Fadliga Nebiga ﷺ iyo Asxaabtiisa · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, xadiiska 3615

Waxaa weriyey Al-Bara' ibn Azib. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Fadliga Nebiga ﷺ iyo Asxaabtiisa
صحيح البخاري
Yaa weriyey?

Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Al‑Bara ibn Azib

Sahih (lagu kalsoon yahay)
  1. 1Muhammad ibn Yusufwuxuu u sheegay al‑Bukhariمُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ
  2. 2Ahmad ibn Yazid ibn Ibrahim Abu al‑Hasan al‑Harraniأَحْمَدُ بْنُ يَزِيدَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ أَبُو الْحَسَنِ الْحَرَّانِيُّ
  3. 3Zuhayr ibn Mu'awiyaزُهَيْرُ بْنُ مُعَاوِيَةَ
  4. 4Abu Ishaqأَبُو إِسْحَاقَ
  5. 5Al‑Bara ibn Azibالْبَرَاءَ بْنَ عَازِبٍ

Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يَزِيدَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ أَبُو الْحَسَنِ الْحَرَّانِيُّ، حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ مُعَاوِيَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ، سَمِعْتُ الْبَرَاءَ بْنَ عَازِبٍ، يَقُولُ جَاءَ أَبُو بَكْرٍ ـ رضى الله عنه ـ إِلَى أَبِي فِي مَنْزِلِهِ، فَاشْتَرَى مِنْهُ رَحْلاً فَقَالَ لِعَازِبٍ ابْعَثِ ابْنَكَ يَحْمِلْهُ مَعِي‏.‏ قَالَ فَحَمَلْتُهُ مَعَهُ، وَخَرَجَ أَبِي يَنْتَقِدُ ثَمَنَهُ، فَقَالَ لَهُ أَبِي يَا أَبَا بَكْرٍ حَدِّثْنِي كَيْفَ صَنَعْتُمَا حِينَ سَرَيْتَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ نَعَمْ أَسْرَيْنَا لَيْلَتَنَا، وَمِنَ الْغَدِ حَتَّى قَامَ قَائِمُ الظَّهِيرَةِ، وَخَلاَ الطَّرِيقُ لاَ يَمُرُّ فِيهِ أَحَدٌ، فَرُفِعَتْ لَنَا صَخْرَةٌ طَوِيلَةٌ، لَهَا ظِلٌّ لَمْ تَأْتِ عَلَيْهِ الشَّمْسُ فَنَزَلْنَا عِنْدَهُ، وَسَوَّيْتُ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مَكَانًا بِيَدِي يَنَامُ عَلَيْهِ، وَبَسَطْتُ فِيهِ فَرْوَةً، وَقُلْتُ نَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ، وَأَنَا أَنْفُضُ لَكَ مَا حَوْلَكَ‏.‏ فَنَامَ وَخَرَجْتُ أَنْفُضُ مَا حَوْلَهُ، فَإِذَا أَنَا بِرَاعٍ مُقْبِلٍ بِغَنَمِهِ إِلَى الصَّخْرَةِ يُرِيدُ مِنْهَا مِثْلَ الَّذِي أَرَدْنَا فَقُلْتُ لِمَنْ أَنْتَ يَا غُلاَمُ فَقَالَ لِرَجُلٍ مِنْ أَهْلِ الْمَدِينَةِ أَوْ مَكَّةَ‏.‏ قُلْتُ أَفِي غَنَمِكَ لَبَنٌ قَالَ نَعَمُ‏.‏ قُلْتُ أَفَتَحْلُبُ قَالَ نَعَمْ‏.‏ فَأَخَذَ شَاةً‏.‏ فَقُلْتُ انْفُضِ الضَّرْعَ مِنَ التُّرَابِ وَالشَّعَرِ وَالْقَذَى‏.‏ قَالَ فَرَأَيْتُ الْبَرَاءَ يَضْرِبُ إِحْدَى يَدَيْهِ عَلَى الأُخْرَى يَنْفُضُ، فَحَلَبَ فِي قَعْبٍ كُثْبَةً مِنْ لَبَنٍ، وَمَعِي إِدَاوَةٌ حَمَلْتُهَا لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم يَرْتَوِي مِنْهَا، يَشْرَبُ وَيَتَوَضَّأُ، فَأَتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَكَرِهْتُ أَنْ أُوقِظَهُ، فَوَافَقْتُهُ حِينَ اسْتَيْقَظَ، فَصَبَبْتُ مِنَ الْمَاءِ عَلَى اللَّبَنِ حَتَّى بَرَدَ أَسْفَلُهُ، فَقُلْتُ اشْرَبْ يَا رَسُولَ اللَّهِ ـ قَالَ ـ فَشَرِبَ، حَتَّى رَضِيتُ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ أَلَمْ يَأْنِ لِلرَّحِيلِ ‏"‏‏.‏ قُلْتُ بَلَى ـ قَالَ ـ فَارْتَحَلْنَا بَعْدَ مَا مَالَتِ الشَّمْشُ، وَاتَّبَعَنَا سُرَاقَةُ بْنُ مَالِكٍ، فَقُلْتُ أُتِينَا يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ لاَ تَحْزَنْ، إِنَّ اللَّهَ مَعَنَا ‏"‏‏.‏ فَدَعَا عَلَيْهِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَارْتَطَمَتْ بِهِ فَرَسُهُ إِلَى بَطْنِهَا ـ أُرَى فِي جَلَدٍ مِنَ الأَرْضِ، شَكَّ زُهَيْرٌ ـ فَقَالَ إِنِّي أُرَاكُمَا قَدْ دَعَوْتُمَا عَلَىَّ فَادْعُوَا لِي، فَاللَّهُ لَكُمَا أَنْ أَرُدَّ عَنْكُمَا الطَّلَبَ‏.‏ فَدَعَا لَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَنَجَا فَجَعَلَ لاَ يَلْقَى أَحَدًا إِلاَّ قَالَ كَفَيْتُكُمْ مَا هُنَا‏.‏ فَلاَ يَلْقَى أَحَدًا إِلاَّ رَدَّهُ‏.‏ قَالَ وَوَفَى لَنَا‏.‏

