Duullaamadii Nabiga ﷺ · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, xadiiska 4331

Waxaa weriyey Anas ibn Malik. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Duullaamadii Nabiga ﷺ
صحيح البخاري
Yaa weriyey?

Waxaa weriyey Anas ibn Malik

Sahih (lagu kalsoon yahay)

Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ نَاسٌ مِنَ الأَنْصَارِ حِينَ أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ صلى الله عليه وسلم مَا أَفَاءَ مِنْ أَمْوَالِ هَوَازِنَ، فَطَفِقَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُعْطِي رِجَالاً الْمِائَةَ مِنَ الإِبِلِ فَقَالُوا يَغْفِرُ اللَّهُ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُعْطِي قُرَيْشًا وَيَتْرُكُنَا، وَسُيُوفُنَا تَقْطُرُ مِنْ دِمَائِهِمْ‏.‏ قَالَ أَنَسٌ فَحُدِّثَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِمَقَالَتِهِمْ، فَأَرْسَلَ إِلَى الأَنْصَارِ فَجَمَعَهُمْ فِي قُبَّةٍ مِنْ أَدَمٍ وَلَمْ يَدْعُ مَعَهُمْ غَيْرَهُمْ، فَلَمَّا اجْتَمَعُوا قَامَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ مَا حَدِيثٌ بَلَغَنِي عَنْكُمْ ‏"‏‏.‏ فَقَالَ فُقَهَاءُ الأَنْصَارِ أَمَّا رُؤَسَاؤُنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ فَلَمْ يَقُولُوا شَيْئًا، وَأَمَّا نَاسٌ مِنَّا حَدِيثَةٌ أَسْنَانُهُمْ فَقَالُوا يَغْفِرُ اللَّهُ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُعْطِي قُرَيْشًا وَيَتْرُكُنَا، وَسُيُوفُنَا تَقْطُرُ مِنْ دِمَائِهِمْ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ فَإِنِّي أُعْطِي رِجَالاً حَدِيثِي عَهْدٍ بِكُفْرٍ، أَتَأَلَّفُهُمْ، أَمَا تَرْضَوْنَ أَنْ يَذْهَبَ النَّاسُ بِالأَمْوَالِ وَتَذْهَبُونَ بِالنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِلَى رِحَالِكُمْ، فَوَاللَّهِ لَمَا تَنْقَلِبُونَ بِهِ خَيْرٌ مِمَّا يَنْقَلِبُونَ بِهِ ‏"‏‏.‏ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَدْ رَضِينَا‏.‏ فَقَالَ لَهُمُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ سَتَجِدُونَ أُثْرَةً شَدِيدَةً، فَاصْبِرُوا حَتَّى تَلْقَوُا اللَّهَ وَرَسُولَهُ صلى الله عليه وسلم فَإِنِّي عَلَى الْحَوْضِ ‏"‏‏.‏ قَالَ أَنَسٌ فَلَمْ يَصْبِرُوا‏.‏

Tarjumaad

Anas bin Maalik – Allaha ka raalli noqdee – wuxuu yiri: Markii Alle uu Rasuulkiisa ﷺ siiyey xoolihii reer Hawaasin ee laga soo furtay dagaalka, ayaa Nabigu ﷺ bilaabay inuu ragga qaarkood siiyo boqol geel ah. Markaasay qaar ka mid ah Ansaartu waxay yiraahdeen:

