Sahih al-Bukhari, xadiiska 3989
Waxaa weriyey Abu Huraira. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Abu Huraira
Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ، أَخْبَرَنَا ابْنُ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُمَرُ بْنُ أَسِيدِ بْنِ جَارِيَةَ الثَّقَفِيُّ، حَلِيفُ بَنِي زُهْرَةَ ـ وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ بَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَشَرَةً عَيْنًا، وَأَمَّرَ عَلَيْهِمْ عَاصِمَ بْنَ ثَابِتٍ الأَنْصَارِيَّ، جَدَّ عَاصِمِ بْنِ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ، حَتَّى إِذَا كَانُوا بِالْهَدَةِ بَيْنَ عُسْفَانَ وَمَكَّةَ ذُكِرُوا لِحَىٍّ مِنْ هُذَيْلٍ يُقَالُ لَهُمْ بَنُو لِحْيَانَ، فَنَفَرُوا لَهُمْ بِقَرِيبٍ مِنْ مِائَةِ رَجُلٍ رَامٍ، فَاقْتَصُّوا آثَارَهُمْ حَتَّى وَجَدُوا مَأْكَلَهُمُ التَّمْرَ فِي مَنْزِلٍ نَزَلُوهُ فَقَالُوا تَمْرُ يَثْرِبَ. فَاتَّبَعُوا آثَارَهُمْ، فَلَمَّا حَسَّ بِهِمْ عَاصِمٌ وَأَصْحَابُهُ لَجَئُوا إِلَى مَوْضِعٍ، فَأَحَاطَ بِهِمُ الْقَوْمُ، فَقَالُوا لَهُمْ انْزِلُوا فَأَعْطُوا بِأَيْدِيكُمْ وَلَكُمُ الْعَهْدُ وَالْمِيثَاقُ أَنْ لاَ نَقْتُلَ مِنْكُمْ أَحَدًا. فَقَالَ عَاصِمُ بْنُ ثَابِتٍ أَيُّهَا الْقَوْمُ، أَمَّا أَنَا فَلاَ أَنْزِلُ فِي ذِمَّةِ كَافِرٍ. ثُمَّ قَالَ اللَّهُمَّ أَخْبِرْ عَنَّا نَبِيَّكَ صلى الله عليه وسلم. فَرَمَوْهُمْ بِالنَّبْلِ، فَقَتَلُوا عَاصِمًا، وَنَزَلَ إِلَيْهِمْ ثَلاَثَةُ نَفَرٍ عَلَى الْعَهْدِ وَالْمِيثَاقِ، مِنْهُمْ خُبَيْبٌ وَزَيْدُ بْنُ الدَّثِنَةِ، وَرَجُلٌ آخَرُ، فَلَمَّا اسْتَمْكَنُوا مِنْهُمْ أَطْلَقُوا أَوْتَارَ قِسِيِّهِمْ فَرَبَطُوهُمْ بِهَا. قَالَ الرَّجُلُ الثَّالِثُ هَذَا أَوَّلُ الْغَدْرِ، وَاللَّهِ لاَ أَصْحَبُكُمْ، إِنَّ لِي بِهَؤُلاَءِ أُسْوَةً. يُرِيدُ الْقَتْلَى، فَجَرَّرُوهُ وَعَالَجُوهُ، فَأَبَى أَنْ يَصْحَبَهُمْ، فَانْطُلِقَ بِخُبَيْبٍ وَزَيْدِ بْنِ الدَّثِنَةِ حَتَّى بَاعُوهُمَا بَعْدَ وَقْعَةِ بَدْرٍ، فَابْتَاعَ بَنُو الْحَارِثِ بْنِ عَامِرِ بْنِ نَوْفَلٍ خُبَيْبًا، وَكَانَ خُبَيْبٌ هُوَ قَتَلَ الْحَارِثَ بْنَ عَامِرٍ يَوْمَ بَدْرٍ، فَلَبِثَ خُبَيْبٌ عِنْدَهُمْ أَسِيرًا حَتَّى أَجْمَعُوا قَتْلَهُ، فَاسْتَعَارَ مِنْ بَعْضِ بَنَاتِ الْحَارِثِ مُوسَى يَسْتَحِدُّ بِهَا فَأَعَارَتْهُ، فَدَرَجَ بُنَىٌّ لَهَا وَهْىَ غَافِلَةٌ حَتَّى أَتَاهُ، فَوَجَدَتْهُ مُجْلِسَهُ عَلَى فَخِذِهِ وَالْمُوسَى بِيَدِهِ قَالَتْ فَفَزِعْتُ فَزْعَةً عَرَفَهَا خُبَيْبٌ فَقَالَ أَتَخْشَيْنَ أَنْ أَقْتُلَهُ مَا كُنْتُ لأَفْعَلَ ذَلِكَ قَالَتْ وَاللَّهِ مَا رَأَيْتُ أَسِيرًا قَطُّ خَيْرًا مِنْ خُبَيْبٍ، وَاللَّهِ لَقَدْ وَجَدْتُهُ يَوْمًا يَأْكُلُ قِطْفًا مِنْ عِنَبٍ فِي يَدِهِ، وَإِنَّهُ لَمُوثَقٌ بِالْحَدِيدِ، وَمَا بِمَكَّةَ مِنْ ثَمَرَةٍ وَكَانَتْ تَقُولُ إِنَّهُ لَرِزْقٌ رَزَقَهُ اللَّهُ خُبَيْبًا، فَلَمَّا خَرَجُوا بِهِ مِنَ الْحَرَمِ لِيَقْتُلُوهُ فِي الْحِلِّ قَالَ لَهُمْ خُبَيْبٌ دَعُونِي أُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ. فَتَرَكُوهُ فَرَكَعَ رَكْعَتَيْنِ، فَقَالَ وَاللَّهِ لَوْلاَ أَنْ تَحْسِبُوا أَنَّ مَا بِي جَزَعٌ لَزِدْتُ، ثُمَّ قَالَ اللَّهُمَّ أَحْصِهِمْ عَدَدًا، وَاقْتُلْهُمْ بَدَدًا، وَلاَ تُبْقِ مِنْهُمْ أَحَدًا. ثُمَّ أَنْشَأَ يَقُولُ فَلَسْتُ أُبَالِي حِينَ أُقْتَلُ مُسْلِمًا عَلَى أَىِّ جَنْبٍ كَانَ لِلَّهِ مَصْرَعِي وَذَلِكَ فِي ذَاتِ الإِلَهِ وَإِنْ يَشَأْ يُبَارِكْ عَلَى أَوْصَالِ شِلْوٍ مُمَزَّعِ ثُمَّ قَامَ إِلَيْهِ أَبُو سِرْوَعَةَ عُقْبَةُ بْنُ الْحَارِثِ، فَقَتَلَهُ وَكَانَ خُبَيْبٌ هُوَ سَنَّ لِكُلِّ مُسْلِمٍ قُتِلَ صَبْرًا الصَّلاَةَ، وَأَخْبَرَ أَصْحَابَهُ يَوْمَ أُصِيبُوا خَبَرَهُمْ، وَبَعَثَ نَاسٌ مِنْ قُرَيْشٍ إِلَى عَاصِمِ بْنِ ثَابِتٍ حِينَ حُدِّثُوا أَنَّهُ قُتِلَ أَنْ يُؤْتَوْا بِشَىْءٍ مِنْهُ يُعْرَفُ، وَكَانَ قَتَلَ رَجُلاً عَظِيمًا مِنْ عُظَمَائِهِمْ، فَبَعَثَ اللَّهُ لِعَاصِمٍ مِثْلَ الظُّلَّةِ مِنَ الدَّبْرِ، فَحَمَتْهُ مِنْ رُسُلِهِمْ، فَلَمْ يَقْدِرُوا أَنْ يَقْطَعُوا مِنْهُ شَيْئًا. وَقَالَ كَعْبُ بْنُ مَالِكٍ ذَكَرُوا مُرَارَةَ بْنَ الرَّبِيعِ الْعَمْرِيَّ وَهِلاَلَ بْنَ أُمَيَّةَ الْوَاقِفِيَّ، رَجُلَيْنِ صَالِحَيْنِ قَدْ شَهِدَا بَدْرًا.
