Sahih al-Bukhari, xadiiska 4101
Waxaa weriyey Jabir ibn Abdullah. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Jabir ibn Abdullah
Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا خَلاَّدُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ بْنُ أَيْمَنَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ أَتَيْتُ جَابِرًا ـ رضى الله عنه ـ فَقَالَ إِنَّا يَوْمَ الْخَنْدَقِ نَحْفِرُ فَعَرَضَتْ كُدْيَةٌ شَدِيدَةٌ، فَجَاءُوا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالُوا هَذِهِ كُدْيَةٌ عَرَضَتْ فِي الْخَنْدَقِ، فَقَالَ " أَنَا نَازِلٌ ". ثُمَّ قَامَ وَبَطْنُهُ مَعْصُوبٌ بِحَجَرٍ، وَلَبِثْنَا ثَلاَثَةَ أَيَّامٍ لاَ نَذُوقُ ذَوَاقًا، فَأَخَذَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم الْمِعْوَلَ فَضَرَبَ، فَعَادَ كَثِيبًا أَهْيَلَ أَوْ أَهْيَمَ، فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ ائْذَنْ لِي إِلَى الْبَيْتِ. فَقُلْتُ لاِمْرَأَتِي رَأَيْتُ بِالنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم شَيْئًا، مَا كَانَ فِي ذَلِكَ صَبْرٌ، فَعِنْدَكِ شَىْءٌ قَالَتْ عِنْدِي شَعِيرٌ وَعَنَاقٌ. فَذَبَحْتُ الْعَنَاقَ وَطَحَنَتِ الشَّعِيرَ، حَتَّى جَعَلْنَا اللَّحْمَ فِي الْبُرْمَةِ، ثُمَّ جِئْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَالْعَجِينُ قَدِ انْكَسَرَ، وَالْبُرْمَةُ بَيْنَ الأَثَافِيِّ قَدْ كَادَتْ أَنْ تَنْضَجَ فَقُلْتُ طُعَيِّمٌ لِي، فَقُمْ أَنْتَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَرَجُلٌ أَوْ رَجُلاَنِ. قَالَ " كَمْ هُوَ ". فَذَكَرْتُ لَهُ، قَالَ " كَثِيرٌ طَيِّبٌ ". قَالَ " قُلْ لَهَا لاَ تَنْزِعُ الْبُرْمَةَ وَلاَ الْخُبْزَ مِنَ التَّنُّورِ حَتَّى آتِيَ ". فَقَالَ " قُومُوا ". فَقَامَ الْمُهَاجِرُونَ وَالأَنْصَارُ، فَلَمَّا دَخَلَ عَلَى امْرَأَتِهِ قَالَ وَيْحَكِ جَاءَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِالْمُهَاجِرِينَ وَالأَنْصَارِ وَمَنْ مَعَهُمْ. قَالَتْ هَلْ سَأَلَكَ قُلْتُ نَعَمْ. فَقَالَ " ادْخُلُوا وَلاَ تَضَاغَطُوا ". فَجَعَلَ يَكْسِرُ الْخُبْزَ وَيَجْعَلُ عَلَيْهِ اللَّحْمَ، وَيُخَمِّرُ الْبُرْمَةَ وَالتَّنُّورَ إِذَا أَخَذَ مِنْهُ، وَيُقَرِّبُ إِلَى أَصْحَابِهِ ثُمَّ يَنْزِعُ، فَلَمْ يَزَلْ يَكْسِرُ الْخُبْزَ وَيَغْرِفُ حَتَّى شَبِعُوا وَبَقِيَ بَقِيَّةٌ قَالَ " كُلِي هَذَا وَأَهْدِي، فَإِنَّ النَّاسَ أَصَابَتْهُمْ مَجَاعَةٌ ".
