Sahih al-Bukhari, xadiiska 4341
Waxaa weriyey Abu Musa al-Ash'ari. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Abu Musa al-Ash'ari
Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا مُوسَى، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، قَالَ بَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَبَا مُوسَى وَمُعَاذَ بْنَ جَبَلٍ إِلَى الْيَمَنِ، قَالَ وَبَعَثَ كُلَّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا عَلَى مِخْلاَفٍ قَالَ وَالْيَمَنُ مِخْلاَفَانِ ثُمَّ قَالَ " يَسِّرَا وَلاَ تُعَسِّرَا، وَبَشِّرَا وَلاَ تُنَفِّرَا ". فَانْطَلَقَ كُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا إِلَى عَمَلِهِ، وَكَانَ كُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا إِذَا سَارَ فِي أَرْضِهِ كَانَ قَرِيبًا مِنْ صَاحِبِهِ أَحْدَثَ بِهِ عَهْدًا، فَسَلَّمَ عَلَيْهِ، فَسَارَ مُعَاذٌ فِي أَرْضِهِ قَرِيبًا مِنْ صَاحِبِهِ أَبِي مُوسَى، فَجَاءَ يَسِيرُ عَلَى بَغْلَتِهِ حَتَّى انْتَهَى إِلَيْهِ، وَإِذَا هُوَ جَالِسٌ، وَقَدِ اجْتَمَعَ إِلَيْهِ النَّاسُ، وَإِذَا رَجُلٌ عِنْدَهُ قَدْ جُمِعَتْ يَدَاهُ إِلَى عُنُقِهِ فَقَالَ لَهُ مُعَاذٌ يَا عَبْدَ اللَّهِ بْنَ قَيْسٍ، أَيَّمَ هَذَا قَالَ هَذَا رَجُلٌ كَفَرَ بَعْدَ إِسْلاَمِهِ. قَالَ لاَ أَنْزِلُ حَتَّى يُقْتَلَ. قَالَ إِنَّمَا جِيءَ بِهِ لِذَلِكَ فَانْزِلْ. قَالَ مَا أَنْزِلُ حَتَّى يُقْتَلَ فَأَمَرَ بِهِ فَقُتِلَ ثُمَّ نَزَلَ فَقَالَ يَا عَبْدَ اللَّهِ، كَيْفَ تَقْرَأُ الْقُرْآنَ قَالَ أَتَفَوَّقُهُ تَفَوُّقًا. قَالَ فَكَيْفَ تَقْرَأُ أَنْتَ يَا مُعَاذُ قَالَ أَنَامُ أَوَّلَ اللَّيْلِ فَأَقُومُ وَقَدْ قَضَيْتُ جُزْئِي مِنَ النَّوْمِ، فَأَقْرَأُ مَا كَتَبَ اللَّهُ لِي، فَأَحْتَسِبُ نَوْمَتِي كَمَا أَحْتَسِبُ قَوْمَتِي.