Waxaa nooga warramay Muusa bin Ismaaciil, waxaa nooga warramay Ibraahiim, waxaa noo sheegay Ibnu Shihaab, wuxuu yiri: Waxaa ii warramay Cumar bin Asiid bin Jaariyah Al-Thaqafii, oo ahaa xulufada Banu Zuhrah — wuxuuna ka mid ahaa asxaabtii Abuu Hurayrah — kaas oo ka weriyey Abuu Hurayrah — Allaha ka raalli noqdee — wuxuu yiri: Rasuulka Allah ﷺ ayaa diray toban qof oo sahmiyeyaal ah, wuxuuna madax uga dhigay Caasim bin Thaabit Al-Ansaarii, oo ahaa awowgii Caasim bin Cumar bin Al-Khadhaab. Markay gaareen meesha la yiraahdo Al-Hadah oo u dhaxaysa Cusfaan iyo Makkah, waxaa lagu wargeliyey qabiil ka tirsan Hudhayl oo la yiraahdo Banu Lixyaan. Sidaas darteed, waxay u soo direen ku dhowaad boqol nin oo ramaatayaal ah. Ramaatayaashii waxay raad-raaceen raadkoodii ilaa ay ka heleen haraagii timir ay ku cuneen goob ay deggeen. Waxay yiraahdeen:
"Tani waa timirta Yathrib (Madiina)." Kadibna waxay sii raaceen raadkoodii. Markii Caasim iyo asxaabtiisu ay dareemeen iyaga, waxay galeen meel sare si ay isugu difaacaan. Laakiin cadowgii ayaa hareereeyey, waxayna ku yiraahdeen: "Soo dega oo isa soo dhiiba, waxaan idin siinnay ballan iyo axdi adag in aanan cidna idinka dilayn." Caasim bin Thaabit wuxuu yiri: "Dadow, anigu kuma degayo magangalyada gaalo." Kadibna wuxuu yiri: "Allahayow, Nabigaaga ﷺ nagaga warran." Markaasay ramaatayaashii ku tuureen fallaaro, waxayna dileen Caasim. Saddex nin ayaa soo degay oo isa soo dhiibay iyagoo aqbalay ballantii iyo axdigii; waxayna kala ahaayeen Khubayb, Zayd bin Ad-Dathiinah, iyo nin kale. Markii ramaatayaashii ay gacanta ku dhigeen, waxay fureen xarigga qaansadoodii waxayna ku xireen maxaabiista. Ninkii saddexaad wuxuu yiri: "Tani waa khiyaanadii ugu horreysay! Wallaahi idinla socon maayo, waayo waxaan leeyahay kuwaas (shuhadada) tusaale." Wuxuu ula jeeday asxaabtii la dilay. Way jiideen oo la halgameen ilaa ay ka dileen. Kadibna waxay kaxeysteen Khubayb iyo Zayd bin Ad-Dathiinah, waxayna ka iibiyeen dadkii Makka kadib dagaalkii Badar. Wiilashii Al-Xaarith bin Caamir bin Nawfal ayaa iibsaday Khubayb, maxaa yeelay wuxuu ahaa kii dilay Al-Xaarith bin Caamir maalintii Badar. Khubayb wuxuu agtooda ku ahaa maxbuus ilaa ay ka go'aansadeen inay dilaan. Maalin maalmaha ka mid ah, Khubayb wuxuu gabar ka tirsan gabdhaha Al-Xaarith ka amaahday makiinad uu xiirto, wayna siisay. Iyadoo aan ogsoonayn, wiil yar oo ay dhashay ayaa u tagay Khubayb, waxayna aragtay isagoo dhabta saartay wiilkii, makiinaddiina gacanta ku haya. Way naxday, naxdin uu Khubayb dareemay, wuxuuna yiri: "Ma waxaad ka baqaysaa inaan dilo? Weligey taas ma sameeyeen." Mar dambe markay sheekada ka warramaysay, waxay tiri: "Wallaahi, weligey ma arag maxbuus ka khayr badan Khubayb. Wallaahi, maalin baan arkay isagoo cunaya canab gacanta ku haya, xilli uu biraha ku xiran