Duullaamadii Nabiga ﷺ · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, xadiiska 4189

Waxaa weriyey Sahl bin Hunaif. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Duullaamadii Nabiga ﷺ
صحيح البخاري
Yaa weriyey?

Waxaa weriyey Sahl bin Hunaif

Sahih (lagu kalsoon yahay)

Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ إِسْحَاقَ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَابِقٍ، حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ مِغْوَلٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا حَصِينٍ، قَالَ قَالَ أَبُو وَائِلٍ لَمَّا قَدِمَ سَهْلُ بْنُ حُنَيْفٍ مِنْ صِفِّينَ أَتَيْنَاهُ نَسْتَخْبِرُهُ فَقَالَ اتَّهِمُوا الرَّأْىَ، فَلَقَدْ رَأَيْتُنِي يَوْمَ أَبِي جَنْدَلٍ وَلَوْ أَسْتَطِيعُ أَنْ أَرُدَّ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَمْرَهُ لَرَدَدْتُ، وَاللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ، وَمَا وَضَعْنَا أَسْيَافَنَا عَلَى عَوَاتِقِنَا لأَمْرٍ يُفْظِعُنَا إِلاَّ أَسْهَلْنَ بِنَا إِلَى أَمْرٍ نَعْرِفُهُ قَبْلَ هَذَا الأَمْرِ، مَا نَسُدُّ مِنْهَا خُصْمًا إِلاَّ انْفَجَرَ عَلَيْنَا خُصْمٌ مَا نَدْرِي كَيْفَ نَأْتِي لَهُ‏.‏

Tarjumaad

Waxaa nooga warramay Al-Xasan bin Isxaaq, waxaa nooga warramay Muxammad bin Saabiq, waxaa nooga warramay Maalik bin Mighwal oo yiri: Waxaan ka maqlay Abuu Xuseyn oo yiri: Abuu Waa'il wuxuu yiri: Markii Sahl bin Xunayf uu ka soo laabtay Siffiin, waan u tagnay si aan wax uga weydiinno. Wuxuu yiri: 'Ha eedeynina geesinimadayda, ee shaki geliya ra'yigiinna. Waxaan arkay nafteyda maalintii Abuu Jandal, haddii aan awood u yeelan lahaa inaan diido amarka Rasûlullah ﷺ, waan diidi lahaa. Laakiin Allah iyo Rasuulkiisa ayaa ogsoon waxa fiican. Weligey seefahayaga garbaha uma saarin arrin aan ka cabsanno oo aysan noo fududayn xal la yaqaan ka hor xaaladdan hadda jirta. Mar kasta oo aan dabooshno dalool, waxaa naga qarxa mid kale oo aanaan garanayn sida loo wajaho.'

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Sahl wuxuu ka digayaa in qofku ku qaldami karo xukunkiisa marka ay jiraan khilaafyo waaweyn.

Asalka iyo sababta

Markii uu Sahl ibn Hunayf ka soo noqday Siffiin, ayuu la hadlay dad wax ka weydiiyey dhacdooyinkii. Wuxuu xusuusiyey maalintii Abuu Jandal, markaas oo ay ku adkaatay go’aankii Nebiga ﷺ ee al-Xudaybiya.

Erayada adag oo la sharxay
Abuu Jandal

Saabi ahaa xilligii heshiiskii al-Xudaybiya ka baxsaday mushrikiintii oo u soo cararay muslimiinta.

Siffiin

Dagaal dhex maray muslimiinta xilligii fitnadii ugu horreysay ee sokeeye.

Dalool xirid

Xallinta dhibaato; Sahl wuxuu sheegayaa in meel wax laga hagaajiyo aysan ka hortagin in meel kale dhibaato cusub ka dhalato.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimadii hore waxay arrintan ka fahmeen in mu’minku aanu ra’yigiisa ka hormarin hanuunka cad ee Nebiga, xataa marka go’aan gaaristiisu waqtigaas ku adkaato. Sahl si daacad ah ayuu u qirayaa inuu al-Xudaybiya rabay inuu si kale u dhaqmo, hase yeeshee wuxuu xaqiijinayaa in Allah iyo Rasuulkiisu ﷺ wax ka og yihiin. Hadalkiisa ku saabsan Siffiin wuxuu kaloo muujinayaa sida ay colaadaha sokeeye u adkaan karaan: xalinta khilaaf keliya waxay soo bandhigi kartaa khilaaf kale. Tani ma aha baaq guud oo lagu diidayo fikirka iyo garashada; waxay adkaynaysaa xadkooda marka waxyigu tilmaamayo jidka, iyo in dadka khilaafka ku jira ay ka shakiyaan xukunkooda oo ay si taxaddar leh u dhaqmaan.

Casharrada maanta
  1. Ka hor intaadan xaalad kacsan wax ka qaban, xukunkaaga ku miisaan aqoon diimeed oo lagu kalsoon yahay.
  2. Si is-hoosaysiin leh uga hadal khilaafaadka: xal degdeg ahi meel kale dhibaato cusub ayuu ka abuuri karaa.
  3. Si daacad ah u qir marka dambe haddii qiimayntaadu gaabis noqotay, kuna hoggaanso aqoon ka wanaagsan.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.