Duullaamadii Nabiga ﷺ · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, xadiiska 4102

Waxaa weriyey Jabir ibn Abdullah. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Duullaamadii Nabiga ﷺ
صحيح البخاري
Yaa weriyey?

Waxaa weriyey Jabir ibn Abdullah

Sahih (lagu kalsoon yahay)

Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ، أَخْبَرَنَا حَنْظَلَةُ بْنُ أَبِي سُفْيَانَ، أَخْبَرَنَا سَعِيدُ بْنُ مِينَاءَ، قَالَ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ لَمَّا حُفِرَ الْخَنْدَقُ رَأَيْتُ بِالنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم خَمَصًا شَدِيدًا، فَانْكَفَأْتُ إِلَى امْرَأَتِي فَقُلْتُ هَلْ عِنْدَكِ شَىْءٌ فَإِنِّي رَأَيْتُ بِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَمَصًا شَدِيدًا‏.‏ فَأَخْرَجَتْ إِلَىَّ جِرَابًا فِيهِ صَاعٌ مِنْ شَعِيرٍ، وَلَنَا بُهَيْمَةٌ دَاجِنٌ فَذَبَحْتُهَا، وَطَحَنَتِ الشَّعِيرَ فَفَرَغَتْ إِلَى فَرَاغِي، وَقَطَّعْتُهَا فِي بُرْمَتِهَا، ثُمَّ وَلَّيْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ لاَ تَفْضَحْنِي بِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَبِمَنْ مَعَهُ‏.‏ فَجِئْتُهُ فَسَارَرْتُهُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ ذَبَحْنَا بُهَيْمَةً لَنَا وَطَحَنَّا صَاعًا مِنْ شَعِيرٍ كَانَ عِنْدَنَا، فَتَعَالَ أَنْتَ وَنَفَرٌ مَعَكَ‏.‏ فَصَاحَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ يَا أَهْلَ الْخَنْدَقِ، إِنَّ جَابِرًا قَدْ صَنَعَ سُورًا فَحَىَّ هَلاً بِكُمْ ‏"‏‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ تُنْزِلُنَّ بُرْمَتَكُمْ، وَلاَ تَخْبِزُنَّ عَجِينَكُمْ حَتَّى أَجِيءَ ‏"‏‏.‏ فَجِئْتُ وَجَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقْدُمُ النَّاسَ حَتَّى جِئْتُ امْرَأَتِي، فَقَالَتْ بِكَ وَبِكَ‏.‏ فَقُلْتُ قَدْ فَعَلْتُ الَّذِي قُلْتِ‏.‏ فَأَخْرَجَتْ لَهُ عَجِينًا، فَبَصَقَ فِيهِ وَبَارَكَ، ثُمَّ عَمَدَ إِلَى بُرْمَتِنَا فَبَصَقَ وَبَارَكَ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ ادْعُ خَابِزَةً فَلْتَخْبِزْ مَعِي وَاقْدَحِي مِنْ بُرْمَتِكُمْ وَلاَ تُنْزِلُوهَا‏"‏، وَهُمْ أَلْفٌ، فَأُقْسِمُ بِاللَّهِ لَقَدْ أَكَلُوا حَتَّى تَرَكُوهُ وَانْحَرَفُوا، وَإِنَّ بُرْمَتَنَا لَتَغِطُّ كَمَا هِيَ، وَإِنَّ عَجِينَنَا لَيُخْبَزُ كَمَا هُوَ‏.‏

Tarjumaad

Jaabir bin Cabdullaahi (RC) wuxuu yiri: Markii la qodayay Khandaqa, waxaan arkay Nabiga ﷺ oo aad u gaajaysan. Markaasaan xaaskaygii u noqday oo ku iri,