Tarjumaad

Waxaa nooga warramay Maxamed bin Yuusuf, waxaa nooga warramay Axmed bin Yaziid bin Ibraahim Abul-Xasan Al-Xarraani, waxaa nooga warramay Suhayr bin Mucaawiyah, waxaa nooga warramay Abuu Isxaaq: Waxaan maqlay Al-Baraa' bin Caazib oo leh: Abuu Bakar – raḍiya Allāhu ʿanhu – wuxuu ugu yimid aabbahay gurigiisa, wuxuuna ka iibsaday rakaab (kuraas geel), markaasuu ku yiri Caazib: 'U dir wiilkaaga ha ii qaadee.' Markaasaan la qaaday, aabbahayna waa daba socday si uu qiimaha u soo qaato. Aabbahay wuxuu ku yiri: 'Abuu Bakaroow, ii sheeg sidayda ahayd markaad habeenkii safarka la gashay Rasûlullah ﷺ.' Wuxuu yiri: 'Haa, waannu soconnay habeennimadii iyo maalintii xigtay ilaa qorraxdu dhexda istaagtay, jidkana cidna ma maraysay kulaylka dartiis. Markaasaa waxaa noo muuqatay dhagax dheer oo hoos leh oo aanay qorraxdu weli gaarin, halkaasaannu degney. Gacantaydaan u simay Nabi-ga ﷺ meel uu ku seexdo, waxaanna ku fidiyey harag, waxaanna iri: 'Seexo Rasûlullahow, anna waan kaa ilaalinayaa agagaarkaaga.' Wuuna seexday, anna waan baxay si aan u ilaaliyo. Markaasaan arkay adhijir soo socda oo adhyihiisa wata oo dhagaxa u socda sida annaguba aan u nimid. Waxaan iri: 'Wiilyahow, yaad u shaqaysaa?' Wuxuu yiri: 'Nin reer Madiina ama Makka ah.' Waxaan iri: 'Adhyahaagu caano ma leeyihiin?' Wuxuu yiri: 'Haa.' Waxaan iri: 'Ma noo lisaysaa?' Wuxuu yiri: 'Haa.' Markaasuu qabtay ri', waxaanna ku iri: 'Ka nadiifi tharada ciidda, timaha iyo wasakhda.' (Al-Baraa' wuxuu isku dhiftay gacmaha si uu u tusiyo siduu adhijirku u nadiifiyey.) Wuxuu ku lisay weel yar oo alwaax ah xoogaa caano ah, anna waxaan watay weel biyo ah oo aan Nabi-ga ﷺ u siday si uu u cabo una weyseysto. Waxaan u imid Nabi-ga ﷺ anigoo neceb inaan toosiyo, balse markaan gaaray wuu soo toosay. Biyihii baan ku shubay dhexda weelka caanaha ilaa hoostiisu qabowday, markaasaan iri: 'Cab Rasûlullahow.' Wuu cabay ilaa aan ka raalli noqday, markaasuu yiri: 'Miyaanu la gaarin waqtigii bixitaanka?' Waxaan iri: 'Haa.' Markaasaan baxnay markay qorraxdu foorarsatay ka dib. Waxaa na daba galay Suraaqa bin Maalik, waxaanna iri: 'Waa nalagu soo gaaray Rasûlullahow!' Wuxuu yiri: 'Ha