Sahih al-Bukhari, xadiiska 4323
Waxaa weriyey Abu Musa al-Ash'ari. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Abu Musa al-Ash'ari
Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ بُرَيْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى ـ رضى الله عنه ـ قَالَ لَمَّا فَرَغَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مِنْ حُنَيْنٍ بَعَثَ أَبَا عَامِرٍ عَلَى جَيْشٍ إِلَى أَوْطَاسٍ فَلَقِيَ دُرَيْدَ بْنَ الصِّمَّةِ، فَقُتِلَ دُرَيْدٌ وَهَزَمَ اللَّهُ أَصْحَابَهُ. قَالَ أَبُو مُوسَى وَبَعَثَنِي مَعَ أَبِي عَامِرٍ فَرُمِيَ أَبُو عَامِرٍ فِي رُكْبَتِهِ، رَمَاهُ جُشَمِيٌّ بِسَهْمٍ فَأَثْبَتَهُ فِي رُكْبَتِهِ، فَانْتَهَيْتُ إِلَيْهِ فَقُلْتُ يَا عَمِّ مَنْ رَمَاكَ فَأَشَارَ إِلَى أَبِي مُوسَى فَقَالَ ذَاكَ قَاتِلِي الَّذِي رَمَانِي. فَقَصَدْتُ لَهُ فَلَحِقْتُهُ فَلَمَّا رَآنِي وَلَّى فَاتَّبَعْتُهُ وَجَعَلْتُ أَقُولُ لَهُ أَلاَ تَسْتَحِي، أَلاَ تَثْبُتُ. فَكَفَّ فَاخْتَلَفْنَا ضَرْبَتَيْنِ بِالسَّيْفِ فَقَتَلْتُهُ ثُمَّ قُلْتُ لأَبِي عَامِرٍ قَتَلَ اللَّهُ صَاحِبَكَ. قَالَ فَانْزِع�� هَذَا السَّهْمَ فَنَزَعْتُهُ فَنَزَا مِنْهُ الْمَاءُ. قَالَ يَا ابْنَ أَخِي أَقْرِئِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم السَّلاَمَ، وَقُلْ لَهُ اسْتَغْفِرْ لِي. وَاسْتَخْلَفَنِي أَبُو عَامِرٍ عَلَى النَّاسِ، فَمَكَثَ يَسِيرًا ثُمَّ مَاتَ، فَرَجَعْتُ فَدَخَلْتُ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي بَيْتِهِ عَلَى سَرِيرٍ مُرْمَلٍ وَعَلَيْهِ فِرَاشٌ قَدْ أَثَّرَ رِمَالُ السَّرِيرِ بِظَهْرِهِ وَجَنْبَيْهِ، فَأَخْبَرْتُهُ بِخَبَرِنَا وَخَبَرِ أَبِي عَامِرٍ، وَقَالَ قُلْ لَهُ اسْتَغْفِرْ لِي، فَدَعَا بِمَاءٍ فَتَوَضَّأَ ثُمَّ رَفَعَ يَدَيْهِ فَقَالَ " اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِعُبَيْدٍ أَبِي عَامِرٍ ". وَرَأَيْتُ بَيَاضَ إِبْطَيْهِ ثُمَّ قَالَ " اللَّهُمَّ اجْعَلْهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَوْقَ كَثِيرٍ مِنْ خَلْقِكَ مِنَ النَّاسِ ". فَقُلْتُ وَلِي فَاسْتَغْفِرْ. فَقَالَ " اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ قَيْسٍ ذَنْبَهُ وَأَدْخِلْهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ مُدْخَلاً كَرِيمًا ". قَالَ أَبُو بُرْدَةَ إِحْدَاهُمَا لأَبِي عَامِرٍ وَالأُخْرَى لأَبِي مُوسَى.
