Duullaamadii Nabiga ﷺ · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, xadiiska 4122

Waxaa weriyey Aisha. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Duullaamadii Nabiga ﷺ
صحيح البخاري
Yaa weriyey?

Waxaa weriyey Aisha

Sahih (lagu kalsoon yahay)

Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

حَدَّثَنَا زَكَرِيَّاءُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ أُصِيبَ سَعْدٌ يَوْمَ الْخَنْدَقِ، رَمَاهُ رَجُلٌ مِنْ قُرَيْشٍ يُقَالُ لَهُ حِبَّانُ ابْنُ الْعَرِقَةِ، رَمَاهُ فِي الأَكْحَلِ، فَضَرَبَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم خَيْمَةً فِي الْمَسْجِدِ لِيَعُودَهُ مِنْ قَرِيبٍ، فَلَمَّا رَجَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنَ الْخَنْدَقِ وَضَعَ السِّلاَحَ وَاغْتَسَلَ، فَأَتَاهُ جِبْرِيلُ ـ عَلَيْهِ السَّلاَمُ ـ وَهْوَ يَنْفُضُ رَأْسَهُ مِنَ الْغُبَارِ فَقَالَ قَدْ وَضَعْتَ السِّلاَحَ وَاللَّهِ مَا وَضَعْتُهُ، اخْرُجْ إِلَيْهِمْ‏.‏ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ فَأَيْنَ ‏"‏‏.‏ فَأَشَارَ إِلَى بَنِي قُرَيْظَةَ، فَأَتَاهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَنَزَلُوا عَلَى حُكْمِهِ، فَرَدَّ الْحُكْمَ إِلَى سَعْدٍ، قَالَ فَإِنِّي أَحْكُمُ فِيهِمْ أَنْ تُقْتَلَ الْمُقَاتِلَةُ، وَأَنْ تُسْبَى النِّسَاءُ وَالذُّرِّيَّةُ، وَأَنْ تُقْسَمَ أَمْوَالُهُمْ‏.‏ قَالَ هِشَامٌ فَأَخْبَرَنِي أَبِي عَنْ عَائِشَةَ أَنَّ سَعْدًا قَالَ اللَّهُمَّ إِنَّكَ تَعْلَمُ أَنَّهُ لَيْسَ أَحَدٌ أَحَبَّ إِلَىَّ أَنْ أُجَاهِدَهُمْ فِيكَ مِنْ قَوْمٍ كَذَّبُوا رَسُولَكَ صلى الله عليه وسلم وَأَخْرَجُوهُ، اللَّهُمَّ فَإِنِّي أَظُنُّ أَنَّكَ قَدْ وَضَعْتَ الْحَرْبَ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُمْ، فَإِنْ كَانَ بَقِيَ مِنْ حَرْبِ قُرَيْشٍ شَىْءٌ، فَأَبْقِنِي لَهُ حَتَّى أُجَاهِدَهُمْ فِيكَ، وَإِنْ كُنْتَ وَضَعْتَ الْحَرْبَ فَافْجُرْهَا، وَاجْعَلْ مَوْتَتِي فِيهَا‏.‏ فَانْفَجَرَتْ مِنْ لَبَّتِهِ، فَلَمْ يَرُعْهُمْ وَفِي الْمَسْجِدِ خَيْمَةٌ مِنْ بَنِي غِفَارٍ إِلاَّ الدَّمُ يَسِيلُ إِلَيْهِمْ فَقَالُوا يَا أَهْلَ الْخَيْمَةِ مَا هَذَا الَّذِي يَأْتِينَا مِنْ قِبَلِكُمْ فَإِذَا سَعْدٌ يَغْذُو جُرْحُهُ دَمًا، فَمَاتَ مِنْهَا رضى الله عنه‏.‏

