Fadliga Nebiga ﷺ iyo Asxaabtiisa · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, xadiiska 3632

Waxaa weriyey Abdullah ibn Masud. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Fadliga Nebiga ﷺ iyo Asxaabtiisa
صحيح البخاري
Yaa weriyey?

Waxaa weriyey Abdullah ibn Masud

Sahih (lagu kalsoon yahay)

Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

حَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ إِسْحَاقَ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى، حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مَيْمُونٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ انْطَلَقَ سَعْدُ بْنُ مُعَاذٍ مُعْتَمِرًا ـ قَالَ ـ فَنَزَلَ عَلَى أُمَيَّةَ بْنِ خَلَفٍ أَبِي صَفْوَانَ، وَكَانَ أُمَيَّةُ إِذَا انْطَلَقَ إِلَى الشَّأْمِ فَمَرَّ بِالْمَدِينَةِ نَزَلَ عَلَى سَعْدٍ، فَقَالَ أُمَيَّةُ لِسَعْدٍ انْتَظِرْ حَتَّى إِذَا انْتَصَفَ النَّهَارُ، وَغَفَلَ النَّاسُ انْطَلَقْتُ فَطُفْتُ، فَبَيْنَا سَعْدٌ يَطُوفُ إِذَا أَبُو جَهْلٍ فَقَالَ مَنْ هَذَا الَّذِي يَطُوفُ بِالْكَعْبَةِ فَقَالَ سَعْدٌ أَنَا سَعْدٌ‏.‏ فَقَالَ أَبُو جَهْلٍ تَطُوفُ بِالْكَعْبَةِ آمِنًا، وَقَدْ آوَيْتُمْ مُحَمَّدًا وَأَصْحَابَهُ فَقَالَ نَعَمْ‏.‏ فَتَلاَحَيَا بَيْنَهُمَا‏.‏ فَقَالَ أُمَيَّةُ لِسَعْدٍ لاَ تَرْفَعْ صَوْتَكَ عَلَى أَبِي الْحَكَمِ، فَإِنَّهُ سَيِّدُ أَهْلِ الْوَادِي‏.‏ ثُمَّ قَالَ سَعْدٌ وَاللَّهِ لَئِنْ مَنَعْتَنِي أَنْ أَطُوفَ بِالْبَيْتِ لأَقْطَعَنَّ مَتْجَرَكَ بِالشَّأْمِ‏.‏ قَالَ فَجَعَلَ أُمَيَّةُ يَقُولُ لِسَعْدٍ لاَ تَرْفَعْ صَوْتَكَ‏.‏ وَجَعَلَ يُمْسِكُهُ، فَغَضِبَ سَعْدٌ فَقَالَ دَعْنَا عَنْكَ، فَإِنِّي سَمِعْتُ مُحَمَّدًا صلى الله عليه وسلم يَزْعُمُ أَنَّهُ قَاتِلُكَ‏.‏ قَالَ إِيَّاىَ قَالَ نَعَمْ‏.‏ قَالَ وَاللَّهِ مَا يَكْذِبُ مُحَمَّدٌ إِذَا حَدَّثَ‏.‏ فَرَجَعَ إِلَى امْرَأَتِهِ، فَقَالَ أَمَا تَعْلَمِينَ مَا قَالَ لِي أَخِي الْيَثْرِبِيُّ قَالَتْ وَمَا قَالَ قَالَ زَعَمَ أَنَّهُ سَمِعَ مُحَمَّدًا يَزْعُمُ أَنَّهُ قَاتِلِي‏.‏ قَالَتْ فَوَاللَّهِ مَا يَكْذِبُ مُحَمَّدٌ‏.‏ قَالَ فَلَمَّا خَرَجُوا إِلَى بَدْرٍ، وَجَاءَ الصَّرِيخُ قَالَتْ لَهُ امْرَأَتُهُ أَمَا ذَكَرْتَ مَا قَالَ لَكَ أَخُوكَ الْيَثْرِبِيُّ قَالَ فَأَرَادَ أَنْ لاَ يَخْرُجَ، فَقَالَ لَهُ أَبُو جَهْلٍ إِنَّكَ مِنْ أَشْرَافِ الْوَادِي، فَسِرْ يَوْمًا أَوْ يَوْمَيْنِ، فَسَارَ مَعَهُمْ فَقَتَلَهُ اللَّهُ‏.‏