Waxaa nooga warramay Maxamed bin Al-Cala’, waxaa nooga warramay Abuu Usaamah, oo ka weriyey Burayd bin Cabdillaahi, oo ka weriyey Abuu Burdah, oo ka weriyey Abuu Muusa – Allaha ka raalli noqdee – wuxuu yiri: Markii uu Nabigu ﷺ ka soo dhammaystay dagaalkii Xunayn, wuxuu u diray Abuu Caamir ciidan hoggaaminaya dhanka Awtaas. Wuxuu la kulmay Durayd bin As-Simmah, markaasaa la dilay Durayd, Allaahna wuu jebiyey asxaabtiisii. Abuu Muusa wuxuu yiri: Anigana Nabigu ﷺ wuxuu ii diray la socodka Abuu Caamir. Markaasaa Abuu Caamir waxaa lagu dhuftay fallaar jilibkiisa; nin reer Jusham ah ayaa ku ganay oo jilibkiisa ku dhex muday. Waan u imid oo waxaan iri:
“Adeerow, yaa ku ganay?” Wuxuu farta ku fiiqay ninkii oo yiri: “Kaasi waa kii i dilay ee i ganay.” Markaasaan u jeestay xaggiisa waanan gaaray. Markuu i arkay wuu cararay, waanan daba galay anigoo leh: “Miyeydaan xishoonayn? Miyeydaan istaagayn?” Markaasuu istaagay, laba jeer ayaan seefaha isku weydaarsannay, waanan dilay. Kadib waxaan Abuu Caamir ku iri: “Allaah wuu dilay kii ku dilay.” Wuxuu yiri: “Fallaartan iga bixi.” Waan ka bixiyey, biyo ayaana ka soo booday dhaawacii. Wuxuu yiri: “Ina adeerow, Nabiga ﷺ iga gaarsii salaanta, una sheeg inuu ii dambi dhaaf weydiiyo.” Abuu Caamir wuxuu igu wareejiyey hoggaankii dadka. Muddo yar buu sii noolaa kadibna wuu geeriyooday. Waan soo noqday oo waxaan galay gurigii Nabiga ﷺ, waxaanan ugu tagay isagoo jiifa sariir ka samaysan caws timireed oo xadhko lagu tolay, dushiisana ay taal gogol. Xadhkaha sariirta ayaa raad ku yeeshay dhabarkiisa iyo dhinacyadiisa. Waxaan uga warramay xaalkayagii iyo warkii Abuu Caamir, iyo siduu u yiri: ‘U sheeg inuu ii dambi dhaaf weydiiyo.’ Nabigu ﷺ wuxuu dalbaday biyo, wuu weyseystay, kadibna kor u qaaday gacmihiisa isagoo leh: “Allow, u dambi dhaaf Cubayd Abuu Caamir.” Waxaan arkay cadceedda kilkiladihiisa. Kadib wuxuu yiri: “Allow, maalinta Qiyaame ka dhig mid ka sarreeya dad badan oo ka mid ah abuurkaaga.” Waxaan iri: “Anigana ii dambi dhaaf weydii.” Wuxuu yiri: “Allow, u dambi dhaaf Cabdillaahi bin Qays dembigiisa, maalinta Qiyaamana geli meel sharaf leh.” Abuu Burdah wuxuu yiri: Mid ka mid ah ducadu waxay ahayd Abuu Caamir, midda kalena Abuu Muusa.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Nabigu ﷺ wuxuu Alle ka baryay dembidhaaf iyo darajo sare oo uu siiyo asxaabtiisa.
Kadib duullaankii Xunayn, Abuu Caamir ayaa loo diray Awdaas. Halkaas ayuu dhaawac halis ah ka soo gaaray, wuxuuna Abuu Muuse ka codsaday inuu Nabiga ﷺ weydiisto inuu Alle uga baryo dembidhaaf.
Meel ay iska horimaad ciidan ka dhaceen duullaankii Xunayn kadib.
Dhaqidda cibaadada ah ee Muslimiintu sameeyaan, tusaale ahaan ka hor salaadda.
Gelitaan karaamo leh oo Aakhiro ah, culimaduna waxay ku fasireen gelitaanka Jannada.
Culimadu waxay xadiiskan ka fahmeen inay bannaan tahay oo la ammaano in Alle dembidhaaf loo weydiiyo Muslim dhintay. Nabigu ﷺ ducada wuxuu ku tukaday isagoo gacmaha kor u taagaya; tani waxay taageeraysaa in gacmaha kor loo taago marka la ducaysanayo, balse waajib kama dhigayso duco kasta. Waxaa kale oo muuqata is-hoosaysiinta Nabiga ﷺ marka la eego alaabta fudud ee gurigiisa. Abuu Caamir wuxuu codsaday in dembidhaaf loo baryo, dabadeed Abuu Muuse isaguna sidaas ayuu u baryay; ducada noocaas ahi waa muujin daryeel iyo walaaltinimo.
- Alle marar badan uga bari dembidhaaf naftaada, qoyskaaga iyo Muslimiinta dhintay.
- Haddii qof kaa codsado inaad u ducayso, codsigaas dhab u qaado oo si daacad ah ugu ducee.
- Walaaltinimada muuji adigoo dadka kale ducadaada ku xusa oo gaarsiinaya rabitaannada wanaagsan.
Werintan saxiixa ah ee isla cutubka ku jirta waxay faahfaahin dheeraad ah ka bixisaa dhacdooyinkii Xunayn.
Sahih al-Bukhari · #4322 (Sahih)Werintani sidoo kale waxay ka hadlaysaa dhacdooyin intii duullaanku socday, waxayna taariikh ahaan iftiiminaysaa safarkii ciidan ee Awdaas.
40 Hadith van an-Nawawi · #10 (Sahih)Xadiiskani wuxuu adkaynayaa in Alle wanaagsan yahay oo uu aqbalo waxyaalaha wanaagsan; tani waxay la xiriirtaa ducada daacadda ah.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.