Sahih al-Bukhari, xadiiska 4202
Waxaa weriyey Sahl ibn Sa'd. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Nabiga ﷺ
- 1Qutaybawuxuu u sheegay al‑Bukhariقُتَيْبَةُ
- 2Ya'qubيَعْقُوبُ
- 3Abu Hazimأَبِي حَازِمٍ
- 4Sahl ibn Sa'd as‑Sa'idiسَهْلِ بْنِ سَعْدٍ السَّاعِدِيِّ
- 5Rasuulka Alle ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ، عَنْ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ السَّاعِدِيِّ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْتَقَى هُوَ وَالْمُشْرِكُونَ فَاقْتَتَلُوا، فَلَمَّا مَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى عَسْكَرِهِ، وَمَالَ الآخَرُونَ إِلَى عَسْكَرِهِمْ، وَفِي أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَجُلٌ لاَ يَدَعُ لَهُمْ شَاذَّةً وَلاَ فَاذَّةً إِلاَّ اتَّبَعَهَا، يَضْرِبُهَا بِسَيْفِهِ، فَقِيلَ مَا أَجْزَأَ مِنَّا الْيَوْمَ أَحَدٌ كَمَا أَجْزَأَ فُلاَنٌ. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَمَا إِنَّهُ مِنْ أَهْلِ النَّارِ ". فَقَالَ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ أَنَا صَاحِبُهُ. قَالَ فَخَرَجَ مَعَهُ كُلَّمَا وَقَفَ وَقَفَ مَعَهُ، وَإِذَا أَسْرَعَ أَسْرَعَ مَعَهُ ـ قَالَ ـ فَجُرِحَ الرَّجُلُ جُرْحًا شَدِيدًا، فَاسْتَعْجَلَ الْمَوْتَ، فَوَضَعَ سَيْفَهُ بِالأَرْضِ وَذُبَابَهُ بَيْنَ ثَدْيَيْهِ، ثُمَّ تَحَامَلَ عَلَى سَيْفِهِ، فَقَتَلَ نَفْسَهُ، فَخَرَجَ الرَّجُلُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ أَشْهَدُ أَنَّكَ رَسُولُ اللَّهِ قَالَ " وَمَا ذَاكَ ". قَالَ الرَّجُلُ الَّذِي ذَكَرْتَ آنِفًا أَنَّهُ مِنْ أَهْلِ النَّارِ، فَأَعْظَمَ النَّاسُ ذَلِكَ، فَقُلْتُ أَنَا لَكُمْ بِهِ. فَخَرَجْتُ فِي طَلَبِهِ، ثُمَّ جُرِحَ جُرْحًا شَدِيدًا، فَاسْتَعْجَلَ الْمَوْتَ، فَوَضَعَ نَصْلَ سَيْفِهِ فِي الأَرْضِ وَذُبَابَهُ بَيْنَ ثَدْيَيْهِ، ثُمَّ تَحَامَلَ عَلَيْهِ، فَقَتَلَ نَفْسَهُ. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عِنْدَ ذَلِكَ " إِنَّ الرَّجُلَ لَيَعْمَلُ عَمَلَ أَهْلِ الْجَنَّةِ، فِيمَا يَبْدُو لِلنَّاسِ، وَهْوَ مِنَ أَهْلِ النَّارِ، وَإِنَّ الرَّجُلَ لَيَعْمَلُ عَمَلَ أَهْلِ النَّارِ، فِيمَا يَبْدُو لِلنَّاسِ، وَهْوَ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ ".
