Fadliga Ansaarta Madiina · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, xadiiska 3905

Waxaa weriyey Aisha. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Fadliga Ansaarta Madiina
صحيح البخاري
Yaa weriyey?

Waxaa weriyey Aisha

Sahih (lagu kalsoon yahay)

Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، قَالَ ابْنُ شِهَابٍ فَأَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، أَنَّ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ لَمْ أَعْقِلْ أَبَوَىَّ قَطُّ إِلاَّ وَهُمَا يَدِينَانِ الدِّينَ، وَلَمْ يَمُرَّ عَلَيْنَا يَوْمٌ إِلاَّ يَأْتِينَا فِيهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم طَرَفَىِ النَّهَارِ بُكْرَةً وَعَشِيَّةً، فَلَمَّا ابْتُلِيَ الْمُسْلِمُونُ خَرَجَ أَبُو بَكْرٍ مُهَاجِرًا نَحْوَ أَرْضِ الْحَبَشَةِ، حَتَّى بَلَغَ بَرْكَ الْغِمَادِ لَقِيَهُ ابْنُ الدَّغِنَةِ وَهْوَ سَيِّدُ الْقَارَةِ‏.‏ فَقَالَ أَيْنَ تُرِيدُ يَا أَبَا بَكْرٍ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ أَخْرَجَنِي قَوْمِي، فَأُرِيدُ أَنْ أَسِيحَ فِي الأَرْضِ وَأَعْبُدَ رَبِّي‏.‏ قَالَ ابْنُ الدَّغِنَةِ فَإِنَّ مِثْلَكَ يَا أَبَا بَكْرٍ لاَ يَخْرُجُ وَلاَ يُخْرَجُ، إِنَّكَ تَكْسِبُ الْمَعْدُومَ، وَتَصِلُ الرَّحِمَ وَتَحْمِلُ الْكَلَّ، وَتَقْرِي الضَّيْفَ، وَتُعِينُ عَلَى نَوَائِبِ الْحَقِّ، فَأَنَا لَكَ جَارٌ، ارْجِعْ وَاعْبُدْ رَبَّكَ بِبَلَدِكَ‏.‏ فَرَجَعَ وَارْتَحَلَ مَعَهُ ابْنُ الدَّغِنَةِ، فَطَافَ ابْنُ الدَّغِنَةِ عَشِيَّةً فِي أَشْرَافِ قُرَيْشٍ، فَقَالَ لَهُمْ إِنَّ أَبَا بَكْرٍ لاَ يَخْرُجُ مِثْلُهُ وَلاَ يُخْرَجُ، أَتُخْرِجُونَ رَجُلاً يَكْسِبُ الْمَعْدُومَ، وَيَصِلُ الرَّحِمَ، وَيَحْمِلُ الْكَلَّ، وَيَقْرِي الضَّيْفَ، وَيُعِينُ عَلَى نَوَائِبِ الْحَقِّ فَلَمْ تُكَذِّبْ قُرَيْشٌ بِجِوَارِ ابْنِ الدَّغِنَةِ، وَقَالُوا لاِبْنِ الدَّغِنَةِ مُرْ أَبَا بَكْرٍ فَلْيَعْبُدْ رَبَّهُ فِي دَارِهِ، فَلْيُصَلِّ فِيهَا وَلْيَقْرَأْ مَا شَاءَ، وَلاَ يُؤْذِينَا بِذَلِكَ، وَلاَ يَسْتَعْلِنْ بِهِ، فَإِنَّا نَخْشَى أَنْ يَفْتِنَ نِسَاءَنَا وَأَبْنَاءَنَا‏.‏ فَقَالَ ذَلِكَ ابْنُ الدَّغِنَةِ لأَبِي بَكْرٍ، فَلَبِثَ أَبُو بَكْرٍ بِذَلِكَ يَعْبُدُ رَبَّهُ فِي دَارِهِ، وَلاَ يَسْتَعْلِنُ بِصَلاَتِهِ، وَلاَ يَقْرَأُ فِي غَيْرِ دَارِهِ، ثُمَّ بَدَا لأَبِي بَكْرٍ فَابْتَنَى مَسْجِدًا بِفِنَاءِ دَارِهِ وَكَانَ يُصَلِّي فِيهِ وَيَقْرَأُ الْقُرْآنَ، فَيَنْقَذِفُ عَلَيْهِ نِسَاءُ الْمُشْرِكِينَ وَأَبْنَاؤُهُمْ، وَهُمْ يَعْجَبُونَ مِنْهُ، وَيَنْظُرُونَ إِلَيْهِ، وَكَانَ أَبُو بَكْرٍ رَجُلاً بَكَّاءً، لاَ يَمْلِكُ عَيْنَيْهِ إِذَا قَرَأَ الْقُرْآنَ، وَأَفْزَعَ ذَلِكَ أَشْرَافَ قُرَيْشٍ مِنَ الْمُشْرِكِينَ، فَأَرْسَلُوا إِلَى ابْنِ الدَّغِنَةِ، فَقَدِمَ عَلَيْهِمْ‏.