Sahih al-Bukhari, xadiiska 3978
Waxaa weriyey Aisha. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Nabiga ﷺ
- 1Ubayd ibn Isma'ilwuxuu u sheegay al‑Bukhariعُبَيْدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ
- 2Abu Usamaأَبُو أُسَامَةَ
- 3Hishamهِشَامٍ
- 4Aabbihiiأَبِيهِ
- 5Rasuulka Alle ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنِي عُبَيْدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ ذُكِرَ عِنْدَ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّ ابْنَ عُمَرَ رَفَعَ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ الْمَيِّتَ يُعَذَّبُ فِي قَبْرِهِ بِبُكَاءِ أَهْلِهِ ". فَقَالَتْ إِنَّمَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّهُ لَيُعَذَّبُ بِخَطِيئَتِهِ وَذَنْبِهِ، وَإِنَّ أَهْلَهُ لَيَبْكُونَ عَلَيْهِ الآنَ ". قَالَتْ وَذَاكَ مِثْلُ قَوْلِهِ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَامَ عَلَى الْقَلِيبِ وَفِيهِ قَتْلَى بَدْرٍ مِنَ الْمُشْرِكِينَ، فَقَالَ لَهُمْ مَا قَالَ إِنَّهُمْ لَيَسْمَعُونَ مَا أَقُولُ. إِنَّمَا قَالَ " إِنَّهُمُ الآنَ لَيَعْلَمُونَ أَنَّ مَا كُنْتُ أَقُولُ لَهُمْ حَقٌّ ". ثُمَّ قَرَأَتْ {إِنَّكَ لاَ تُسْمِعُ الْمَوْتَى} {وَمَا أَنْتَ بِمُسْمِعٍ مَنْ فِي الْقُبُورِ} تَقُولُ حِينَ تَبَوَّءُوا مَقَاعِدَهُمْ مِنَ النَّارِ.
Waxaa ii warramay Cubayd bin Ismaaciil, wuxuu yiri: Waxaa noo warramay Abuu Usaamah, oo ka weriyey Hishaam, oo ka weriyey aabbihii, wuxuuna yiri: Waxaa lagu sheegay agta Ca’isha — raḍiya Allāhu canhaa — in Ibnu Cumar uu u gudbiyey Nebiga ﷺ hadalkan:
"Qofka dhintay waxaa lagu cadaabayaa qabrigiisa oohinta ehelkiisa darteed." Markaasay tiri: "Rasuulka Alle ﷺ ma uusan oran sidaas, ee wuxuu yiri: 'Isagu waxaa lagu cadaabayaa dambigiisa iyo dembigiisa, ehelkiisuna way ku ooyayaan hadda.'" Waxay intaa ku dartay: "Tani waxay la mid tahay markii Rasuulka Alle ﷺ istaagay ceelka ay ku jireen meydadkii mushrikiinta lagu dilay Badr, markaasuu la hadlay oo yiri: 'Way maqlayaan waxaan leeyahay.' Laakiin wuxuu ula jeeday: 'Hadday ogaadeen in wixii aan u sheegi jiray ay xaq ahaayeen.'" Kadibna waxay akhrisay aayadaha: {Adigu ma maqashiin kartid kuwa dhintay} iyo {Mana tihid mid maqashiiya kuwa qubuura ku jira}, taasoo macneheedu yahay markii ay boosaskooda ka qaateen Naarta.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Caa’isha waxay caddaynaysaa in qofka dhintay loogu ciqaabo dembiyadiisa gaarka ah.
In si cod dheer oo xooggan loogu baroorto qof dhintay.
Goobtii dagaalkii caanka ahaa ee ay ku dagaallameen Muslimiinta iyo cadowgoodii Maka.
Ceelkii lagu riday cadowgii la dilay dagaalka ka dib.
Culimada hore waxay ka hadlaan werinnada ku saabsan u oohinta qof dhintay iyaga oo la eegaya caddaynta Caa’isha: ilmada iyo murugada caadiga ahi la mid ma aha baroor-diiq cod dheer ah. Ciqaabta halkan lagu xusay waxay khusaysaa dembiyada qofka laftiisa; qof kale laguma eedayn karo falalkiisa sabab la’aan. Qaybta Badar waxay muujinaysaa in Nebigu ﷺ ka hadlay wixii ay dadkii dhintay waagaas ogaayeen, isaga oo aan ku andacoon inay had iyo jeer u maqlaan si la mid ah kuwa nool.
- Hubi sida hadal loo weriyey, kana fiirso sharraxaadda culimada lagu kalsoon yahay ka hor intaadan sii gudbin.
- U muuji dadka murugaysan naxariis, oo kala saar murugada dabiiciga ah iyo baroor-diiqda codka dheer.
- Mas’uul ka noqo camalkaaga, hana cid kale dusha ka saarin eed aan caddayn lahayn.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.