Sahih al-Bukhari, xadiiska 4044
Waxaa weriyey Al-Bara ibn Azib. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Al-Bara ibn Azib
Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى، عَنْ إِسْرَائِيلَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الْبَرَاءِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ لَقِينَا الْمُشْرِكِينَ يَوْمَئِذٍ، وَأَجْلَسَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم جَيْشًا مِنَ الرُّمَاةِ، وَأَمَّرَ عَلَيْهِمْ عَبْدَ اللَّهِ وَقَالَ " لاَ تَبْرَحُوا، إِنْ رَأَيْتُمُونَا ظَهَرْنَا عَلَيْهِمْ فَلاَ تَبْرَحُوا وَإِنْ رَأَيْتُمُوهُمْ ظَهَرُوا عَلَيْنَا فَلاَ تُعِينُونَا ". فَلَمَّا لَقِينَا هَرَبُوا حَتَّى رَأَيْتُ النِّسَاءَ يَشْتَدِدْنَ فِي الْجَبَلِ، رَفَعْنَ عَنْ سُوقِهِنَّ قَدْ بَدَتْ خَلاَخِلُهُنَّ، فَأَخَذُوا يَقُولُونَ الْغَنِيمَةَ الْغَنِيمَةَ. فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ عَهِدَ إِلَىَّ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَنْ لاَ تَبْرَحُوا. فَأَبَوْا، فَلَمَّا أَبَوْا صُرِفَ وُجُوهُهُمْ، فَأُصِيبَ سَبْعُونَ قَتِيلاً، وَأَشْرَفَ أَبُو سُفْيَانَ فَقَالَ أَفِي الْقَوْمِ مُحَمَّدٌ فَقَالَ " لاَ تُجِيبُوهُ ". فَقَالَ أَفِي الْقَوْمِ ابْنُ أَبِي قُحَافَةَ قَالَ " لاَ تُجِيبُوهُ ". فَقَالَ أَفِي الْقَوْمِ ابْنُ الْخَطَّابِ فَقَالَ إِنَّ هَؤُلاَءِ قُتِلُوا، فَلَوْ كَانُوا أَحْيَاءً لأَجَابُوا، فَلَمْ يَمْلِكْ عُمَرُ نَفْسَهُ فَقَالَ كَذَبْتَ يَا عَدُوَّ اللَّهِ، أَبْقَى اللَّهُ عَلَيْكَ مَا يُخْزِيكَ. قَالَ أَبُو سُفْيَانَ أُعْلُ هُبَلْ. فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " أَجِيبُوهُ ". قَالُوا مَا نَقُولُ قَالَ " قُولُوا اللَّهُ أَعْلَى وَأَجَلُّ ". قَالَ أَبُو سُفْيَانَ لَنَا الْعُزَّى وَلاَ عُزَّى لَكُمْ. فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " أَجِيبُوهُ ". قَالُوا مَا نَقُولُ قَالَ " قُولُوا اللَّهُ مَوْلاَنَا وَلاَ مَوْلَى لَكُمْ ". قَالَ أَبُو سُفْيَانَ يَوْمٌ بِيَوْمِ بَدْرٍ، وَالْحَرْبُ سِجَالٌ، وَتَجِدُونَ مُثْلَةً لَمْ آمُرْ بِهَا وَلَمْ تَسُؤْنِي. أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ اصْطَبَحَ الْخَمْرَ يَوْمَ أُحُدٍ نَاسٌ ثُمَّ قُتِلُوا شُهَدَاءَ.