‏ فَقَالُوا إِنَّا كُنَّا أَجَرْنَا أَبَا بَكْرٍ بِجِوَارِكَ، عَلَى أَنْ يَعْبُدَ رَبَّهُ فِي دَارِهِ، فَقَدْ جَاوَزَ ذَلِكَ، فَابْتَنَى مَسْجِدًا بِفِنَاءِ دَارِهِ، فَأَعْلَنَ بِالصَّلاَةِ وَالْقِرَاءَةِ فِيهِ، وَإِنَّا قَدْ خَشِينَا أَنْ يَفْتِنَ نِسَاءَنَا وَأَبْنَاءَنَا فَانْهَهُ، فَإِنْ أَحَبَّ أَنْ يَقْتَصِرَ عَلَى أَنْ يَعْبُدَ رَبَّهُ فِي دَارِهِ فَعَلَ، وَإِنْ أَبَى إِلاَّ أَنْ يُعْلِنَ بِذَلِكَ فَسَلْهُ أَنْ يَرُدَّ إِلَيْكَ ذِمَّتَكَ، فَإِنَّا قَدْ كَرِهْنَا أَنْ نُخْفِرَكَ، وَلَسْنَا مُقِرِّينَ لأَبِي بَكْرٍ الاِسْتِعْلاَنَ‏.‏ قَالَتْ عَائِشَةُ فَأَتَى ابْنُ الدَّغِنَةِ إِلَى أَبِي بَكْرٍ فَقَالَ قَدْ عَلِمْتَ الَّذِي عَاقَدْتُ لَكَ عَلَيْهِ، فَإِمَّا أَنْ تَقْتَصِرَ عَلَى ذَلِكَ، وَإِمَّا أَنْ تَرْجِعَ إِلَىَّ ذِمَّتِي، فَإِنِّي لاَ أُحِبُّ أَنْ تَسْمَعَ الْعَرَبُ أَنِّي أُخْفِرْتُ فِي رَجُلٍ عَقَدْتُ لَهُ‏.‏ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ فَإِنِّي أَرُدُّ إِلَيْكَ جِوَارَكَ وَأَرْضَى بِجِوَارِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ‏.‏ وَالنَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَوْمَئِذٍ بِمَكَّةَ، فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لِلْمُسْلِمِينَ ‏"‏ إِنِّي أُرِيتُ دَارَ هِجْرَتِكُمْ ذَاتَ نَخْلٍ بَيْنَ لاَبَتَيْنِ ‏"‏‏.‏ وَهُمَا الْحَرَّتَانِ، فَهَاجَرَ مَنْ هَاجَرَ قِبَلَ الْمَدِينَةِ، وَرَجَعَ عَامَّةُ مَنْ كَانَ هَاجَرَ بِأَرْضِ الْحَبَشَةِ إِلَى الْمَدِينَةِ، وَتَجَهَّزَ أَبُو بَكْرٍ قِبَلَ الْمَدِينَةِ، فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ عَلَى رِسْلِكَ، فَإِنِّي أَرْجُو أَنْ يُؤْذَنَ لِي ‏"‏‏.‏ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ وَهَلْ تَرْجُو ذَلِكَ بِأَبِي أَنْتَ قَالَ ‏"‏ نَعَمْ ‏"‏‏.‏ فَحَبَسَ أَبُو بَكْرٍ نَفْسَهُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِيَصْحَبَهُ، وَعَلَفَ رَاحِلَتَيْنِ كَانَتَا عِنْدَهُ وَرَقَ السَّمُرِ وَهْوَ الْخَبَطُ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ‏.‏ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ قَالَ عُرْوَةُ قَالَتْ عَائِشَةُ فَبَيْنَمَا نَحْنُ يَوْمًا جُلُوسٌ فِي بَيْتِ أَبِي بَكْرٍ فِي نَحْرِ الظَّهِيرَةِ قَالَ قَائِلٌ لأَبِي بَكْرٍ هَذَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مُتَقَنِّعًا ـ فِي سَاعَةٍ لَمْ يَكُنْ يَأْتِينَا فِيهَا ـ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ فِدَاءٌ لَهُ أَبِي وَأُمِّي، وَاللَّهِ مَا جَاءَ بِهِ فِي هَذِهِ السَّاعَةِ إِلاَّ أَمْرٌ‏.