"Alle ha u dambi dhaafo Rasuulka Alle ﷺ, wuxuu siinayaa Qureysh oo annaga wuu naga tegayaa, iyadoo seeftaheennu ay weli dhiiggooda da’ayaan." Rasuulka Alle ﷺ ayaa la gaarsiiyey hadalkooda, markaasuu u cid diray Ansaarta oo wuxuu ku ururiyey teendho maqaar ah, isagoon cid kale la yeerin. Markii ay isugu yimaadeen, ayaa Nabigu ﷺ istaagay oo wuxuu yiri: "Waa maxay hadalkan la iga soo gaarsiiyey ee idinka idinku saabsan?" Culimadii Ansaarta ayaa tiri: "Rasuulkii Allow, madaxdayadu waxba may dhihin, laakiin dhallinyaro naga mid ah ayaa tiri: 'Alle ha u dambi dhaafo Rasuulka Alle ﷺ, wuxuu siinayaa Qureysh oo annaga wuu naga tegayaa, iyadoo seeftaheennu ay weli dhiiggooda da’ayaan.'" Nabigu ﷺ wuxuu yiri: "Waxaan siinayaa raggaas oo dhowaan ka baxay gaalnimada si aan quluubtooda ugu soo jiido. Miyaadan ku faraxsanayn in dadku ay xoolaha qaataan idinkuna aad Nabiga ﷺ guryihiinna ula tagtaan? Wallaahi, waxaad qaadataan ayaa ka khayr badan waxay qaadanayaan." Waxay yiraahdeen: "Rasuulkii Allow, waannu raalli noqonnay." Markaasuu Nabigu ﷺ ku yiri: "Waxaad arki doontaan eexasho daran, ee sabra ilaa aad Alle iyo Rasuulkiisa ﷺ la kulantaan, aniguna Xowdka ayaan joogi doonaa." Anas wuxuu yiri: Laakiin way samri waayeen.

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Nabigu ﷺ wuxuu Ansaar ku qalbi qaboojiyey qiimaha ay leedahay u dhowaanshihiisu, wuxuuna ugu baaqay inay samraan.

Asalka iyo sababta

Ka dib markii la qaybiyey qaniimadii Hawāzin, Nabigu ﷺ wuxuu wax badan siiyey rag dhowaan Islaamka qaatay, si qalbiyadooda loogu soo jiido Islaamka. Qaar ka mid ah dhallinyaradii Ansaar waxay dareemeen in laga doorbiday; Nabigu ﷺ wuxuu u sharraxay ujeeddadiisa, wuxuuna xusuusiyey qiimaha ruuxiga ah ee la joogistiisa.

Erayada adag oo la sharxay
Hawāzin

Qabiil Carbeed oo ku lug lahaa dhacdooyinkii agagaarka Xunayn; xadiisku wuxuu ka hadlayaa hantidii Muslimiinta u soo gashay dhacdooyinkaas ka dib.

Qalbigooda soo jiidid

In dadka taageero iyo daryeel loogu soo dhaweeyo Islaamka, laguna xoojiyo ku-xirnaantooda.

Al-Xawd

Balliga Nabiga ﷺ ee Maalinta Qiyaame, oo mu'miniintu ka cabbi doonaan.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimada hore, oo uu ka mid yahay Ibnu Xajar, waxay sharraxeen in Nabigu ﷺ qaybinta ku saleeyey xoojinta Muslimiinta dhowaan Islaamka qaatay, halka Ansaar iimaankoodu hore u adkaa. Xadiisku wuxuu muujinayaa in hoggaamiyuhu si taxaddar leh u sharraxo go'aannada marka dadku dareemaan in xaqooda la duudsiyey. Culimadu waxay sidoo kale ka fahmeen in lagu boorrinayo samirka marka si ku-meel-gaar ah wax loo waayo, iyo in ajarka Alle agtiisa uu ka miisaan cuslaan karo hantida adduunka. Xadiisku ma dejinayo xeer guud oo qaybinta ah; axkaamta qaniimada dagaalka waxaa mad-habyada sunniga ahi ka soo saaraan daliillo guud oo kale.

Casharrada maanta
  1. Go'aan saamayn weyn leh si deggan u sharrax, welwelka dadka ay khusayso na dhegayso adigoon canaanan.
  2. Haddii aad dareento in lagaa doorbiday, diidmadaada si xushmad leh u muuji, kana fogow inaad si degdeg ah u go'aamiso ujeeddada qof kale.
  3. Qiimee waxyaabaha aan lacag lagu cabbiri karin, sida kalsoonida, isku-xidhnaanta iyo ajarka ruuxiga ah.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.