Al-Bara — raalli ha ka ahaado Allaah — wuxuu yiri: Maalintaas (dagaalkii Uxud) waxaan la kulannay mushrikiinta. Nabigu ﷺ wuxuu meel gaar ah fadhiisiyey koox ganatooleyaal ah, wuxuuna madax uga dhigay Cabdullaahi bin Jubayr, isagoo ku yiri:
"Ha ka tagina meeshan; haddaad aragtaan annagoo iyaga ka adkaannay, ha ka tagina; haddaad aragtaan iyagoo annaga naga adkaadayna, ha noo soo gurmanina." Markaan la kulannay way carareen ilaa aan arkay dumarkoodii oo buurta u ordaya, iyagoo dharkooda kor u qaaday si ay u ordaan, taasoo keentay inay muuqdaan jijimooyinkooda. Muslimiintii waxay bilaabeen inay yiraahdaan: "Ganiimada! Ganiimada!" Laakiin Cabdullaahi bin Jubayr wuxuu yiri: "Nabigu ﷺ wuxuu iga ballansaday inaan meeshan ka tagin." Saaxiibbadiisase way diideen inay joogaan. Markay diideen inay joogaan, (Allaah) wuu wareeriyey oo ma aysan garanaynin halkay aadaan, toddobaatan qof baa laga dilay. Abuu Sufyaan wuxuu fuulay meel sare wuxuuna yiri: "Ma joogaa Maxammad dadka dhexdiisa?" Nabigu ﷺ wuxuu yiri: "Ha u jawaabina." Abuu Sufyaan wuxuu yiri: "Ma joogaa ina Abii Quxaafah dadka dhexdiisa?" Nabigu ﷺ wuxuu yiri: "Ha u jawaabina." Abuu Sufyaan wuxuu yiri: "Ma joogaa ina Al-Khadhaab dadka dhexdiisa?" Wuxuu raaciyey: "Dadkaasi way dhinteen, hadday noolaan lahaayeena way jawaabi lahaayeen." Cumar naftiisa ma xakamayn karin wuxuuna yiri: "Been baad sheegtay, cadowga Allaahow! Allaah wuxuu kuu hayaa wax kugu dullaysan doona." Abuu Sufyaan wuxuu yiri: "Sareeye Hubal!" Nabigu ﷺ wuxuu saaxiibbadiis ku yiri: "U jawaaba." Waxay yiraahdeen: "Maxaan niraahnaa?" Wuxuu yiri: "Dhaha: Allaah baa ka sarreeya oo ka weyn!" Abuu Sufyaan wuxuu yiri: "Annagu waxaan leennahay Al-Cuzza, idinkuse Cuzza ma lihidin!" Nabigu ﷺ wuxuu yiri: "U jawaaba." Waxay yiraahdeen: "Maxaan niraahnaa?" Wuxuu yiri: "Dhaha: Allaah baa ah Mowlahayaga (Gargaarahayaga), idinkuse mowla ma lihidin!" Abuu Sufyaan wuxuu yiri: "Maanta waa beddelkii maalintii Badar, dagaalkuna waa isku-beddel. Waxaad arki doontaan meydadkiinna oo la jarjaray, laakiin anigu ma amrin mana ka xumaanayo." Jaabir wuxuu yiri: Dad baa subaxdii dagaalkii Uxud cabay khamri, kadibna waxaa loo dilay shahiidnimo.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Dagaalkii Uxud, ka tegista goobtii loo xilsaaray waxay keentay khasaare culus.
Werintani waxay ka warramaysaa dhacdooyinkii Dagaalkii Uxud: qaansoleyda waxaa la siiyey amar cad oo ahaa inaysan ka tegin goobtooda, balse qaar baa aaday inay raadsadaan qaniimada dagaalka.
Dagaalyahanno qaanso iyo fallaar ku difaacaya goob loo xilsaaray.
Hanti laga qabsado cadowga dagaal kaddib.
In la dhaawaco ama la googooyo meydadka dadkii dagaalka ku dhintay; Abuu Sufyaan wuxuu sheegay inuusan isagu amrin arrintan.
Culimada hore, oo uu ka mid yahay Ibnu Xajar, waxay adkeeyeen in adeecidda amar cad oo ka yimid Nebiga ﷺ ay ka horrayso raadinta qaniimada. Dhacdadu waxay sidoo kale muujinaysaa in hoggaamiyuhu ilaaliyo hawsha loo xilsaaray, muslimiintuna qirtaan sarraynta iyo ilaalinta Alle. Hadalka ugu dambeeya ee ku saabsan dad khamri cabbay ka hor Uxud dabadeedna shahiiday ma caddaynayo falkaas: culimadu waxay tilmaameen inay dhinteen ka hor intaan mamnuucidda khamriga la soo dejin.
- Si taxaddar leh u gut hawsha cad ee lagu siiyey, xitaa marka fursad kale ay soo jiidasho leedahay.
- Heshiisyada iyo tilmaamaha hore u caddee, si qof kastaa u ogaado halka ay masuuliyaddiisu taallo.
- Dareen-celinta kicinta ku jawaab erayo xaqiijinaya midnimada Alle iyo talo-saarashada isaga.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.