‏ قَالَتْ فَجَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَاسْتَأْذَنَ، فَأُذِنَ لَهُ فَدَخَلَ، فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لأَبِي بَكْرٍ ‏"‏ أَخْرِجْ مَنْ عِنْدَكَ ‏"‏‏.‏ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ إِنَّمَا هُمْ أَهْلُكَ بِأَبِي أَنْتَ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَإِنِّي قَدْ أُذِنَ لِي فِي الْخُرُوجِ ‏"‏‏.‏ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ الصَّحَابَةُ بِأَبِي أَنْتَ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ نَعَمْ ‏"‏‏.‏ قَالَ أَبُو بَكْرٍ فَخُذْ بِأَبِي أَنْتَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِحْدَى رَاحِلَتَىَّ هَاتَيْنِ‏.‏ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ بِالثَّمَنِ ‏"‏‏.‏ قَالَتْ عَائِشَةُ فَجَهَّزْنَاهُمَا أَحَثَّ الْجَهَازِ، وَصَنَعْنَا لَهُمَا سُفْرَةً فِي جِرَابٍ، فَقَطَعَتْ أَسْمَاءُ بِنْتُ أَبِي بَكْرٍ قِطْعَةً مَنْ نِطَاقِهَا فَرَبَطَتْ بِهِ عَلَى فَمِ الْجِرَابِ، فَبِذَلِكَ سُمِّيَتْ ذَاتَ النِّطَاقِ ـ قَالَتْ ـ ثُمَّ لَحِقَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبُو بَكْرٍ بِغَارٍ فِي جَبَلِ ثَوْرٍ فَكَمَنَا فِيهِ ثَلاَثَ لَيَالٍ، يَبِيتُ عِنْدَهُمَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي بَكْرٍ وَهْوَ غُلاَمٌ شَابٌّ ثَقِفٌ لَقِنٌ، فَيُدْلِجُ مِنْ عِنْدِهِمَا بِسَحَرٍ، فَيُصْبِحُ مَعَ قُرَيْشٍ بِمَكَّةَ كَبَائِتٍ، فَلاَ يَسْمَعُ أَمْرًا يُكْتَادَانِ بِهِ إِلاَّ وَعَاهُ، حَتَّى يَأْتِيَهُمَا بِخَبَرِ ذَلِكَ حِينَ يَخْتَلِطُ الظَّلاَمُ، وَيَرْعَى عَلَيْهِمَا عَامِرُ بْنُ فُهَيْرَةَ مَوْلَى أَبِي بَكْرٍ مِنْحَةً مِنْ غَنَمٍ، فَيُرِيحُهَا عَلَيْهِمَا حِينَ يَذْهَبُ سَاعَةٌ مِنَ الْعِشَاءِ، فَيَبِيتَانِ فِي رِسْلٍ وَهْوَ لَبَنُ مِنْحَتِهِمَا وَرَضِيفِهِمَا، حَتَّى يَنْعِقَ بِهَا عَامِرُ بْنُ فُهَيْرَةَ بِغَلَسٍ، يَفْعَلُ ذَلِكَ فِي كُلِّ لَيْلَةٍ مِنْ تِلْكَ اللَّيَالِي الثَّلاَثِ، وَاسْتَأْجَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبُو بَكْرٍ رَجُلاً مِنْ بَنِي الدِّيلِ، وَهْوَ مِنْ بَنِي عَبْدِ بْنِ عَدِيٍّ هَادِيًا خِرِّيتًا ـ وَالْخِرِّيتُ الْمَاهِرُ بِالْهِدَايَةِ ـ قَدْ غَمَسَ حِلْفًا فِي آلِ الْعَاصِ بْنِ وَائِلٍ السَّهْمِيِّ، وَهْوَ عَلَى دِينِ كُفَّارِ قُرَيْشٍ فَأَمِنَاهُ، فَدَفَعَا إِلَيْهِ رَاحِلَتَيْهِمَا، وَوَاعَدَاهُ غَارَ ثَوْرٍ بَعْدَ ثَلاَثِ لَيَالٍ بِرَاحِلَتَيْهِمَا صُبْحَ ثَلاَثٍ، وَانْطَلَقَ مَعَهُمَا عَامِرُ بْنُ فُهَيْرَةَ وَالدَّلِيلُ فَأَخَذَ بِهِمْ طَرِيقَ السَّوَاحِلِ‏.‏