murugoon, Allah baa nala jira.' Nabi-gu ﷺ wuu u duceeyey (ducada shar), markaasaa faraskiisu caloosha ilaa dhulka ku dhex dhacay (Suhayr wuxuu ka shakiyey inay dhul adag ahayd). Suraaqa wuxuu yiri: 'Waan arkaa inaad ii ducayseen (shar), ee ii duceeya (khayr), Allah baan idinkugu dhaartaye waan idinka celinayaa kuwa idin raadinaya.' Nabi-gu ﷺ wuu u duceeyey wuuna badbaaday. Intaa ka dib, qof kasta oo uu jidka ku arko wuxuu oran jiray: 'Halkan waan ka eegay oo kuma jiraan,' cid kasta oo uu arko wuu celin jiray. Wuxuuna noo oofiyey ballantii.

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Abuu Bakr wuxuu ilaaliyey Nebiga ﷺ intii lagu jiray hijrada, wuxuuna Alle talo saartay.

Asalka iyo sababta

Sheekadu waxay dhacday intii uu Nebigu ﷺ iyo Abuu Bakr ka hijroonayeen Maka una socdeen Madiina. Xadiisku wuxuu ka warramayaa safarkooda, goobtii ay jidka ku nastaan iyo daba-galkii Suraaqah ibn Maalik.

Erayada adag oo la sharxay
hijro

U guuritaankii Nebiga ﷺ iyo asxaabtiisa ee Maka uga guureen Madiina.

ixraam

Xadiiskan kuma khusayso.

harag-biyood

Kiish harag ah oo ay musaafiriintu biyaha ku kaydsan jireen si ay u cabbaan uguna weyseystaan.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimadu sheekadan waxay ka soo qaataan in Alle talo saarashadu la socoto taxaddar wax-ku-ool ah: Abuu Bakr wuu ilaalinayey, wuxuu diyaarinayey agabka safarka, wuxuuna isha ku hayey agagaarka. Hadalka «Alle wuu nala jiraa» wuxuu muujinayaa kalsoonida lagu qabo garab istaagga Alle, mana aha in khatarta ama dadaalka la iska indho tiro. Waxa kale oo muuqata fadliga gaarka ah ee Abuu Bakr oo ahaa wehelkii hijrada iyo in mucjiso ku dhacdo qadarka Alle. Ballanqaadkii Suraaqah iyo caawintiisii uu daba-galayaasha dib ugu celiyey waxay adkaynayaan muhiimadda ay leedahay fulinta ballamaha.

Casharrada maanta
  1. Markaad hawl adag qabanayso qaado tallaabooyin taxaddar oo la taaban karo, isla markaana Alle talo saar.
  2. Markaad safar ku jirto si firfircoon uga shaqee raaxada iyo badbaadada dadka kula socda.
  3. Ballamaha oofi, dadka kalena ka caawi inay ka hortagaan waxyeello ama dulmi.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.