Sahih al-Bukhari, xadiiska 4043
Waxaa weriyey Al-Bara ibn Azib. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Al-Bara ibn Azib
Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى، عَنْ إِسْرَائِيلَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الْبَرَاءِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ لَقِينَا الْمُشْرِكِينَ يَوْمَئِذٍ، وَأَجْلَسَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم جَيْشًا مِنَ الرُّمَاةِ، وَأَمَّرَ عَلَيْهِمْ عَبْدَ اللَّهِ وَقَالَ " لاَ تَبْرَحُوا، إِنْ رَأَيْتُمُونَا ظَهَرْنَا عَلَيْهِمْ فَلاَ تَبْرَحُوا وَإِنْ رَأَيْتُمُوهُمْ ظَهَرُوا عَلَيْنَا فَلاَ تُعِينُونَا ". فَلَمَّا لَقِينَا هَرَبُوا حَتَّى رَأَيْتُ النِّسَاءَ يَشْتَدِدْنَ فِي الْجَبَلِ، رَفَعْنَ عَنْ سُوقِهِنَّ قَدْ بَدَتْ خَلاَخِلُهُنَّ، فَأَخَذُوا يَقُولُونَ الْغَنِيمَةَ الْغَنِيمَةَ. فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ عَهِدَ إِلَىَّ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَنْ لاَ تَبْرَحُوا. فَأَبَوْا، فَلَمَّا أَبَوْا صُرِفَ وُجُوهُهُمْ، فَأُصِيبَ سَبْعُونَ قَتِيلاً، وَأَشْرَفَ أَبُو سُفْيَانَ فَقَالَ أَفِي الْقَوْمِ مُحَمَّدٌ فَقَالَ " لاَ تُجِيبُوهُ ". فَقَالَ أَفِي الْقَوْمِ ابْنُ أَبِي قُحَافَةَ قَالَ " لاَ تُجِيبُوهُ ". فَقَالَ أَفِي الْقَوْمِ ابْنُ الْخَطَّابِ فَقَالَ إِنَّ هَؤُلاَءِ قُتِلُوا، فَلَوْ كَانُوا أَحْيَاءً لأَجَابُوا، فَلَمْ يَمْلِكْ عُمَرُ نَفْسَهُ فَقَالَ كَذَبْتَ يَا عَدُوَّ اللَّهِ، أَبْقَى اللَّهُ عَلَيْكَ مَا يُخْزِيكَ. قَالَ أَبُو سُفْيَانَ أُعْلُ هُبَلْ. فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " أَجِيبُوهُ ". قَالُوا مَا نَقُولُ قَالَ " قُولُوا اللَّهُ أَعْلَى وَأَجَلُّ ". قَالَ أَبُو سُفْيَانَ لَنَا الْعُزَّى وَلاَ عُزَّى لَكُمْ. فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " أَجِيبُوهُ ". قَالُوا مَا نَقُولُ قَالَ " قُولُوا اللَّهُ مَوْلاَنَا وَلاَ مَوْلَى لَكُمْ ". قَالَ أَبُو سُفْيَانَ يَوْمٌ بِيَوْمِ بَدْرٍ، وَالْحَرْبُ سِجَالٌ، وَتَجِدُونَ مُثْلَةً لَمْ آمُرْ بِهَا وَلَمْ تَسُؤْنِي. أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ اصْطَبَحَ الْخَمْرَ يَوْمَ أُحُدٍ نَاسٌ ثُمَّ قُتِلُوا شُهَدَاءَ.
