Sahih al-Bukhari, xadiiska 3698
Waxaa weriyey Abdullah ibn Umar. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Uthman
- 1Musa ibn Isma'ilwuxuu u sheegay al‑Bukhariمُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ
- 2Abu Awanaأَبُو عَوَانَةَ
- 3Uthmanعُثْمَانُ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، حَدَّثَنَا عُثْمَانُ ـ هُوَ ابْنُ مَوْهَبٍ ـ قَالَ جَاءَ رَجُلٌ مَنْ أَهْلِ مِصْرَ حَجَّ الْبَيْتَ فَرَأَى قَوْمًا جُلُوسًا، فَقَالَ مَنْ هَؤُلاَءِ الْقَوْمُ قَالَ هَؤُلاَءِ قُرَيْشٌ. قَالَ فَمَنِ الشَّيْخُ فِيهِمْ قَالُوا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ. قَالَ يَا ابْنَ عُمَرَ إِنِّي سَائِلُكَ عَنْ شَىْءٍ فَحَدِّثْنِي هَلْ تَعْلَمُ أَنَّ عُثْمَانَ فَرَّ يَوْمَ أُحُدٍ قَالَ نَعَمْ. قَالَ تَعْلَمُ أَنَّهُ تَغَيَّبَ عَنْ بَدْرٍ وَلَمْ يَشْهَدْ قَالَ نَعَمْ. قَالَ تَعْلَمُ أَنَّهُ تَغَيَّبَ عَنْ بَيْعَةِ الرُّضْوَانِ فَلَمْ يَشْهَدْهَا قَالَ نَعَمْ. قَالَ اللَّهُ أَكْبَرُ. قَالَ ابْنُ عُمَرَ تَعَالَ أُبَيِّنْ لَكَ أَمَّا فِرَارُهُ يَوْمَ أُحُدٍ فَأَشْهَدُ أَنَّ اللَّهَ عَفَا عَنْهُ وَغَفَرَ لَهُ، وَأَمَّا تَغَيُّبُهُ عَنْ بَدْرٍ، فَإِنَّهُ كَانَتْ تَحْتَهُ بِنْتُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَكَانَتْ مَرِيضَةً، فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ لَكَ أَجْرَ رَجُلٍ مِمَّنْ شَهِدَ بَدْرًا وَسَهْمَهُ ". وَأَمَّا تَغَيُّبُهُ عَنْ بَيْعَةِ الرُّضْوَانِ فَلَوْ كَانَ أَحَدٌ أَعَزَّ بِبَطْنِ مَكَّةَ مِنْ عُثْمَانَ لَبَعَثَهُ مَكَانَهُ فَبَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عُثْمَانَ وَكَانَتْ بَيْعَةُ الرُّضْوَانِ بَعْدَ مَا ذَهَبَ عُثْمَانُ إِلَى مَكَّةَ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِيَدِهِ الْيُمْنَى " هَذِهِ يَدُ عُثْمَانَ ". فَضَرَبَ بِهَا عَلَى يَدِهِ، فَقَالَ " هَذِهِ لِعُثْمَانَ ". فَقَالَ لَهُ ابْنُ عُمَرَ اذْهَبْ بِهَا الآنَ مَعَكَ.