Waxaa nooga warramay Qutaybah, waxaa nooga warramay Yacquub, oo ka weriyey Abuu Xaazim, oo ka weriyey Sahl bin Sacd Al-Saacidi — raḍiya Allāhu ʿanhu — in Rasūlullāh ﷺ iyo mushrikiintu ay iska hor yimaadeen oo ay dagaallameen. Markii uu Rasūlullāh ﷺ ku laabtay xeradiisii ciidanka, kuwii kalena ay ku laabteen xeradoodii, waxaa asxaabtii Rasūlullāh ﷺ ka mid ahaa nin aan ka tegi jirin qof gaalo ah oo gooni u baxa illaa uu daba geli jiray oo seeftiisa ku dhufan jiray. Waxaa la yiri:
"Maanta cidina naguma aysan faa'iideyn sida uu fulaan u faa'iideeyay." Rasūlullāh ﷺ wuxuu yiri: "Hubaal isagu waa dadka Naarta." Nin dadkii ka mid ah ayaa yiri: "Anigu waan la soconayaa." Wuxuu la baxay ninkii; mar kasta oo uu istaago wuu la istaagi jiray, mar kasta oo uu ordo wuu la ordi jiray. Ninkii wuxuu qabay dhaawac culus, markaasuu geeri degdeg ah dalbaday, wuxuu dhulka dhigay seeftiisii isagoo fiiqeeda u jeediyey labadiisa naas dhexdooda, kadibna wuu isku tuuray seefta oo isdilay. Ninkii la socday ayaa u yimid Rasūlullāh ﷺ wuxuuna yiri: "Waxaan markhaati ka ahay inaad tahay Rasūlullāh." Wuxuu yiri ﷺ: "Maxay taasi ahayd?" Wuxuu yiri: "Ninkaad hore u sheegtay inuu yahay dadka Naarta, dadku way la yaabeen hadalkaaga, markaasaan iri anigu waan idiin soo ogaanayaa xaqiiqdiisa. Waan daba galay, kadibna wuxuu qabay dhaawac culus, wuxuuna degdeg u doonay geeri, wuxuu dhulka dhigay daabka seeftiisa isagoo fiiqeeda u jeediyey labadiisa naas dhexdooda, kadibna wuu isku tuuray oo isdilay." Markaasuu Rasūlullāh ﷺ yiri: "Qofku wuxuu samayn karaa camalka dadka Jannada sida ay dadka u muuqato, haddana wuxuu ka mid yahay dadka Naarta. Qofkuna wuxuu samayn karaa camalka dadka Naarta sida ay dadka u muuqato, haddana wuxuu ka mid yahay dadka Jannada."
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Ficillada u muuqda kuwo cibaado leh mar walba ma muujiyaan halka uu qofku ku dambayn doono.
Cadow ka go’ay kuwii kale.
Dad sida xukunka Alle qabo ka mid noqon doona dadka Naarta.
Waxa dadka kale ka arki karaan ficillada qofka, iyaga oo aan garanayn xaaladdiisa gudaha.
Culimadu, sida Ibnu Xajar, waxay sharxaan in aan dadka laga xukumi karin halka ay aakhiro ku dambayn doonaan iyadoo lagu salaynayo oo keliya ficillada muuqda: xaaladda gudaha iyo dhammaadka qofka ayaa muhiim ah, waxayna ka mid yihiin cilmiga Alle. Hadalkani sidoo kale wuxuu ka digayaa khatarta ku adkaysiga dembiga iyo dhammaad xun, balse qofna uma oggolaanayo inuu qof gaar ah xukumo isaga oo aan caddayn haysan. Afarta mad-hab ee sunniga ahi way mamnuucaan isdilka; dhacdadani waxay caddaynaysaa in dhaawac culus uusan marmarsiiyo u noqon karin in qofku naftiisa dilo.
- Naftaada si daacad ah u qiimee: baadh niyaddaada, Alle-na ka bari adkaysi iyo dhammaad wanaagsan.
- Ha ka xukumin halka qof ku dambayn doono waxa keliya ee dibadda laga arko.
- Haddii aad la kulanto xanuun, quus ama dhaawac culus, gargaar raadso oo marnaba si ula kac ah naftaada khatar ha u gelin.
Werintani waxay adkaynaysaa in ficillada lagu qiimeeyo niyadda, waxayna sii dhammaystiraysaa casharka ku saabsan ujeeddooyinka gudaha.
Sahih al-Bukhari · #4203 (Sahih)Halkaasna waxaa ka muuqata in ficil ay dadku geesinimo ama mudnaan u arkaan uusan keligiis caddaynayn xaaladda ugu dambaysa ee qofka.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.