsanaan.
Werintani waxay ku xigtaa xadiiskan isla cutubka, waxayna sidoo kale iftiiminaysaa fadliga saxaabada.
Sahih al-Bukhari · #3585 (Sahih)Werintan deriska la ah iyaduna waxay ka hadlaysaa fadliga saxaabada, waxayna ku habboon tahay macnaha guud ee cutubka.
Sahih al-Bukhari · #120 (Sahih)Werintani waxay ku saabsan tahay cilmiga iyo gudbinta hadallada Nabiga ﷺ, sida uu Xudhayfah halkan u sameeyo.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.