"Ma haysaa wax cunto ah? Waayo, waxaan arkay Rasuulka Alle ﷺ oo aad u gaajaysan." Waxay ii soo saartay kiish yar oo ay ku jirto hal Saa' oo shaciir ah, waxaana aan lahayn xoolo yar oo guriga jooga (ri' yar), markaasaan qashay, xaaskayguna way shiiday shaciirtii, wayna dhammaysay anigoo aan weli dhammaynin qalidda. Kadibna hilibkii ayaan jarjaray oo digsi dhagax ah ku riday, dabadeedna waxaan u noqday Rasuulka Alle ﷺ. Xaaskayga ayaa igu tiri, "Ha i ceebayn hortooda Rasuulka Alle ﷺ iyo dadka la socda." Markaasaan u imid Nabiga ﷺ oo si hoose ugu iri, "Rasuulkii Allow, waxaan qalnay xoolo yar oo aan lahayn, waxaanan shiidnay hal Saa' oo shaciir ah oo aan haysannay, ee kaalay adiga iyo dhowr qof oo kula socda." Hase yeeshee, Nabigu ﷺ cod dheer ayuu ku dhawaaqay oo yiri, "Dadka Khandaqaayow, Jaabir wuu idiin diyaariyey cuntadiiye, kaalaya!" Rasuulka Alle ﷺ wuxuu igu yiri, "Digsigiinna ha ka dejinina dabka, cajiinkiinnana ha dubina intaan ka imaanayo." Markaasaan anigu imid, Rasuulkuna ﷺ wuu yimid isagoo dadka hor socda. Markaan xaaskaygii u imid, waxay tiri, "Adiga iyo adiga!" Waxaan ku iri, "Waan sameeyey wixii aad igu tiri." Kadibna cajiinkii ayay u soo saartay, wuuna ku tufay oo u duceeyey barako. Dabadeedna digsigeennii hilibka ayuu u yimid, ku tufay oo u duceeyey barako. Wuxuuna yiri, "U yeera haweeney rooti-dubato ah oo idinla dubta, digsigiinnana wax ka qaata, hana ka dejinina dabka." Dadku waxay ahaayeen kun qof, waxaanan ku dhaartay Alle, way wada cuneen ilaa ay ka dhergeen oo ay ka tageen, iyadoo digsigeennu uu weli karkarayo sidii hore, cajiinkeennuna uu weli dubmayo sidii hore.

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Alle wuxuu barakeeyey cuntadii yarayd ee Jaabir, si ay kun qof uga cunaan.

Asalka iyo sababta

Dhacdadu waxay dhacday markii la qodayey godka difaaca, markaas oo Jaabir arkay gaajada Nebiga ﷺ, una bandhigay cunto yar oo gurigiisa taal.

Erayada adag oo la sharxay
godka difaaca

Godkii ay Muslimiintu ka qodeen hareeraha Madiina xilligii Dagaalkii Godka.

saa’

Halbeeg mug oo sheekadan ku tilmaamaya qadarka shaciirka.

barako

Nimco Alle bixiyo oo shayga ka dhigta mid khayr iyo waxtar leh.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimada hore waxay dhacdadan ku tilmaamaan calaamad ka mid ah mucjisooyinkii Alle siiyey Nebiga ﷺ iyo tusaale barako ku jirta cuntada. Waxay sidoo kale ka fahmeen in martigeliyuhu dadka kale casuumi karo, iyo in Nebigu ﷺ si taxaddar leh u dhaqmay markii uu Jaabir ku yiri dheriga dabka ha saarnaado, cajiinkana weli yaan la dubin. Sheekadu waxay kaloo muujinaysaa fadliga deeqsinimada, xitaa marka reerku hanti yar haysto.

Casharrada maanta
  1. U fiirso marka qof agtaada ahi gaajaysan yahay ama baahi qabo, kana caawi intaad awooddo.
  2. Waxa aad haysato si deeqsinimo leh ula wadaag dadka, adigoon sugin inaad maal badnaato.
  3. Alle ka bari inuu cuntadaada barakeeyo, una mahadnaq marka dadka kale si wax ku ool ah kuu caawiyaan.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.