Tarjumaad

Caa'ishah (Allaah ha ka raalli noqdee) waxay tiri: Weligey ma aan xusuusto waalidkeyga oo diin aan tan saxda ahayn (Islaamka) haysta, mana jirin maalin naga soo martay oo aanu Rasuulka Allaah ﷺ noo imaanin subaxdii iyo fiidkii. Markii Muslimiinta la imtixaamay, Abu Bakr wuxuu u hijrooday dhulkii Xabashida, markii uu gaaray Bark-al-Ghimad, waxaa la kulmay Ibn Ad-Daghina, oo ahaa sayidkii qabiilka Qaarah, wuxuuna yiri:

"Abu Bakrow! Xaggee baad u socotaa?" Abu Bakr wuxuu ku jawaabay: "Dadkaygii ayaa i soo saaray, waxaanan rabaa inaan dhulka ku wareego oo Rabbigey caabudo." Ibn Ad-Daghina wuxuu yiri: "Abu Bakrow! Nin adiga oo kale ah ma baxo, lamana saaro, maxaa yeelay waxaad kasbataa masaakiinta, xiriirisaa qaraabada, qaadaa culayska, soorataa martida, waxaadna kaalmaysaa dadka masiibooyinka ku dhacaan. Sidaas darteed anigu waan kuu garab taaganahay. Soo noqo oo Rabbigaa ku caabud magaaladaada." Markaas Abu Bakr wuu soo noqday, Ibn Ad-Daghinana wuu la socday. Fiidkii, Ibn Ad-Daghina wuxuu booqday sharafta Qureysh, wuxuuna ku yiri: "Nin Abu Bakr oo kale ah ma baxo, lamana saaro. Ma nin masaakiinta kasba, qaraabada xiriiriya, culayska qaada, martida soora, masiibooyinkana kaalma ayaad saaraysaan?" Qureysh way beenin kari waayeen jiwaarka Ibn Ad-Daghina, waxayna yiraahdeen: "Amra Abu Bakr ha ku caabudo Rabbigiisa gurigiisa dhexdiisa, ha ku tukado, hana ku akhriyo wuxuu doono, laakiin yaanu taas nagu dhibin, hana shaacin, maxaa yeelay waxaan ka cabsi qabnaa inuu fitneeyo dumarkayaga iyo carruurteena." Ibn Ad-Daghina arrintaas wuu u sheegay Abu Bakr. Abu Bakr wuxuu ku nagaaday xaaladdaas, isagoo Rabbigiisa ku caabudaya gurigiisa, aan salaaddiisa shaacinayn, Qur'aankana aan ka akhrinayn gurigiisa dibaddiisa. Kadib, Abu Bakr wuxuu go'aansaday inuu masjid ka dhiso barxadda gurigiisa, halkaasna wuu ku tukan jiray, Qur'aankana ku akhrin jiray. Dumarka iyo carruurta mushrikiinta ayaa ku soo ururi jiray, wayna la yaabi jireen, wayna eegi jireen. Abu Bakr wuxuu ahaa nin oohin badan, indhihiisa ma hanan karin marka uu Qur'aanka akhrinayo. Arrintaas waxay argagixisay sharafta mushrikiinta Qureysh, markaasay u direen Ibn Ad-Daghina. Markii uu u yimid, waxay yiraahdeen: "Waxaan Abu Bakr ku magangalnay jiwaarkaaga shuruud ah inuu Rabbigiisa ku caabudo gurigiisa, laakiin wuu ka gudbay, wuxuuna dhistay masjid barxadda gurigiisa ah, wuxuuna shaaciyey salaadda iyo akhriska Qur'aanka. Waxaan ka cabsi qabnaa inuu fitneeyo dumarkayaga iyo carruurteena. Ka reeb. Hadduu jeclaado inuu ku koobnaado caabudista Rabbigiisa gurigiisa, ha sameeyo, hadduuse diido oo uu shaaciyo, weydii inuu kugu celiyo dammankaaga, maxaa yeelay ma jeclin inaan kaa buraanno, laakiin Abu Bakr ogolaan mayno inuu shaaciyo." Ibn Ad-Daghina wuxuu u yimid Abu Bakr, wuxuuna yiri: "Waad og tahay wixii aan kula heshiiyey; ama ku koobnow taas, ama ii celi dammankayga, maxaa yeelay ma jecli in Carabtu maqasho in layga buray nin aan u dammaan qaaday." Abu Bakr wuxuu yiri: "Waan kugu celiyey jiwaarkaaga, waxaanna ku raalli ahay jiwaarka Allaah Cazza wa