Sahih al-Bukhari, xadiiska 3911
Waxaa weriyey Anas ibn Malik. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Anas ibn Malik
Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنِي مُحَمَّدٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ صُهَيْبٍ، حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ أَقْبَلَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى الْمَدِينَةِ وَهْوَ مُرْدِفٌ أَبَا بَكْرٍ، وَأَبُو بَكْرٍ شَيْخٌ يُعْرَفُ، وَنَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم شَابٌّ لاَ يُعْرَفُ، قَالَ فَيَلْقَى الرَّجُلُ أَبَا بَكْرٍ فَيَقُولُ يَا أَبَا بَكْرٍ، مَنْ هَذَا الرَّجُلُ الَّذِي بَيْنَ يَدَيْكَ فَيَقُولُ هَذَا الرَّجُلُ يَهْدِينِي السَّبِيلَ. قَالَ فَيَحْسِبُ الْحَاسِبُ أَنَّهُ إِنَّمَا يَعْنِي الطَّرِيقَ، وَإِنَّمَا يَعْنِي سَبِيلَ الْخَيْرِ، فَالْتَفَتَ أَبُو بَكْرٍ، فَإِذَا هُوَ بِفَارِسٍ قَدْ لَحِقَهُمْ، فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، هَذَا فَارِسٌ قَدْ لَحِقَ بِنَا. فَالْتَفَتَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " اللَّهُمَّ اصْرَعْهُ ". فَصَرَعَهُ الْفَرَسُ، ثُمَّ قَامَتْ تُحَمْحِمُ فَقَالَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ مُرْنِي بِمَا شِئْتَ. قَالَ " فَقِفْ مَكَانَكَ، لاَ تَتْرُكَنَّ أَحَدًا يَلْحَقُ بِنَا ". قَالَ فَكَانَ أَوَّلَ النَّهَارِ جَاهِدًا عَلَى نَبِيِّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، وَكَانَ آخِرَ النَّهَارِ مَسْلَحَةً لَهُ، فَنَزَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم جَانِبَ الْحَرَّةِ، ثُمَّ بَعَثَ إِلَى الأَنْصَارِ، فَجَاءُوا إِلَى نَبِيِّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَسَلَّمُوا عَلَيْهِمَا، وَقَالُوا ارْكَبَا آمِنَيْنِ مُطَاعَيْنِ. فَرَكِبَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَبُو بَكْرٍ، وَحَفُّوا دُونَهُمَا بِالسِّلاَحِ، فَقِيلَ فِي الْمَدِينَةِ جَاءَ نَبِيُّ اللَّهِ، جَاءَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم. فَأَشْرَفُوا يَنْظُرُونَ وَيَقُولُونَ جَاءَ نَبِيُّ اللَّهِ، جَاءَ نَبِيُّ اللَّهِ. فَأَقْبَلَ يَسِيرُ حَتَّى نَزَلَ جَانِبَ دَارِ أَبِي أَيُّوبَ، فَإِنَّهُ لَيُحَدِّثُ أَهْلَهُ، إِذْ سَمِعَ بِهِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَلاَمٍ وَهْوَ فِي نَخْلٍ لأَهْلِهِ يَخْتَرِفُ لَهُمْ، فَعَجِلَ أَنْ يَضَعَ الَّذِي يَخْتَرِفُ لَهُمْ فِيهَا، فَجَاءَ وَهْىَ مَعَهُ، فَسَمِعَ مِنْ نَبِيِّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ رَجَعَ إِلَى أَهْلِهِ، فَقَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَىُّ بُيُوتِ أَهْلِنَا أَقْرَبُ ". فَقَالَ أَبُو أَيُّوبَ أَنَا يَا نَبِيَّ اللَّهِ، هَذِهِ دَارِي، وَهَذَا بَابِي. قَالَ " فَانْطَلِقْ فَهَيِّئْ لَنَا مَقِيلاً ". قَالَ قُومَا عَلَى بَرَكَةِ اللَّهِ. فَلَمَّا جَاءَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم جَاءَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَلاَمٍ فَقَالَ أَشْهَدُ أَنَّكَ رَسُولُ اللَّهِ، وَأَنَّكَ جِئْتَ بِحَقٍّ، وَقَدْ عَلِمَتْ يَهُودُ أَنِّي سَيِّدُهُمْ وَابْنُ سَيِّدِهِمْ، وَأَعْلَمُهُمْ وَابْنُ أَعْلَمِهِمْ، فَادْعُهُمْ فَاسْأَلْهُمْ عَنِّي قَبْلَ أَنْ يَعْلَمُوا أَنِّي قَدْ أَسْلَمْتُ، فَإِنَّهُمْ إِنْ يَعْلَمُوا أَنِّي قَدْ أَسْلَمْتُ قَالُوا فِيَّ مَا لَيْسَ فِيَّ. فَأَرْسَلَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَقْبَلُوا فَدَخَلُوا عَلَيْهِ. فَقَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يَا مَعْشَرَ الْيَهُودِ، وَيْلَكُمُ اتَّقُوا اللَّهَ، فَوَاللَّهِ الَّذِي لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ إِنَّكُمْ لَتَعْلَمُونَ أَنِّي رَسُولُ اللَّهِ حَقًّا، وَأَنِّي جِئْتُكُمْ بِحَقٍّ فَأَسْلِمُوا ". قَالُوا مَا نَعْلَمُهُ. قَالُوا لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَهَا ثَلاَثَ مِرَارٍ. قَالَ " فَأَىُّ رَجُلٍ فِيكُمْ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَلاَمٍ ". قَالُوا ذَاكَ سَيِّدُنَا وَابْنُ سَيِّدِنَا، وَأَعْلَمُنَا وَابْنُ أَعْلَمِنَا. قَالَ " أَفَرَأَيْتُمْ إِنْ أَسْلَمَ ". قَالُوا حَاشَا لِلَّهِ، مَا كَانَ لِيُسْلِمَ. قَالَ " أَفَرَأَيْتُمْ إِنْ أَسْلَمَ ". قَالُوا حَاشَا لِلَّهِ، مَا كَانَ لِيُسْلِمَ. قَالَ " يَا ابْنَ سَلاَمٍ، اخْرُجْ عَلَيْهِمْ ". فَخَرَجَ فَقَالَ يَا مَعْشَرَ الْيَهُودِ، اتَّقُوا اللَّهَ، فَوَاللَّهِ الَّذِي لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ إِنَّكُمْ لَتَعْلَمُونَ أَنَّهُ رَسُولُ اللَّهِ، وَأَنَّهُ جَاءَ بِحَقٍّ. فَقَالُوا كَذَبْتَ. فَأَخْرَجَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم.
Maxamed baa iiga warramay, Cabdus-Samad baa nooga warramay, aabbahay baa nooga warramay, Cabdicasiis bin Suhayb baa nooga warramay, Anas bin Maalik — Allah ha ka raalli noqdee — baa yiri: Nebiga Allah ﷺ ayaa u soo jeestay Madiina isagoo daba fadhiisiyay Abuu Bakar, Abuu Bakarna wuxuu ahaa oday la garanayo, Nebiga Allah ﷺ se wuxuu ahaa dhallinyaro aan la garanayn. Markaas ninku wuxuu la kulmi jiray Abuu Bakar oo ku dhihi jiray:
"Abuu Bakarow, ninkan hortaada ah waa kuma?" Wuxuu ku jawaabi jiray: "Ninkan wuxuu i tusayaa jidka." Qofka maqlaa wuxuu u malayn jiray inuu ka wado waddada, balse wuxuu ka waday jidka khayrka. Abuu Bakar baa gadaal eegay, mise waa faras-fuule soo gaaray iyaga. Wuxuu yiri: "Rasuulka Allow ﷺ, waa faras-fuule ina soo gaaray." Nebiga Allah ﷺ baa gadaal eegay oo yiri: "Allow, dhulka ku dhufu." Markaas faraskii baa tuuray, dabadeedna istaagay isagoo sanqaraya. Ninkii baa yiri: "Nebiga Allow ﷺ, igu amarr waxaad doonto." Wuxuu yiri: "Meeshaada joog, hana u oggolaan cidna inay ina soo gaarto." Sidaas buu subaxdii hore cadow ugu ahaa Nebiga Allah ﷺ, galabtiina wuxuu noqday ilaaliye u ah. Rasuulka Allah ﷺ wuxuu degay dhinaca Xarrada, dabadeedna wuxuu u diray Ansaarta. Way u yimaadeen Nebiga Allah ﷺ, wayna salaameen labadooda, waxayna dheheen: "Fuula adinkoo nabad qaba oo la adeecayo." Markaas waxaa fuulay Nebiga Allah ﷺ iyo Abuu Bakar, Ansaartuna hub bay ku hareereeyeen. Madiina waxaa lagu dhawaaqay: "Nebiga Allah baa yimid, Nebiga Allah ﷺ baa yimid!" Dadkii baa soo baxay oo eegayay iyagoo leh: "Nebiga Allah baa yimid, Nebiga Allah baa yimid!" Wuxuu socday ilaa uu ka degay dhinaca guriga Abuu Ayuub. Isagoo reerkiisa la hadlaya, Cabdullaahi bin Salaam oo beerta reerkiisa timir uga goynaya baa