Duullaamadii Nabiga ﷺ · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, xadiiska 4322

Waxaa weriyey Abu Qatada. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Duullaamadii Nabiga ﷺ
صحيح البخاري
Yaa weriyey?

Waxaa weriyey Abu Qatada

Sahih (lagu kalsoon yahay)

Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

وَقَالَ اللَّيْثُ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ عُمَرَ بْنِ كَثِيرِ بْنِ أَفْلَحَ، عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ، مَوْلَى أَبِي قَتَادَةَ أَنَّ أَبَا قَتَادَةَ، قَالَ لَمَّا كَانَ يَوْمُ حُنَيْنٍ نَظَرْتُ إِلَى رَجُلٍ مِنَ الْمُسْلِمِينَ يُقَاتِلُ رَجُلاً مِنَ الْمُشْرِكِينَ، وَآخَرُ مِنَ الْمُشْرِكِينَ يَخْتِلُهُ مِنْ وَرَائِهِ لِيَقْتُلَهُ، فَأَسْرَعْتُ إِلَى الَّذِي يَخْتِلُهُ فَرَفَعَ يَدَهُ لِيَضْرِبَنِي، وَأَضْرِبُ يَدَهُ، فَقَطَعْتُهَا، ثُمَّ أَخَذَنِي، فَضَمَّنِي ضَمًّا شَدِيدًا حَتَّى تَخَوَّفْتُ، ثُمَّ تَرَكَ فَتَحَلَّلَ، وَدَفَعْتُهُ ثُمَّ قَتَلْتُهُ، وَانْهَزَمَ الْمُسْلِمُونَ، وَانْهَزَمْتُ مَعَهُمْ، فَإِذَا بِعُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ فِي النَّاسِ، فَقُلْتُ لَهُ مَا شَأْنُ النَّاسِ قَالَ أَمْرُ اللَّهِ، ثُمَّ تَرَاجَعَ النَّاسُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ مَنْ أَقَامَ بَيِّنَةً عَلَى قَتِيلٍ قَتَلَهُ فَلَهُ سَلَبُهُ ‏"‏‏.‏ فَقُمْتُ لأَلْتَمِسَ بَيِّنَةً عَلَى قَتِيلِي، فَلَمْ أَرَ أَحَدًا يَشْهَدُ لِي فَجَلَسْتُ، ثُمَّ بَدَا لِي، فَذَكَرْتُ أَمْرَهُ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ جُلَسَائِهِ سِلاَحُ هَذَا الْقَتِيلِ الَّذِي يَذْكُرُ عِنْدِي فَأَرْضِهِ مِنْهُ‏.‏ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ كَلاَّ لاَ يُعْطِهِ أُصَيْبِغَ مِنْ قُرَيْشٍ، وَيَدَعَ أَسَدًا مِنْ أُسْدِ اللَّهِ يُقَاتِلُ عَنِ اللَّهِ وَرَسُولِهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَدَّاهُ إِلَىَّ، فَاشْتَرَيْتُ مِنْهُ خِرَافًا فَكَانَ أَوَّلَ مَالٍ تَأَثَّلْتُهُ فِي الإِسْلاَمِ‏.‏