Jalla." Maalintaas Nabigu ﷺ wuxuu joogay Makkah, wuxuuna Muslimiinta ku yiri: "Waxaa la i tusay daar-ta hijradiinna oo ah meel geed timir leh oo u dhaxaysa laba xarra (dhul madow oo dhagax ah)." Dadkii way u hijroodeen Madiina, badankii u hijrooday Xabashidana way ku soo laabteen Madiina. Abu Bakr wuxuu u diyaargarowbay Madiina, laakiin Rasuulka Allaah ﷺ wuxuu ku yiri: "Tartiibso, waxaan rajaynayaa in la ii idmo." Abu Bakr wuxuu yiri: "Ma taas baad rajaynaysaa, aabahay ha laguu hurree?" Wuxuu yiri: "Haa." Abu Bakr wuxuu naftiisa u haystay Rasuulka Allaah ﷺ si uu ula socdo, wuxuuna afar bilood calaf u siinayey laba rakaab oo agtiisa yiilay caleenta Samur (Khbad). Ibn Shihaab wuxuu yiri: Curwah wuxuu ka weriyey Caa'ishah inay tiri: Maalin annagoo duhurkii fadhina guriga Abu Bakr, qof baa yiri: "Kani waa Rasuulka Allaah ﷺ oo madaxa daboolan, waqtina aanu noogu imaan jirin." Abu Bakr wuxuu yiri: "Aabahay iyo hooyaday ha loo hurree, Wallaahi wax aan amar ahayn kuma keenin saacaddan." Way tiri: Rasuulka Allaah ﷺ wuu yimid, idan buu weydiistay, waa loo idmay, wuu galay. Nabigu ﷺ wuxuu Abu Bakr ku yiri: "Bixi cidda kula joogta." Abu Bakr wuxuu yiri: "Waa ehelkaaga, aabahay ha laguu hurree, Rasuulka Allaahow." Wuxuu yiri: "Waa la ii idmay inaan baxo." Abu Bakr wuxuu yiri: "Saaxiibtinnimo, aabahay ha laguu hurree, Rasuulka Allaahow." Rasuulka Allaah ﷺ wuxuu yiri: "Haa." Abu Bakr wuxuu yiri: "Qaado mid ka mid ah labadan rakaab, aabahay ha laguu hurree, Rasuulka Allaahow." Rasuulka Allaah ﷺ wuxuu yiri: "Qiimo ahaan." Caa'ishah waxay tiri: Si degdeg ah baan ugu diyaarinay, safarna ugu samaynay kiish maqaar ah. Asmaa bint Abi Bakr waxay jaratay qayb ka mid ah suunka dhexdeeda, afka kiishka ayayna ku xirtay, sidaas daraadeed waxaa loo bixiyey Dhaatu-Nidaaqayn (Lahaatada Labada Suun). Kadib, Rasuulka Allaah ﷺ iyo Abu Bakr waxay galeen god ku yaal Buurta Thawr, saddex habeen bayna ku dhuunteen. Cabdullaahi bin Abi Bakr, oo ahaa wiil dhalinyaro ah oo caqli badan, ayaa habeenka la seexan jiray. Wuxuu ka tegi jiray saqda dhexe kahor waaberiga, subaxdiina wuxuu la joogi jiray Qureysh Makkah sidii qof habeenkaas halkaas seexday. Wuxuu xifdin jiray wax kasta oo lagu maleegayo, markay mugdi noqotana wuu u keeni jiray warka. Caamir bin Fuhayrah, addoonkii la xoreeyey ee Abu Bakr, wuxuu u keeni jiray ido caano leh markay makhribku dhaco kadib, si ay u nastaan. Habeenkii waxay heli jireen caano cusub, caanaha idahaas iyo caano dhagax kulul lagu kululeeyey. Caamir bin Fuhayrah wuxuu idaha kaxaysan jiray waaberiga kahor intaanay iftiin noqon. Saddexdaas habeen oo dhan sidaas buu yeeli jiray. Rasuulka Allaah ﷺ iyo Abu Bakr waxay kiraysteen nin reer Bani Diil ah, oo ka tirsan Bani Cabdi bin Cadi, oo ahaa hanuuniye xirfad leh (Kharriit), wuxuuna xulufo la ahaa Aali Caasim bin Waa'il as-Sahmi, diintiisuna waxay ahayd tan gaalada Qureysh. Way ku kalsoonaadeen, labadii rakaabna way siiyeen, waxayna kula ballameen Godka Thawr saddex habeen kadib subaxda saddexaad. Caamir bin Fuhayrah iyo hanuuniyaha ayaa la baxay, wuxuuna mariyey jidka xeebaha.