maqlay imaatinkiisa. Wuxuu degdegay inuu dhigo wixii uu u goynayay, wuuna yimid isagoo sita, wuxuuna ka maqlay Nebiga Allah ﷺ, dabadeedna reerkiisuu ku laabtay. Nebiga Allah ﷺ baa yiri: "Guryaha ehelkeenna kee baa ugu dhow?" Abuu Ayuub baa yiri: "Anigaa ugu dhow, Nebiga Allow ﷺ, tani waa daaradayda, kanina waa albaabkayga." Wuxuu yiri: "Tag oo noo diyaari meel aan duhurka ku nasanno." Wuxuu yiri: "Kaca barakada Allah." Markii Nebiga Allah ﷺ galay guriga, Cabdullaahi bin Salaam baa yimid oo yiri: "Waxaan qirayaa inaad tahay Rasuulka Allah, iyo inaad xaq la timid. Yuhuuddu way og yihiin inaan ahay sayidkooda iyo ina sayidkood, iyo kooda ugu cilmi badan iyo ina kooda ugu cilmi badan. U yeer oo iga warayso intaysan ogaan inaan Islaamay, maxaa yeelay hadday ogaadaan inaan Islaamay, waxay igu sheegi doonaan wax aanan ahayn." Rasuulka Allah ﷺ baa u diray, wayna yimaadeen oo soo galeen. Rasuulka Allah ﷺ baa ku yiri: "Yuhuudoy, hoog idinkoo Allah ka cabsada. Wallaahiga aan Ilaah kale jirin, waad og tihiin inaan ahay Rasuulka Allah si xaq ah, iyo inaan xaq idiinla imid, ee Islaama." Waxay dheheen: "Ma naqaan." Saddex jeer bay Nebiga ﷺ sidaas ku dheheen. Wuxuu yiri: "Cabdullaahi bin Salaam ninka idinka mid ah waa kuma?" Waxay dheheen: "Kaasi waa sayidkayaga iyo ina sayidkayaga, iyo kooda ugu cilmi badan iyo ina kooda ugu cilmi badan." Wuxuu yiri: "Hadduu Islaamo maxaad u aragtaan?" Waxay dheheen: "Allah ha daayo, ma suuroowdo inuu Islaamo." Wuxuu yiri: "Hadduu Islaamo maxaad u aragtaan?" Waxay dheheen: "Allah ha daayo, ma suuroowdo inuu Islaamo." Wuxuu yiri: "Ibn Salaamow, u bax." Wuuna u baxay oo yiri: "Yuhuudoy, Allah ka cabsada. Wallaahiga aan Ilaah kale jirin, waad og tihiin inuu yahay Rasuulka Allah iyo inuu xaq la yimid." Waxay dheheen: "Been baad sheegtay." Markaas Rasuulka Allah ﷺ baa dibadda u saaray.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Hijradu waxay muujinaysaa sida tawakkulka, runta iyo ilaalintu isugu yimaadaan.
Gargaarradii Madiina ee soo dhoweeyey oo taageeray Nebiga ﷺ iyo muhaajiriinta.
Meel u dhow Madiina oo leh dhagaxyo foolkaaneed oo madow.
U haajiriddii Nebiga ﷺ iyo asxaabtiisa ee Maka uga hayaameen Madiina.
Culimada hore waxay qisadan ka fahmeen in mu’minku si xikmad leh u hadli karo: Abuu Bakr wuxuu ugu jawaabay hadal laba-macne ah oo sidoo kale tilmaamayay jidka toosan ee iimaanka. Dhacdadu waxay kaloo muujinaysaa in Alle ilaalin siin karo, iyo in Ansaar ay door gaar ah ka qaateen aasaaskii bulshada Muslimka ah ee Madiina. Cabdullaahi ibn Salaam wuxuu gartay runta, wuxuuna codsaday in dadkiisu marka hore ka hadlaan sumcaddiisa; jawaabtoodu waxay muujisay in eedayntoodii dambe ahayd mid eex ku dhisan.
- Adeegso xikmad iyo xeelad markaad runta sheegaysid, adigoon been sheegin.
- Sii dadka cusub taageero iyo ilaalin la taaban karo, sida ay Ansaar sameeyeen.
- Hadalka dadka si caddaalad ah u qiimee, hana u oggolaan eexdu inay go’aamiso waxa aad rumaysanayso.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.