Jaabir wuxuu yiri: Maalintii Khandaq (Dagaalkii Godka) ayaannu qodaynay, markaas baan la kulanay dhagax weyn oo adag. Waxaan u tagnay Nebiga ﷺ waxaanna ku nidhi,
"Waa kan dhagax ka soo baxay godka dhexdiisa." Wuxuu yiri, "Anigu waan soo degayaa." Kadib wuu istaagay, calooshiisana dhagax baa ku xirnaa maxaa yeelay saddex maalmood wax dhadhan ah ma aanan dhamin. Markaasuu Nebigu ﷺ qaatay faaskii wuxuuna ku dhuftay dhagaxii weynaa ee adkaa, wuxuuna noqday sidii ciid oo kale. Waxaan idhi, "Rasuulkii Allow ﷺ! Ii ogolow inaan gurigayga aado." Markii uu Nebigu ﷺ ii ogolaaday, waxaan ku idhi xaaskaygii, "Waxaan ku arkay Nebiga ﷺ xaalad aanan fududaysan karin. Ma haysaa wax cunto ah?" Waxay tidhi, "Waxaan haystaa shaciir iyo ri' yar." Markaasaan gawracay riydii yareyd, iyaduna waxay shiiday shaciirkii; kadibna hilibkii waxaan gelinnay digsigii dhoobada ahaa. Kadib waxaan u imid Nebiga ﷺ markii cajiinkii uu jilcay oo khamiiray, digsiga oo saarnaa dhagaxyada dabkana saarnaa uu sigtay inuu bislaado, waxaanan idhi, "Waxaan hayaa cunto yar oo diyaar ah, ee kac Rasuulkii Allow ﷺ, adiga iyo nin ama laba nin oo kula socda." Nebigu ﷺ wuxuu waydiiyey, "Immisa ayay le'egtahay cuntadaasi?" Waan u sheegay. Wuxuu yiri, "Waa badan tahay waana wanaagsan tahay. U sheeg xaaskaaga inaysan dabka ka qaadin digsiga, foornadana aysan kibis ka soo saarin ilaa aan halkaas ka imaado." Kadib wuxuu ku yidhi asxaabtiisii oo dhan, "Kaca." Markaasay kaceen Muhaajiriintii iyo Ansaartii. Markii aan u imid xaaskaygii, waxaan ku idhi, "Naxariista Eebbe korkaaga ha ahaato! Nebigu ﷺ wuxuu la yimid Muhaajiriintii iyo Ansaartii iyo intii la socotayba." Waxay tidhi, "Nebigu ﷺ ma ku waydiiyey (immisa cunto ah ayaad haysataa)?" Waxaan ku idhi, "Haa." Kadib Nebigu ﷺ wuxuu yiri, "Soo gala hana isbuurina." Nebigu ﷺ wuxuu bilaabay inuu googooyo kibista oo uu hilibka kariyey dul saaro. Wuxuu dabooli jiray digsiga iyo foornada mar kasta oo uu wax ka qaato. Cuntada wuxuu u dhoweyn jiray asxaabtiisa, hilibkana wuxuu ka soo saari jiray digsiga. Sidaas buu ugu sii waday goynta kibista iyo sandaqidda hilibka asxaabtiisa ilaa ay wada dhergeen, welina cunto baa hadhay. Kadib Nebigu ﷺ wuxuu ku yidhi xaaskaygii, "Tan cun oo dadkana u hadiyeey, maxaa yeelay dadku waxaa ku dhacday gaajo."
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Nebi Muxammad ﷺ wuxuu caawiyey dadka gaajaysan, cuntana dad badan ayuu la wadaagay.
Dhacdadu waxay dhacday intii la qodayey Khandaq, markaas oo saxaabadu duruufo adag ku shaqaynayeen, gaajona haysay.
God difaac ah oo muslimiintu qodeen intii lagu jiray Dagaalkii al-Khandaq.
Muhaajiriintu waxay ahaayeen muslimiintii u hijrooday Madiina; Ansaartuna waxay ahaayeen dadkii Madiina ee taageeray.
Qalab culus oo lagu jebiyo ama lagu qodo carro adag ama dhagax.
Culimada hore, oo uu ka mid yahay Ibnu Xajar, waxay tilmaameen in qisadu muujinayso gargaarka gaarka ah ee Alle, isla markaana ay muujinayso dadaalkii Nebiga ﷺ: isaga ayaa u tegay dhagaxii adkaa, dabadeedna saxaabadiisa ayuu u adeegay. Werintani waxay ammaanaysaa deeqsinimada, cuntada oo la qaybsado xilliyada yaraanta, iyo in laga hortago ciriiriga marka wax la cunayo. Waxay kaloo muujinaysaa in cunto yar, barakada Alle darteed, ay dad badan dhergin karto.
- La wadaag waxa aad haysato dadka gaajaysan, xataa marka kaydkaagu yar yahay.
- Adigu ka qayb qaado caawinta dadka shaqada adag haya; hoggaamintu waxay sidoo kale ka muuqataa adeegidda dadka.
- Marka cuntada la qaybinayo, hubi in meel iyo kala dambayn jirto si qof walba si ammaan ah loo caawiyo.
Werintan saxiixa ahi waxay ka warramaysaa qodista Khandaq iyo sida saxaabadu, inkastoo ay gaajaysnaayeen, u wada shaqeeyeen.
Sahih al-Bukhari · #4102 (Sahih)Werintan Jaabir laga soo weriyey iyaduna waxay ka warramaysaa cuntadii dad badan lala wadaagay intii lagu jiray ololihii Khandaq.
Sahih al-Bukhari · #4099 (Sahih)Werintani waxay tilmaamaysaa dhacdo kale oo dhacday intii lagu jiray ololihii Khandaq, waxayna sii caddaynaysaa duruufihii adkaa.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.