Sahih al-Bukhari, xadiiska 4160
Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ خَرَجْتُ مَعَ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ ـ رضى الله عنه ـ إِلَى السُّوقِ، فَلَحِقَتْ عُمَرَ امْرَأَةٌ شَابَّةٌ فَقَالَتْ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ هَلَكَ زَوْجِي وَتَرَكَ صِبْيَةً صِغَارًا، وَاللَّهِ مَا يُنْضِجُونَ كُرَاعًا، وَلاَ لَهُمْ زَرْعٌ وَلاَ ضَرْعٌ، وَخَشِيتُ أَنْ تَأْكُلَهُمُ الضَّبُعُ، وَأَنَا بِنْتُ خُفَافِ بْنِ إِيمَاءَ الْغِفَارِيِّ، وَقَدْ شَهِدَ أَبِي الْحُدَيْبِيَةَ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم، فَوَقَفَ مَعَهَا عُمَرُ، وَلَمْ يَمْضِ، ثُمَّ قَالَ مَرْحَبًا بِنَسَبٍ قَرِيبٍ. ثُمَّ انْصَرَفَ إِلَى بَعِيرٍ ظَهِيرٍ كَانَ مَرْبُوطًا فِي الدَّارِ، فَحَمَلَ عَلَيْهِ غِرَارَتَيْنِ مَلأَهُمَا طَعَامًا، وَحَمَلَ بَيْنَهُمَا نَفَقَةً وَثِيَابًا، ثُمَّ نَاوَلَهَا بِخِطَامِهِ ثُمَّ قَالَ اقْتَادِيهِ فَلَنْ يَفْنَى حَتَّى يَأْتِيَكُمُ اللَّهُ بِخَيْرٍ. فَقَالَ رَجُلٌ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ أَكْثَرْتَ لَهَا. قَالَ عُمَرُ ثَكِلَتْكَ أُمُّكَ، وَاللَّهِ إِنِّي لأَرَى أَبَا هَذِهِ وَأَخَاهَا قَدْ حَاصَرَا حِصْنًا زَمَانًا، فَافْتَتَحَاهُ، ثُمَّ أَصْبَحْنَا نَسْتَفِيءُ سُهْمَانَهُمَا فِيهِ.
Waxaa nooga sheekeeyay Ismaaciil bin Cabdullaahi, wuxuu yiri: Waxaa ii sheekeeyay Maalik, oo ka weriyay Zayd bin Aslam, oo ka weriyay aabihiis, wuxuu yiri: Waxaan la baxay Cumar bin Al-Khadhaab — Allaha ka raalli noqdee — suuqa. Markaas waxaa Cumar daba qabatay haweeney dhalinyaro ah, waxayna tiri: 'Amiirka Mu’miniintaay! Seygeygii waa dhintay, wuxuuna iga tagay carruur yar yar. Wallaahi, xitaa ma haystaan kurus neef oo ay kariyaan, mana laha beer ama xoolo, waxaana ka cabsaday inay gaajo u dhintaan. Anigu waxaan ahay gabadha Khufaaf bin Iima Al-Qafaari, aabbahayna wuxuu goobjoog ka ahaa Xudaybiyah isagoo la jooga Nabiga ﷺ.' Cumar waa istaagay mana sii socon, kadibna wuxuu yiri: 'Soo dhawoow qaraabo dhow.' Kadib wuxuu u leexday geel xooggan oo guriga ku xirnaa, wuxuuna ku raray laba jawaan oo cunto ka buuxdo, dhexdoodana wuxuu geliyay lacag iyo dhar. Kadib wuxuu gacanta u geliyay xarigga geela, wuxuuna yiri: 'Kaxee, cuntadan idinkama dhammaan doonto ilaa Alle idiin keeno khayr.' Nin baa yiri: 'Amiirka Mu’miniintaay, aad baad ugu badisay!' Cumar wuxuu yiri: 'Hooyadaa ha ku weydo! Wallaahi, waxaan arkay aabbaha iyo walaalka gabadhan oo muddo dheer go'doominayay qalcad, dabadeedna furay, annaguna hadda waxaan ka faa'iideysannaa saamiyadoodii dagaalkaas.'
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Cumar wuxuu si deeqsinimo leh u caawiyey carmal baahan, wuxuuna maamuusay xiriirkeeda qoys.
Magac-u-yaal loo adeegsado hoggaamiyaha mu'miniinta.
Meel uu Nabigu ﷺ iyo asxaabtiisu ku galeen heshiis caan ah.
Hanti lagu qaybsado dagaal ka dib, iyadoo la raacayo xeerarka khuseeya.
Culimadu waxay werintan ka fahmeen in hoggaamiyuhu mas'uul ka yahay dadka baahan, oo aanu gargaar aan loo baahnayn dib u dhigin. Cumar ma siin cunto oo keliya, balse wuxuu siiyey lacag iyo dhar, wuxuuna go'aankiisa ku tixgeliyey xiriirka qoyska iyo wanaaggii ay sameeyeen aabbaheed iyo walaalkeed. Werintani waxay taageeraysaa deeqsinimada laga muujiyo hantida qofku maamulo iyo qirashada waxqabadka dadka kale; mana dejinayso qaddar gargaar oo guud oo go'an.
- Si degdeg ah uga jawaab marka qoysku waayo cunto ama baahiyaha kale ee aasaasiga ah.
- Bixi gargaar ku habboon baahida, sida cunto, dhar iyo taageero dhaqaale.
- Haddii aad hoggaamiye tahay, waqti u qaado inaad xaaladda qofka dhegaysato, dadkana si xushmad leh ula dhaqan.
Werintani waxay wadaagtaa weriyaha iyo dhacdada ku saabsan Cumar iyo haweeneyda baahan, waxayna faahfaahin dheeraad ah ka bixinaysaa sida uu u dhaqmay.
40 Hadith van an-Nawawi · #17 (Sahih)Xadiiska ihsaan wuxuu adkaynayaa in si wanaagsan oo taxaddar leh wax loo qabto; taasi waxay la jaanqaadaysaa daryeelkii muuqda ee Cumar u fidiyey carmalka iyo carruurteeda.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.