Abu Burda wuxuu yiri: Rasuulka Allah ﷺ wuxuu u diray Abu Musa iyo Mucaadh bin Jabal dalka Yaman. Mid walba wuxuu u xilsaaray maamulka gobol, maxaa yeelay Yaman waxay ka koobnayd laba gobol. Kadib wuxuu ku yiri:
"U fududeeya dadka hana ku adkeynina, u bishaareeya hana ka cararsiinina." Markaas mid walba wuxuu u ambabaxay shaqadiisa. Markii midkood uu socdaal ku marayo dhulkiisa oo uu u dhowaado xuduudda saaxiibkiis, wuu booqan jiray oo salaami jiray. Maalin maalmaha ka mid ah, Mucaadh wuxuu marayay qayb ka mid ah gobolkiisa oo u dhow Abu Musa. Wuxuu ku yimid baqlashiisii isagoo arkay Abu Musa oo fadhiya, dadkuna ku urursan yahay, waxaana agtiisa joogay nin labada gacmood qoorta looga xiray. Mucaadh wuxuu yiri: "Abdullah bin Qaysow! Kan waa maxay?" Abu Musa wuxuu ku jawaabay: "Waa nin gaaloobay kadib markii uu Islaamay." Mucaadh wuxuu yiri: "Ma degayo ilaa laga dilayo." Abu Musa wuxuu yiri: "Arrintaas ayaa loo keenay ee soo deg." Mucaadh wuxuu yiri: "Ma degayo ilaa laga dilayo." Markaas Abu Musa wuxuu amray in la dilo, waana la dilay. Kadib Mucaadh wuu degay oo wuxuu yiri: "Abdullahoow, sidee baad u akhrisaa Qur'aanka?" Abu Musa wuxuu yiri: "Waxaan u akhriyaa si tartiib tartiib ah oo kala goos goos ah." Wuxuu weydiiyay: "Adigu sidee baad u akhrisaa, Mucaadow?" Mucaadh wuxuu yiri: "Qaybta hore ee habeenka waan seexdaa, kadibna waan kacaa markaan hurdo igu filan qaatay, waxaanan akhriyaa inta Allah ii qoray. Sidaas darteed, waxaan rajeynayaa ajarka Allah hurdadayda iyo salaaddayda habeenkaba."
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Nabigu ﷺ wuxuu maamulayaashiisa faray inay dadka u fududeeyaan oo rajo geliyaan.
Nabigu ﷺ wuxuu Abuu Muusaa iyo Mucaad ibn Jabal u diray maamulayaal labada gobol ee Yemen, wuxuuna siiyey tilmaamo ku saabsan sida ay dadka ula dhaqmayaan.
Dadka ula dhaqan si xikmad leh, marka wax la barayo ama la maamulayo doorana jidka la fahmi karo ee waafaqsan tilmaamaha Islaamka.
Dadka rajo geli oo ku dhiirrigeli, halkii aad ka fogeyn lahayd iimaanka iyo camalka wanaagsan.
Abuu Muusaa wuxuu Qur'aanka u akhrin jiray si joogto ah, isaga oo qaybo kala go'an u akhrinaya.
Culimo ay ka mid tahay an-Nawawi waxay sharxaan in amarka fududayntu aanu oggolaansho u ahayn in la beddelo xeerarka diinta; wuxuu dalbanayaa dabacsanaan iyo doorashooyin ku habboon oo xeerarka waafaqsan. Digniinta ka dhanka ah dadka la fogeeyo waxay ka dhigan tahay in dadka loogu yeero Islaamka si xikmad iyo dhiirrigelin leh. Is-weydaarsiga ku saabsan salaadda habeenkii wuxuu muujinayaa in cibaadada lagu waafajin karo awoodda qofka, nasashaduna, marka niyad wanaagsan loo qaato, ay iyaduna ajar yeelan karto. Qaybta ku saabsan qofka diinta ka baxay waxay tilmaamaysaa kiis sharci oo taariikhi ah; ma aha amar shakhsiyaadku iyagu ciqaab u fuliyaan. Kiisaska noocaas ahi waxay u yaallaan maamulka awoodda u leh, waana in lagu dhaqmaa xeerarka sharciga ee khuseeya.
- Arrimaha diinta si naxariis leh u sharax, una waafaji hadalkaaga waxa qofka kula hadlayaa fahmi karo.
- Dadka ku dhiirrigeli hadallo rajo leh, adigoon qarin ama beddelin xeerarka Islaamka.
- Cibaadada u qorshee si waarta: salaadda habeenkii ku dar nasasho ku filan, awooddaadana tixgeli.
Xadiiskan saxiixa ahi sidoo kale wuxuu ka warramayaa Abuu Muusaa iyo Mucaad, wuxuuna iftiiminayaa maamuliddooda iyo iskaashigooda.
Sahih al-Bukhari · #4343 (Sahih)Xadiiskani wuxuu sii faahfaahinayaa hawshoodii wadajirka ahayd iyo sida ay ula dhaqmayeen xeerarka diinta.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.