Sahih al-Bukhari, xadiiska 371
Waxaa weriyey Anas ibn Malik. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Nabiga ﷺ
- 1Ya'qub ibn Ibrahimwuxuu u sheegay al‑Bukhariيَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ
- 2Isma'il ibn Ulayyaإِسْمَاعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ
- 3Abd al‑Aziz ibn Suhaybعَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ صُهَيْبٍ
- 4Anasأَنَسٍ
- 5Rasuulka Alle ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ صُهَيْبٍ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم غَزَا خَيْبَرَ، فَصَلَّيْنَا عِنْدَهَا صَلاَةَ الْغَدَاةِ بِغَلَسٍ، فَرَكِبَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَرَكِبَ أَبُو طَلْحَةَ، وَأَنَا رَدِيفُ أَبِي طَلْحَةَ، فَأَجْرَى نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي زُقَاقِ خَيْبَرَ، وَإِنَّ رُكْبَتِي لَتَمَسُّ فَخِذَ نَبِيِّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، ثُمَّ حَسَرَ الإِزَارَ عَنْ فَخِذِهِ حَتَّى إِنِّي أَنْظُرُ إِلَى بَيَاضِ فَخِذِ نَبِيِّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، فَلَمَّا دَخَلَ الْقَرْيَةَ قَالَ " اللَّهُ أَكْبَرُ، خَرِبَتْ خَيْبَرُ، إِنَّا إِذَا نَزَلْنَا بِسَاحَةِ قَوْمٍ فَسَاءَ صَبَاحُ الْمُنْذَرِينَ ". قَالَهَا ثَلاَثًا. قَالَ وَخَرَجَ الْقَوْمُ إِلَى أَعْمَالِهِمْ فَقَالُوا مُحَمَّدٌ ـ قَالَ عَبْدُ الْعَزِيزِ وَقَالَ بَعْضُ أَصْحَابِنَا ـ وَالْخَمِيسُ. يَعْنِي الْجَيْشَ، قَالَ فَأَصَبْنَاهَا عَنْوَةً، فَجُمِعَ السَّبْىُ، فَجَاءَ دِحْيَةُ فَقَالَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ، أَعْطِنِي جَارِيَةً مِنَ السَّبْىِ. قَالَ " اذْهَبْ فَخُذْ جَارِيَةً ". فَأَخَذَ صَفِيَّةَ بِنْتَ حُيَىٍّ، فَجَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ، أَعْطَيْتَ دِحْيَةَ صَفِيَّةَ بِنْتَ حُيَىٍّ سَيِّدَةَ قُرَيْظَةَ وَالنَّضِيرِ، لاَ تَصْلُحُ إِلاَّ لَكَ. قَالَ " ادْعُوهُ بِهَا ". فَجَاءَ بِهَا، فَلَمَّا نَظَرَ إِلَيْهَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " خُذْ جَارِيَةً مِنَ السَّبْىِ غَيْرَهَا ". قَالَ فَأَعْتَقَهَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَتَزَوَّجَهَا. فَقَالَ لَهُ ثَابِتٌ يَا أَبَا حَمْزَةَ، مَا أَصْدَقَهَا قَالَ نَفْسَهَا، أَعْتَقَهَا وَتَزَوَّجَهَا، حَتَّى إِذَا كَانَ بِالطَّرِيقِ جَهَّزَتْهَا لَهُ أُمُّ سُلَيْمٍ فَأَهْدَتْهَا لَهُ مِنَ اللَّيْلِ، فَأَصْبَحَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَرُوسًا فَقَالَ " مَنْ كَانَ عِنْدَهُ شَىْءٌ فَلْيَجِئْ بِهِ ". وَبَسَطَ نِطَعًا، فَجَعَلَ الرَّجُلُ يَجِيءُ بِالتَّمْرِ، وَجَعَلَ الرَّجُلُ يَجِيءُ بِالسَّمْنِ ـ قَالَ وَأَحْسِبُهُ قَدْ ذَكَرَ السَّوِيقَ ـ قَالَ فَحَاسُوا حَيْسًا، فَكَانَتْ وَلِيمَةَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم.