Waxaa nooga warramay Muusa bin Ismaaciil, waxaa nooga warramay Abuu Cawaanah, waxaa nooga warramay Cusmaan — oo ah ina Mawhab — wuxuu yiri: Nin reer Masar ah oo Xajka u yimid Baytka ayaa arkay dad fadhiya, markaasuu weydiiyey:
"Dadkani waa kuwa?" Waxaa lagu yiri: "Waa Qureysh." Wuxuu yiri: "Odayga dhexdooda fadhiya waa kuma?" Waxay yiraahdeen: "Waa Cabdullaahi bin Cumar." Markaasuu yiri: "Ibna Cumaroow, wax baan ku weydiinayaa ee ii sheeg; ma og tahay in Cusmaan uu ka cararay maalintii Uxud?" Ibnu Cumar wuxuu yiri: "Haa." Ninkii wuxuu yiri: "Ma og tahay inuu ka maqnaaday Badar uuna xaadirin?" Ibnu Cumar wuxuu yiri: "Haa." Ninkii wuxuu yiri: "Ma og tahay inuu ka maqnaaday Beycada Ridwaan uuna goobjoog ka noqon?" Ibnu Cumar wuxuu yiri: "Haa." Ninkii wuxuu yiri: "Allaahu Akbar!" Ibnu Cumar wuxuu yiri: "Kaalay aan kuu caddeeyee. Marka laga hadlayo cararkiisii maalintii Uxud, waxaan markhaati ka ahay in Allaah uu ka cafiyey una dambi dhaafay. Marka laga hadlayo ka maqnaanshihiisii Badar, waxay ahayd inuu qabay gabadhii Rasuulka Allaah ﷺ oo ay xanuunsanaysay, markaasuu Rasuulka Allaah ﷺ ku yiri: 'Waxaad leedahay ajirka nin ka mid ah kuwii ka qaybgalay Badar iyo saamigiisaba.' Marka laga hadlayo ka maqnaanshihiisii Beycada Ridwaan, haddii uu jiro qof ka sharaf badan Cusmaan gudaha Makka oo ergo ahaan loo diri lahaa, Rasuulka Allaah ﷺ isaga ayuu dirsan lahaa. Balse Rasuulka Allaah ﷺ wuxuu diray Cusmaan, dhacdadii Beycada Ridwaanna waxay dhacday kadib markii Cusmaan uu Makka aaday. Markaasuu Rasuulka Allaah ﷺ kor u qaaday gacantiisa midig wuxuuna yiri: 'Tani waa gacanta Cusmaan.' Kadibna wuxuu ku dhuftay gacantiisa kale isagoo leh: 'Tanu waa tii Cusmaan.' Markaasuu Ibnu Cumar ninkii ku yiri: 'Hadda qaado arrimahan aad wadatid.'"
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Ibn Umar wuxuu dhaliisha Cismaan uga jawaabay isagoo bixiyay macnaha guud ee taariikhiga ah oo dhammaystiran.
Nin Masar ka yimid ayaa xilligii xajka la hadlay Ibn Umar, wuxuuna saddex dhacdo u soo qaatay dhaliil uu u jeedinayey Cismaan. Ibn Umar wuxuu sharraxay sababta Cismaan uga maqnaa Badr iyo Ballankii Ridwaan, iyo sida falka uu ka sameeyey Uxud loo cafiyey.
Dagaal muhiim ah oo dhexmaray Muslimiinta iyo Quraysh; Cismaan kama qaybgelin sababtoo ah wuxuu daryeelayey xaaskiisa oo xanuunsanayd.
Ballankii daacadnimada ee saxaabadu Hudaybiya kula galeen Nabiga ﷺ.
Qayb ka mid ah qaniimadii dagaalka oo loo qoondeeyey qof ka qaybgalay.
Culimada hore waxay dhacdadan ka fahmeen in dhacdooyinka aan si caddaalad ah loo qiimayn karin iyadoo aan duruufahooda la tixgelin. Sida uu Ibn Umar sheegay, Cismaan wuxuu helay ajarka iyo saamiga qof ka qaybgalay Badr, maadaama uu daryeelayey gabadhii Nabiga ﷺ oo xanuunsanayd. Ka maqnaanshihiisa Ridwaan wuxuu ka dhashay amar: Nabiga ﷺ ayaa u diray Maka, isaguna ballanka ayuu Cismaan ugu matalay. Werintani waxay sidoo kale adkaynaysaa inaan khalad hore laga sooci karin toobadda, cafiska Alle iyo camalka suubban.
- Hubi duruufaha ka hor intaadan maqnaanshaha ama khaladka qof u adeegsan caddayn ka dhan ah.
- Eedaha kaga jawaab aqoon la isku hallayn karo iyo sharraxaad deggan oo dhammaystiran.
- Dadka si caddaalad ah ugu qir dadaalkooda, xitaa marka dadaalkaasi aanu u muuqan habka caadiga ah.
Werintani sidoo kale waxay ka hadlaysaa Cismaan, waxayna faahfaahin dheeraad ah ka bixinaysaa sida loo fahmo maqaamkiisa saxaabada dhexdooda.
Sahih al-Bukhari · #3699 (Sahih)Nabiga ﷺ wuxuu Cismaan kula sheegay Abuu Bakar iyo Cumar buurta Uxud; tani waxay la jaanqaadaysaa difaaca sharaftiisa iyo maqaamkiisa.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.