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Abu Bakr wuxuu doortay ilaalinta Alle, wuxuuna si taxaddar leh ula diyaariyey Hijrada Nabiga ﷺ.

Asalka iyo sababta

Xadiisku wuxuu ka warramayaa dhacdooyin la xiriira hijradii Makka ilaa Madiina: ilaalintii Ibn ad-Daghina u fidiyey Abu Bakr, diyaarintiisii uu kula bixi lahaa Nabiga ﷺ iyo joogitaankoodii godka Thawr.

Erayada adag oo la sharxay
Hijro

U guurid lagu ilaalinayo diinta laguna caabudayo Alle.

Jiwaar

Ilaalin iyo ballan adag oo ammaan lagu siinayo.

Dhaat an-Nitaaqayn

Magac-u-yaalka Asmaa: tii labada suun lahayd; waxay qayb ka mid ah suunkeeda u adeegsatay inay ku xidho kiishka sahayda.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimada hore waxay dhacdadan ka daliishadaan in ilaalinta iyo heshiisyada la dhowro, qofkuna uu joojin karo ilaalin marka shuruudaheedu aanay waafaqsanayn ficilladiisa. Doorashada Abu Bakr ee ilaalinta Alle waxay muujinaysaa tawakkulkiisa, halka diyaarinta gaadiidka iyo adeegsiga hage lagu kalsoon yahay ay muujinayaan in tawakkulku la socdo qaadashada tallaabooyin wax ku ool ah. Xuska hagaha aan Muslimka ahaynna wuxuu daliil u yahay in safarka loo adeegsan karo caawimo khibrad leh, lana geli karo heshiis lagu kalsoon yahay.

Casharrada maanta
  1. Si taxaddar leh u qorshee yoolalka muhiimka ah, adigoo Alle talo saaraya.
  2. Oofi ballamaha iyo heshiisyada, xitaa marka ay adkaato.
  3. Aqoontaada iyo agabkaaga u adeegso inaad dadka kale si la taaban karo u caawiso.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.