Duullaamadii Nabiga ﷺ · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, xadiiska 4294

Waxaa weriyey Abdullah ibn Abbas. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Duullaamadii Nabiga ﷺ
صحيح البخاري
Yaa weriyey?

Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Ibn Abbas

Sahih (lagu kalsoon yahay)
  1. 1Abu an‑Nu'manwuxuu u sheegay al‑Bukhariأَبُو النُّعْمَانِ
  2. 2Abu Awanaأَبُو عَوَانَةَ
  3. 3Abu Bishrأَبِي بِشْرٍ
  4. 4Sa'id ibn Jubayrسَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ
  5. 5Ibn Abbasابْنِ عَبَّاسٍ

Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ أَبِي بِشْرٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ كَانَ عُمَرُ يُدْخِلُنِي مَعَ أَشْيَاخِ بَدْرٍ، فَقَالَ بَعْضُهُمْ لِمَ تُدْخِلُ هَذَا الْفَتَى مَعَنَا، وَلَنَا أَبْنَاءٌ مِثْلُهُ فَقَالَ إِنَّهُ مِمَّنْ قَدْ عَلِمْتُمْ‏.‏ قَالَ فَدَعَاهُمْ ذَاتَ يَوْمٍ، وَدَعَانِي مَعَهُمْ قَالَ وَمَا رُئِيتُهُ دَعَانِي يَوْمَئِذٍ إِلاَّ لِيُرِيَهُمْ مِنِّي فَقَالَ مَا تَقُولُونَ ‏{‏إِذَا جَاءَ نَصْرُ اللَّهِ وَالْفَتْحُ * وَرَأَيْتَ النَّاسَ يَدْخُلُونَ‏}‏ حَتَّى خَتَمَ السُّورَةَ، فَقَالَ بَعْضُهُمْ أُمِرْنَا أَنْ نَحْمَدَ اللَّهَ وَنَسْتَغْفِرَهُ، إِذَا نُصِرْنَا وَفُتِحَ عَلَيْنَا‏.‏ وَقَالَ بَعْضُهُمْ لاَ نَدْرِي‏.‏ أَوْ لَمْ يَقُلْ بَعْضُهُمْ شَيْئًا‏.‏ فَقَالَ لِي يَا ابْنَ عَبَّاسٍ أَكَذَاكَ تَقُولُ قُلْتُ لاَ‏.‏ قَالَ فَمَا تَقُولُ قُلْتُ هُوَ أَجَلُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَعْلَمَهُ اللَّهُ لَهُ ‏{‏إِذَا جَاءَ نَصْرُ اللَّهِ وَالْفَتْحُ‏}‏ فَتْحُ مَكَّةَ، فَذَاكَ عَلاَمَةُ أَجَلِكَ ‏{‏فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ وَاسْتَغْفِرْهُ إِنَّهُ كَانَ تَوَّابًا‏}‏ قَالَ عُمَرُ مَا أَعْلَمُ مِنْهَا إِلاَّ مَا تَعْلَمُ‏.‏

Tarjumaad

Ibnu Cabbaas (RC) wuxuu yiri: Cumar wuxuu igu dari jiray odayaashii ka qaybgalay dagaalkii Badar. Qaar ka mid ah ayaa ku yiri,

"Maxaad wiilkan yar noola soo gelisaa annagoo leh wiilal la da' ah?" Wuxuu yiri, "Waad ogtihiin cidda uu yahay." Maalin maalmaha ka mid ah ayuu u yeeray iyagii, anigana wuu ii yeeray. Waxaan u maleeyay inuu maalintaas ii yeeray si uu ugu muujiyo aqoontayda. Wuxuu weydiiyay, "Maxaad ka leedihiin Suuradda: 'Marka uu yimaado gargaarka Alle iyo Furashada, oo aad aragto dadka oo diinta Alle fawj-fawj u galaya'?" Qaar baa yiri, "Waxaa nalagu amray inaan Alle mahadino oo dambi-dhaaf weydiisanno markii naloo gargaaro oo naloo furo." Qaar kalena waxay yiraahdeen, "Ma naqaan," halka qaarna ay aamuseen. Kadib wuxuu igu yiri, "Ibnu Cabbaasow, sidaas oo kale ma leedahay?" Waxaan iri, "Maya." Wuxuu yiri, "Maxaad leedahay?" Waxaan iri, "Aayaddani waxay tilmaamaysaa geerida Rasuulka Alle ﷺ oo uu Alle u sheegay. 'Gargaarka Alle iyo Furashada' waa Furashadii Makka, taasina waa calaamada geeridaada soo dhowaatay. Sidaas darteed, Rabbigaa tasbiixdiisa iyo mahaddiisa sheeg, dambi-dhaafna weydiiso, waayo Isagu waa Tawwaab (Dembidhaafe badan)." Cumar wuxuu yiri, "Kama aqaan wax aan ka ahayn waxa aad taqaan."

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Ibn Cabbaas wuxuu suuradda An-Nasr u fasiray inay tahay bishaaro muujinaysa geerida Nebiga ﷺ oo soo dhowaatay.

Asalka iyo sababta

Cumar wuxuu Ibn Cabbaas ugu yeeray kulan ay joogeen saxaabadii ka qaybgalay dagaalkii Badar, wuxuuna weydiiyay macnaha suuradda An-Nasr. Wuxuu doonayay inuu dadka halkaas joogay tuso sababta uu Ibn Cabbaas, inkastoo uu da’yar yahay, ugu daray.

Erayada adag oo la sharxay
Ahl al-Badr

Saxaabadii ka qaybgalay dagaalkii Badar.

Suuradda An-Nasr

Suuradda 110-aad ee Qur’aanka, taas oo ka hadlaysa gargaarka Alle iyo furashada.

Towbad

In la toobad keeno oo Alle dambi-dhaaf la weydiisto.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimada tafsiirka ee hore, oo uu ka mid yahay Ibn Xajar, waxay fasiraadda Ibn Cabbaas la xiriiriyaan geerida Nebiga ﷺ oo soo dhowayd: furashadii Makka iyo dadkii Islaamka soo galay waxay ahaayeen calaamad muujinaysa in hawshiisii adduunyo dhammaatay. Amarka ah in Alle la ammaano oo dambi-dhaaf la weydiisto wuxuu ina barayaa in cibaadada iyo is-hoosaysiintu habboon yihiin xitaa marka guul la gaaro. Cumar wuxuu aqoonsaday aqoonta Ibn Cabbaas, wuxuuna muujiyay in fahamku aanu ku koobnayn da’ gaar ah.

Casharrada maanta
  1. Guusha ka dib, sii ammaanta Alle oo dambi-dhaaf weydiiso, halkii aad naftaada ammaanta u nisbayn lahayd.
  2. Dhallinyarada aqoontooda la hubo leh sii fursad ay uga qayb qaataan doodaha muhiimka ah.
  3. Baadh macnaha qotada dheer ee aayadaha Qur’aanka, kana baro dadka aqoonta leh.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.