Waxaa nooga warramay Yacquub bin Ibraahiim, wuxuu yiri: Waxaa nooga warramay Ismaaciil bin Culayyah, wuxuu yiri: Waxaa nooga warramay Cabdul-Casiis bin Suhayb, oo ka weriyey Anas, in Rasuulka Allah ﷺ uu duullaan ku qaaday Khaybar. Waxaan halkaas ku tukannay Salaadda Subax (Salatul-Ghadah) waqti hore oo mugdi ah. Nebiga Allah ﷺ ayaa fuulay faraskiisa, Abu Dalxa ayaa isna fuulay, aniguna waxaan raacay Abu Dalxa. Nebiga Allah ﷺ ayaa si degdeg ah u dhex maray dariiqyada cidhiidhiga ah ee Khaybar, jilibkayguna wuxuu taabanayey bowdada Nebiga Allah ﷺ. Kadib wuxuu kor u qaaday maradiisa (izaarka) bowdadiisa ilaa aan arkay caddaanka bowdada Nebiga Allah ﷺ. Markii uu galay magaalada, wuxuu yiri:
"Allaahu Akbar! Waa burburtay Khaybar! Markaan degno barxadda qolo dad ah, subax xun bay u tahay kuwa la digay." Saddex jeer buu ku celceliyey. Dadkii ayaa u soo baxay shaqooyinkoodii waxayna yiraahdeen: "Waa Muxammad!" — Cabdul-Casiis wuxuu yiri, qaar ka mid ah asxaabtayadana waxay dheheen — "iyo ciidankiisii!" Waxaan qabsannay xoog, maxaabiistana waa la ururiyey. Dixyah ayaa yimid oo yiri: "Nebiga Allow, ii sii gabar addoon ah oo ka mid ah maxaabiista." Wuxuu yiri: "Tag oo qaado gabar addoon ah." Wuxuu qaatay Safiyyah bint Xuyay. Nin baa u yimid Nebiga ﷺ oo yiri: "Rasuulka Allow, waxaad siisay Dixyah Safiyyah bint Xuyay oo ah sayidadda Qureyda iyo Nadiir, iyaduna kuma habboona cid aan adiga ahayn." Wuxuu yiri: "U yeera isaga oo wadata." Wuu keenay, markii Nebigu ﷺ arkay iyada, wuxuu yiri: "Qaado gabar addoon ah oo kale oo aan iyada ahayn." Anas wuxuu yiri: Nebigu ﷺ wuu xorreeyey kadibna wuu guursaday. Thaabit ayaa weydiiyey: "Abuu Xamsow, muxuu siiyey meher ahaan?" Wuxuu yiri: "Nafteeda ayaa meher u noqotay, wuu xorreeyey kadibna wuu guursaday." Jidka markay ahaayeen, Ummu Sulaym ayaa u diyaarisay arooska, habeennimana waxay u geysay Nebiga ﷺ sidii aroosad. Sidaas ayuu Nebigu ﷺ ku noqday aroos, wuxuuna yiri: "Cid walba oo wax haysata ha keento." Wuxuu fidiyey maqaar, nin baa timir keenay, nin baa subag keenay — wuxuuna yiri waxaan u maleynayaa inuu xusay sawiiqda — kadibna waxay sameeyeen Xays (nooc cunto ah), taasina waxay ahayd waliimadii (arooskii) Rasuulka Allah ﷺ.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Nabigu ﷺ wuxuu Safiyya guursaday ka dib markii uu xoreeyay, wuxuuna sameeyay xaflad aroos oo fudud.
Werintu waxay dhacdooyinka dhigaysaa xilligii duullaankii Khaybar: salaaddii subax ka dib ayuu ciidanku galay deegaanka, markaas ayaa maxaabiista la ururiyay, dabadeedna Safiyya waxay guursatay Nabiga ﷺ.
Waqtiga mugdiga ah ee dhammaadka habeenka, ka hor inta aan waagu baryin.
Cunto fudud oo ay ka mid yihiin timir iyo baruur ama subag, mararka qaarkoodna bur.
Cunto la bixiyo munaasabadda guurka.
Culimadu waxay werintan kaga hadlaan, waxyaabo kale ka sokow, salaadda Fajr ee saacadaha hore ee waaberiga iyo in la dhiirrigeliyo bixinta cuntada arooska, xataa haddii ay fudud tahay. Waxay tilmaamaan in Nabigu ﷺ marka hore Safiyya xoreeyay dabadeedna guursaday; culimadu waxay ka doodaan sida meherkeeda loo sheegay iyagoo la xiriirinaya xeerarka xoraynta iyo guurka. Warbixinta ku saabsan bannaanka u soo bixidda bowdada iyadana waxaa lagu falanqeeyaa doodda fiqiga ee soohdimaha cawrada iyo xaaladda dhaqdhaqaaqa iyo isu-dhowaanshaha.
- Guurka ka dhig munaasabad wax la wadaago, xataa haddii aad bixin karto oo keliya cunto fudud.
- Fajr u qorshee si aad salaadda waqtigeeda ugu gudato adigoo feejigan.
- Go’aannada muhiimka ah ee guurka iyo xuquuqda si taxaddar leh ugu waafaji xeerarka Islaamka iyo sharafta dhammaan dadka ay khusayso.
Werintani waxay ka timid isla qaybta salaadda, waxayna bixisaa macluumaad dheeraad ah oo ku saabsan tukashada salaadda subax.
Sahih al-Bukhari · #370 (Sahih)Werintan saxiixa ahi waxay buugga salaadda kaga horraysaa warbixintan, waxayna ka caawisaa in qaybta Fajr lagu fahmo macnaha guud ee cutubka.
Sahih al-Bukhari · #372 (Sahih)Werintani waxay isla markiiba ka dambaysaa warbixintan, waxayna la xiriirtaa ka hadalka waqtiga iyo gudashada salaadda.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.