Waxaa nooga warramay Cubaydullaahi bin Muusa, oo ka weriyey Israa’iil, oo ka weriyey Abuu Isxaaq, oo ka weriyey Al-Baraa — raḍiya Allaahu canhu — wuxuu yiri: Maalintaas waxaan la kulannay mushrikiinta, Nabigu ﷺ wuxuu meel gaar ah fadhiisiyey koox ramaatayaal ah, wuxuuna madax uga dhigay Cabdullaahi (bin Jubayr), wuxuuna ku yiri:
"Ha ka tegina meeshan; haddaad aragtaan inaan ka adkaannay cadowga ha ka tegina, haddaad aragtaan inay naga adkaadeenna ha noo soo gurmanna." Markii aan la kulannay way carareen ilaa aan arkay dumarkoodii oo buurta u ordaya, iyagoo dhar-kooda kor u qaaday si ay u ordaan, taasoo muujisay jijimooyinkooda. Muslimiintii waxay bilaabeen inay dhahaan: "Ganiimada! Ganiimada!" Cabdullaahi bin Jubayr wuxuu yiri: "Nabigu ﷺ wuxuu iga ballanqaaday inaan meeshan ka tegin." Laakiin asxaabtiisii way diideen inay joogaan. Markay diideen, Alle wuxuu wareeriyey quluubtooda, toddobaatan qof baa laga dilay. Abuu Sufyaan wuxuu fuulay meel sare wuxuuna yiri: "Ma joogaa Maxammad dadka dhexdiisa?" Nabigu ﷺ wuxuu yiri: "Ha u jawaabina." Wuxuu yiri: "Ma joogaa ina Abuu Quxaafah dadka dhexdiisa?" Nabigu ﷺ wuxuu yiri: "Ha u jawaabina." Wuxuu yiri: "Ma joogaa ina Al-Khaṭṭaab dadka dhexdiisa?" Kadibna wuxuu yiri: "Kuwaas waa la dilay, hadday noolaan lahaayeena way jawaabi lahaayeen." Cumar ma is-hakin kari waayin wuxuuna yiri: "Been baad sheegtay, cadowga Allow! Alle wuxuu kuu hayaa wax kugu fadeexayn doona." Abuu Sufyaan wuxuu yiri: "Sareeye Hubal!" Nabigu ﷺ wuxuu yiri: "U jawaaba." Waxay yiraahdeen: "Maxaan dhahnaa?" Wuxuu yiri: "Dhaha: Alle waa ka sarreeyaa waana ka weyn yahay!" Abuu Sufyaan wuxuu yiri: "Annagu waxaan leennahay Al-Cuzza, idinkuse Cuzza ma lihidin!" Nabigu ﷺ wuxuu yiri: "U jawaaba." Waxay yiraahdeen: "Maxaan dhahnaa?" Wuxuu yiri: "Dhaha: Alle waa Wali-ga annaguna idinka wali ma lihidin!" Abuu Sufyaan wuxuu yiri: "Maalin beddelkeed maalintii Badar, dagaalkuna waa sijaal (wareegto). Waxaad arki doontaan meydad la jarjaray, mana amrin mana ka xumaan." Waxaa nooga warramay Cabdullaahi bin Maxammad, oo ka weriyey Sufyaan, oo ka weriyey Camr, oo ka weriyey Jaabir, wuxuu yiri: Dad baa subaxdii Uxuud cabay khamri kadibna shahiiday.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Qaansoleydu waa inay boosaskooda joogaan; caasinimadu waxay beddeshay jihada dagaalka.
Werintani waxay ka warramaysaa dagaalkii Uxud: Nebiga ﷺ wuxuu qaansoleyda uu hoggaaminayey Cabdullaahi ibn Jubayr faray inaanay ka tegin goobtooda. Markii qaar ka mid ahi booska ka tageen si ay u urursadaan booli dagaal, jihadii dagaalku way is beddeshay, waxaana la dilay toddobaatan Muslimiin ah.
Dagaalyahanno ku difaacayay meel loo qoondeeyey qaanso iyo fallaadho.
Hanti cadowga laga qabsado dagaal ka dib.
Ku xadgudubka ama jarjaridda jirka qof cadow ah oo la dilay.
Culimada hore waxay arrintan ka soo qaataan in adeecidda amar cad oo Nebiga ﷺ bixiyey ay leedahay muhiimad weyn, xataa marka duruufuhu u muuqdaan inay si wanaagsan isu beddelayaan. Dhacdadu waxay muujinaysaa in ka tegista boos loo igmaday ay cawaaqib ku yeelan karto kooxda oo dhan. Waxay sidoo kale tilmaamayaan qirashada Islaamka ee midnimada Eebbe: Allaah oo keliya ayaa sarreeya, waana Ilaaliyaha dhabta ah. Hadalka Abuu Sufyaan ee ahaa inuusan amrin jidh-gooynta, isla markaana uu cambaareeyey, wuxuu sii adkaynayaa diidmada jidh-gooynta.
- Ku dhegganow hawl si cad laguugu igmaday, xataa marka fursad kale oo degdeg ahi u muuqato mid soo jiidasho leh.
- Marka dhibaato timaaddo, ha ka tegin masuuliyadihii lagu heshiiyey; la tasho oo qorshaha raac.
- Hadalka khaldan ama sanam-caabudka ah kaga jawaab erayo cad oo xaqiijinaya midnimada Eebbe.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.