Tarjumaad

Caa’isha — Allaha ka raalli noqdee — waxay tiri: Sacad wuxuu ku dhaawacmay maalintii Khandaq, markii uu toogtay nin reer Qureysh ah oo la oran jiray Xibbaan bin Al-Caraqa, kaasoo toogtay xididka gacanta. Markaas Nabigu ﷺ wuxuu u dhisay teendho Masjidka dhexdiisa si uu ugu dhawaado una soo booqdo. Markii Rasuulku ﷺ ka soo laabtay Khandaq, wuxuu dhigay hubkiisii wuuna qubeystay. Intuu madaxiisa ka tifayayay boorka ayuu u yimid Jibriil — calayhis-salaam — wuxuuna yiri: 'Ma dhigtay hubkaaga? Wallaahi annagu ma aanan dhigin ee u bax xaggooda.' Nabigu ﷺ wuxuu yiri: 'Xaggee?' Jibriil wuxuu farta ku fiiqay Bani Qureyda. Markaas Rasuulku ﷺ wuxuu u baxay xaggooda, wayna isu dhiibeen xukunkiisa, markaasuu xukunka u celiyay Sacad. Sacad wuxuu yiri: 'Waxaan ku xukumayaa in la dilo dagaalyahannadooda, haweenkooda iyo carruurtoodana la addoonsado, xoolahoodana la qeybsado.' Hishaam wuxuu yiri: Aabbahay wuxuu iga wargeliyay Caa’isha in Sacad yiri: 'Allow! Waad og tahay inuusan jirin qof aan jeclahay inaan kula jihaado oo ka badan dad beeniyay Rasuulkaaga ﷺ kana saaray magaalada. Allow! Waxaan u maleynayaa inaad dhammeysay dagaalkii naga dhexeeyay annaga iyo iyaga. Haddii uu haray dagaal kale oo Qureysh lagula galo, ii nooleey si aan kula jihaado. Laakiin haddaad dagaalka dhammeysay, dillaaci dhaawacan oo geeridaydana ka dhig mid ku timaada.' Markaasaa dhiiggu ka soo burqaday laabtiisa. Dadkii teendhada Bani Ghifaar ee Masjidka ku jiray lama socon ilaa dhiiggu u soo galay. Waxay yiraahdeen: 'Dadka teendhadaay! Waa maxay waxaan naga soo gaaraya xaggiinna?' Waxay arkeen dhiigga oo ka soo qulqulaya dhaawaca Sacad, wuuna u dhintay — Allaha ka raalli noqdee.

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Dhaawaca Sa‘d, xukunka iyo ducadiisu waxay muujinayaan inuu Alle daacad u ahaa.

Asalka iyo sababta

Sa‘d ibn Mu‘aadh wuxuu dhaawacmay intii lagu jiray Dagaalkii Godka. Go’doomintii Banu Qurayza ka dib, Nebigu ﷺ xukunka isaga ayuu u dhiibay. Xadiisku wuxuu sheegayaa in nabarkiisu markii dambe aad u dhiig baxay, dhaawacaasna uu u dhintay.

Erayada adag oo la sharxay
Al-Khandaq

Godka, oo ahaa difaac laga qoday agagaarka Madiina intii lagu jiray go’doominta.

Banu Qurayza

Qabiil Yuhuud ah oo Madiina degganaa waagii Nebiga ﷺ.

Xididka gacantiisa

Xididdada dhiigga ee waaweyn ee gacanta Sa‘d, halkaas oo fallaartu kaga dhacday.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimada hore waxay qisadan ka soo qaataan in qof dhaawac ah lagu daaweyn karo laguna booqan karo masaajidka, iyo in hoggaamiye xukun u dhiibi karo qaaddi aqoon iyo karti u leh. Qaybta Banu Qurayza waxay khusaysaa colaad taariikhi ah oo gaar ah, mana aha oggolaansho guud oo shakhsiyaadku rabshad ku samayn karaan. Ducada Sa‘d waxay muujinaysaa inuu arrintiisa Alle u dhiibtay oo uu ku qanacsanaa go’aankiisa.

Casharrada maanta
  1. Booqo dadka buka iyo kuwa dhaawacmay, una fidiso caawimo wax ku ool ah.
  2. Alle ka bari inuu ku sugo xaqa, natiijadana isaga u dhiib.
  3. Garsoorka u daa hay’adaha awoodda u leh, hana u adeegsan sheekooyinka dagaalladii taariikhiga ahaa marmarsiiyo aad adigu rabshad ku samayso.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.