Tarjumaad

Waxaa ii sheegay Axmed bin Isxaaq, waxaa noo sheegay Cubeydullaahi bin Muusa, waxaa noo sheegay Israa’iil, oo ka weriyey Abuu Isxaaq, oo ka weriyey Camr bin Maymuun, oo ka weriyey Cabdullaahi bin Mascuud — raḍiya Allaahu canhu — wuxuu yiri: Sacad bin Mucādh wuxuu u ambabaxay inuu Cumre guto, wuxuuna degay guriga Umayyah bin Khalaf, aabbaha Safwaan. Umayyah markii uu Shaam u socdo oo uu Madiina soo maro, wuxuu degi jiray guriga Sacad. Umayyah wuxuu ku yiri Sacad:

“Sug ilaa qorraxdu dhexda timaado oo dadku mashquulaan, markaas tag oo Kacbada dawaaf.” Intii Sacad Kacbada dawaafayey, Abuu Jahal baa yimid oo wuxuu yiri: “Yaa kan Kacbada dawaafaya?” Sacad wuxuu yiri: “Anigu waa Sacad.” Abuu Jahal wuxuu yiri: “Ma adigoo Kacbada si ammaan ah u dawaafaya, idinkoo Muxammad iyo asxaabtiisa magangeliyey?” Wuxuu yiri: “Haa.” Markaasay isku murmeen. Umayyah wuxuu ku yiri Sacad: “Codka ha u dheerayn Abul-Xakam (Abuu Jahal), waayo isagu waa sayidka reerka dooxadan.” Kadib Sacad wuxuu yiri: “Wallāhi! Haddaad iga horjoogsato inaan Baytka dawafo, waxaan goyn doonaa ganacsigaaga Shaam.” Umayyah wuxuu lahaa Sacad: “Codka ha dheerayn,” isagoo qabanaya. Sacad wuu xanaaqay oo wuxuu yiri: “Iga fogow, waayo waxaan ka maqlay Muxammad ﷺ isagoo leh wuu ku dili doonaa.” Wuxuu yiri: “Aniga?” Wuxuu yiri: “Haa.” Wuxuu yiri: “Wallāhi! Muxammad been ma sheego markuu hadlo.” Markaasuu xaaskiisii u tegay oo ku yiri: “Ma og tahay waxa uu igu yiri walaalkayga reer Yathrib?” Waxay tiri: “Maxuu yiri?” Wuxuu yiri: “Wuxuu sheegtay inuu ka maqlay Muxammad isagoo leh wuu ku dili doonaa.” Waxay tiri: “Wallāhi! Muxammad been ma sheego.” Markii ay Beder u baxeen oo dhawaaqa dagaalku yimid, xaaskiisu waxay ku tiri: “Miyaadan xusuusan wixii uu kugu yiri walaalkaaga reer Yathrib?” Wuxuu damcay inuusan bixin, laakiin Abuu Jahal baa ku yiri: “Adigu waxaad ka mid tahay sharafleyda dooxadan, ee hal maalin ama laba maalmood nala soco.” Wuu la socday, Allaahna waa dilay.

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Umayya wuxuu qiray in saadaashii ku saabsan dhimashadiisu run ahayd.

Asalka iyo sababta

Dhacdadu waxay dhacday markii Sacad uu Makka u booqday cumrada, ka hor dagaalkii Badar. Xadiisku wuxuu sheegayaa in Muxammad ﷺ uu yiri in Umayya la dili doono; Umayya-na wuxuu qiray in Muxammad ﷺ aanu weligiis been sheegin.

Erayada adag oo la sharxay
Cumro

Xaj loo aado Kacbada oo la gudan karo maalmo ka baxsan maalmaha cayiman ee xajka weyn.

Dawaaf

In Kacbada toddoba jeer lagu wareego, taas oo ka mid ah cibaadooyinka xajka.

Shaam

Magac taariikhi ah oo loo yaqaanay Shaam, dhul ay ku jirto Suuriya-da maanta.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimada hore waxay tilmaameen in dhacdooyinkii Badar ay xaqiijiyeen runnimada warkii nebinnimada. Werintu waxay sidoo kale muujinaysaa in garashada runta aanay mar walba keenin rumayn ama adeecid: Umayya wuxuu qiray in Muxammad ﷺ lagu kalsoonaan karo, balse Abuu Jahl ayaa ku qanciyay inuu raaco. Tani ma aha hadal guud oo ku saabsan xalaalnimada saadaal kasta; culimadu arrimahaas waxay ku qiimeeyaan waxyiga iyo duruufaha ku xeeran.

Casharrada maanta
  1. Runta hadal keliya ha ku qiran; go’aannadaadana ha hagto.
  2. Ha u oggolaan cadaadiska kooxdu inuu kugu riixo tallaabo aad ogtahay inay khaldan tahay.
  3. Si daacad ah u hadal, xataa marka ay runtaasi saamaynayso mowqifkaaga ama danahaaga.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.