Tarjumaad

Al-Layth wuxuu yiri: Waxaa ii sheegay Yaxye bin Saciid, kaas oo ka weriyey Cumar bin Kathiir bin Aflax, isna ka weriyey Abuu Muxammad, oo ahaa mowlo Abuu Qataadah ah, in Abuu Qataadah uu yiri: Maalintii dagaalka Xunayn, waxaan arkay nin Muslim ah oo la dagaallamaya nin Mushrik ah, halka nin kale oo Mushrik ah uu ka soo dhuumanayay gadaashiisa si uu u dilo. Markaas ayaan u degdegay ninkii Mushrika ahaa ee dhuumanayay si aan u dilo, wuxuuna soo taagay gacantiisa si uu ii dharbaaxo, balse aniga ayaa gacantiisa dharbaaxay oo ka gooyay. Kadib wuu i qabtay, aad buuna ii celiyey ilaa aan ka baqay, kadibna wuu jilba joogsaday oo dabciyey qabashadiisii, markaas ayaan riixay oo dilay. Muslimiintii way carareen, aniguna waan la cararay. Waxaan dadka dhexdiisa ku arkay Cumar bin Al-Khadhaab, waxaana ku iri: 'Maxaa dadka ku dhacay?' Wuxuu yiri: 'Waa amarka Allah.' Kadib dadkii waxay dib ugu laabteen Rasûlullah ﷺ (markii cadowga laga adkaaday). Rasûlullah ﷺ wuxuu yiri: 'Qofkii keena caddeyn muujinaysa inuu dilay gaal, wuxuu leeyahay salabkiisa (dharkiisa iyo hubkiisa).' Markaas ayaan istaagay si aan u raadiyo markhaati caddeeya inaan dilay gaalkaas, balse ma helin cid ii markhaati kacda, sidaas darteed waan fariistay. Kadib waxaa igu soo dhacday inaan arrinta xuso, waxaana u sheegay Rasûlullah ﷺ. Nin ka mid ahaa dadkii ag fadhiyey Nebiga ﷺ ayaa yiri: 'Hubka ninkaas dhintay ee uu sheegayo anigaa haya, ee sii beddelkiisa.' Abuu Bakar ayaa yiri: 'Maya! Rasûlullah ﷺ ma siin doono nin daciif ah oo Quraysh ka tirsan, isagoo dayacaya libaax ka mid ah libaaxyada Allah oo u dagaallamaya Allah iyo Rasuulkiisa ﷺ.' Markaas Rasûlullah ﷺ wuu istaagay wuxuuna siiyey aniga. Waxaan ku iibsaday beer, taas oo ahayd hantidii ugu horreysay ee aan yeesho markaan Islaamay.

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Caddaynta Abu Qatada ee guushiisa waxay keentay in bililiqada si caddaalad ah loogu qoondeeyo.

Asalka iyo sababta

Dhacdadu waxay dhacday intii lagu jiray Dagaalkii Xunayn. Markii muslimiintu soo noqdeen ka dib, Nebiga ﷺ wuxuu go’aamiyay in qofkii caddeeya inuu dilay cadow uu qaato bililiqadiisa.

Erayada adag oo la sharxay
Bililiqo

Hanti laga qabsado cadowga intii dagaal socdo.

Caddeyn

Xaqiijin, sida markhaati, oo muujinaysa in sheegashada qofku sal leedahay.

Libaax Alle

Hadal tusaale ah oo loola jeedo dagaalyahan geesi ah oo u halgama Alle iyo Rasuulkiisa ﷺ.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimada hore waxay arrintan ka fahmeen in sheegashada bililiqada gaarka ah ee qof laga adkaaday ay u baahan tahay caddeyn. Nebiga ﷺ ayaa arrinta qiimeeyay oo bililiqada qoondeeyay; hadalka Abuu Bakr wuxuu adkaynayaa inaan la iska indho tiri karin geesinimada iyo dadaalka la caddeeyay. Fuqahadu waxay ka hadlaan shuruudaha sheegashooyinkaas iyagoo raacaya xeerarka bililiqada dagaalka; tani ma aha oggolaansho guud oo qof walba u siinaya inuu iskiis u sheegto bililiqo.

Casharrada maanta
  1. Sheegashadaada ku taageer caddeyn, una daa hay’ad awood u leh inay si caddaalad ah u qiimeyso arrinta.
  2. Aqoonso geesinimada iyo dadaalka, balse marnaba qaddarintu yaanay beddelin xeerarka caddaaladda.
  3. Marka jahawareer yimaado, talo ka raadi dadka mas’uulka ka ah go’aan taxaddar leh.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.