yahay, mana jirin miro Makka yaallay xilligaas." Waxay oran jirtay: "Taasi waxay ahayd rizqi uu Allah siiyey Khubayb." Markay u bixiyeen Xaramka dibaddiisa si ay ugu dilaan xalaasha, Khubayb wuxuu ku yiri: "Ii ogolaada inaan tukado laba rakco." Way u ogolaadeen, wuuna tukaday laba rakco. Kadibna wuxuu yiri: "Wallaahi, haddaanay ahayn inaad u malaysaan inaan argaggaxsanahay, waan sii badsan lahaa." Kadibna wuxuu yiri: "Allahayow, tiro ahaan u koobi, mid-mid u dil, hana ka reebin cidna." Kadibna wuxuu bilaabay inuu yiraahdo: "Dan kama lihi markaan Muslim ahaan u dhimanayo, dhinac kastoo jirkaygu u dhaco waa dariiqa Allah, taasi waa Wajiga Allah dartiis. Hadduu doono, wuu barakaynayaa xubnaha jirkayga ee googo'ay." Kadibna waxaa u yimid Abuu Sirwacah, Cuqbah bin Al-Xaarith, wuuna dilay. Khubayb ayaa sunno u yeelay Muslim kasta oo samir lagu dilo inuu tukado salaad kahor intaan la dilin. Nabigu ﷺ wuxuu asxaabtiisa u sheegay warkooda maalintii la dilay isla markaasba. Dad ka tirsan Quraysh, markii loo sheegay in Caasim bin Thaabit la dilay, waxay u direen dad si ay u keenaan qayb jirkiisa ka mid ah si loo xaqiijiyo dhimashadiisa, maxaa yeelay wuxuu hore u dilay nin ka mid ahaa madaxdooda. Laakiin Allah wuxuu Caasim u diray sida daruur oo kale oo daawsiro ah, kuwaas oo ka ilaaliyey ergooyinkoodii, mana awoodin inay wax ka jaraan jirkiisa. Kab bin Maalik wuxuu yiri: Waxay xuseen Muraarah bin Ar-Rabiiic Al-Camrii iyo Hilaal bin Umayyah Al-Waaqifii, oo ahaa laba nin oo suusuuban oo ka qaybgalay Badar.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Khubayb wuu adkaystay, wuxuu tukaday ka hor dilkiisa, wuxuuna talo saartay Allah.
Xadiisku wuxuu ka warramayaa hawlgal ay toban sahamiye ku baxeen, oo uu hoggaaminayay ‘Āṣim ibn Thābit, markii ay Banū Liḥyān hareereeyeen, iyo qabashadii iyo dilkii Khubayb iyo Zayd ibn ad-Dathina.
Dad loo diro inay xog ka soo ururiyaan deegaan ama xaalad.
Hadal adag oo la isku halleyn karo, kaas oo dadka kale xaq u siinaya inay ku kalsoonaadaan.
Qaybaha salaadda; Khubayb wuxuu tukaday laba rakcadood ka hor dilkiisa.
Culimadu waxay salaaddii Khubayb ka fahmeen inay bannaan tahay, laguna boorriyo, in qofka la dili doono uu tukado laba rakcadood, haddii duruufuhu saamaxaan. Werintu waxay ammaanaysaa adkaysiga, daacadnimada iyo talo saarashada Allah, balse saldhig uma aha in qofku raadsado maxbuusnimo ama khatar. Waxay sidoo kale muujinaysaa in jebinta ballan la bixiyey ay tahay wax la canaanto.
- Ku adkayso iimaankaaga iyo mabaadi’daada marka cadaadis ku saaran yahay, adigoon si aan ka fiirsasho lahayn khatar u raadsan.
- Oofi ballamaha iyo heshiisyada; u arag kalsoonida ay dadka kale ku siiyaan masuuliyad culus.
- Xaaladaha adag waqti u yeel salaadda, Allahna ka bari adkaysi.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.