Duullaamadii Nabiga ﷺ · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, xadiiska 4351

Waxaa weriyey Abu Sa'id al-Khudri. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Duullaamadii Nabiga ﷺ
صحيح البخاري
Yaa weriyey?

Waxaa weriyey Abu Sa'id al-Khudri

Sahih (lagu kalsoon yahay)

Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ، عَنْ عُمَارَةَ بْنِ الْقَعْقَاعِ بْنِ شُبْرُمَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي نُعْمٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا سَعِيدٍ الْخُدْرِيَّ، يَقُولُ بَعَثَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ ـ رضى الله عنه ـ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنَ الْيَمَنِ بِذُهَيْبَةٍ فِي أَدِيمٍ مَقْرُوظٍ لَمْ تُحَصَّلْ مِنْ تُرَابِهَا، قَالَ فَقَسَمَهَا بَيْنَ أَرْبَعَةِ نَفَرٍ بَيْنَ عُيَيْنَةَ بْنِ بَدْرٍ، وَأَقْرَعَ بْنِ حَابِسٍ وَزَيْدِ الْخَيْلِ، وَالرَّابِعُ إِمَّا عَلْقَمَةُ وَإِمَّا عَامِرُ بْنُ الطُّفَيْلِ، فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِهِ كُنَّا نَحْنُ أَحَقَّ بِهَذَا مِنْ هَؤُلاَءِ‏.‏ قَالَ فَبَلَغَ ذَلِكَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ أَلاَ تَأْمَنُونِي وَأَنَا أَمِينُ مَنْ فِي السَّمَاءِ، يَأْتِينِي خَبَرُ السَّمَاءِ صَبَاحًا وَمَسَاءً ‏"‏‏.‏ قَالَ فَقَامَ رَجُلٌ غَائِرُ الْعَيْنَيْنِ، مُشْرِفُ الْوَجْنَتَيْنِ، نَاشِزُ الْجَبْهَةِ، كَثُّ اللِّحْيَةِ، مَحْلُوقُ الرَّأْسِ، مُشَمَّرُ الإِزَارِ، فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، اتَّقِ اللَّهَ‏.‏ قَالَ ‏"‏ وَيْلَكَ أَوَلَسْتُ أَحَقَّ أَهْلِ الأَرْضِ أَنْ يَتَّقِيَ اللَّهَ ‏"‏‏.‏ قَالَ ثُمَّ وَلَّى الرَّجُلُ، قَالَ خَالِدُ بْنُ الْوَلِيدِ يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَلاَ أَضْرِبُ عُنُقَهُ قَالَ ‏"‏ لاَ، لَعَلَّهُ أَنْ يَكُونَ يُصَلِّي ‏"‏‏.‏ فَقَالَ خَالِدٌ وَكَمْ مِنْ مُصَلٍّ يَقُولُ بِلِسَانِهِ مَا لَيْسَ فِي قَلْبِهِ‏.‏ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنِّي لَمْ أُومَرْ أَنْ أَنْقُبَ قُلُوبَ النَّاسِ، وَلاَ أَشُقَّ بُطُونَهُمْ ‏"‏ قَالَ ثُمَّ نَظَرَ إِلَيْهِ وَهْوَ مُقَفٍّ فَقَالَ ‏"‏ إِنَّهُ يَخْرُجُ مِنْ ضِئْضِئِ هَذَا قَوْمٌ يَتْلُونَ كِتَابَ اللَّهِ رَطْبًا، لاَ يُجَاوِزُ حَنَاجِرَهُمْ، يَمْرُقُونَ مِنَ الدِّينِ كَمَا يَمْرُقُ السَّهْمُ مِنَ الرَّمِيَّةِ ‏"‏‏.‏ وَأَظُنُّهُ قَالَ ‏"‏ لَئِنْ أَدْرَكْتُهُمْ لأَقْتُلَنَّهُمْ قَتْلَ ثَمُودَ ‏"‏‏.‏

Tarjumaad

Waxaa nooga warramay Qutaybah, waxaa nooga warramay Cabdul-Waaxid, oo ka weriyey Cumaarah bin Al-Qacqac bin Shubrumah, waxaa nooga warramay Cabdiraxmaan bin Abi Nucm, wuxuu yiri: Waxaan maqlay Abuu Saciid Al-Khudriy oo leh: Cali bin Abii Daalib — raalli ha ka ahaado Allah — wuxuu u diray Rasuulka Allah ﷺ oo jooga Yaman dahab ku jira maqaar la farsameeyey oo aan weli ciiddiisa laga nadiifin. Wuxuu yiri: Markaasuu Nebigu ﷺ u qaybiyey afar nin: Cuyaynah bin Badr, Acqra’ bin Xaabis, Sayd Al-Khayl, iyo kii afraad oo ahaa midkood Calqamah ama Caamir bin Ad-Dufayl. Nin asxaabtiisa ka mid ah ayaa yiri:

"Annagaa xaq u lahaa tan intaan dadkaas kale." Arrintaasi waxay gaartay Nebiga ﷺ, markaasuu yiri: "Miyaadan igu kalsoonayn anigoo ah amiinka Kan samada ku sugan, oo subax iyo galabba wararka samada ii yimaadaan?" Kadib waxaa istaagay nin indho godan, dhabanno sarreeya, fool dheer, gadh weyn, madax xiiran, iyo maro kor u laaban. Wuxuu yiri: "Rasuulka Allow ﷺ, Allah ka cabso!" Nebigu ﷺ wuxuu yiri: "Hoog adigu! Miyaanan ahayn dadka dhulka jooga kan ugu xaq badan inuu Allah ka cabsado?" Kadib ninkii wuu jeestay. Khaalid bin Al-Waliid ayaa yiri: "Rasuulka Allow ﷺ, ma jaroo luquntiisa?" Nebigu ﷺ wuxuu yiri: "Maya, malaha wuu tukadaaye." Khaalid wuxuu yiri: "Imisa ruux oo tukada ayaa carrabkooda ku sheega wax aan qalbigooda ku jirin." Rasuulka Allah ﷺ wuxuu yiri: "Lama amrin inaan quluubta dadka baaro ama calooshooda jeexo." Kadib Nebigu ﷺ wuxuu eegay ninkii oo sii jeeda, wuxuuna yiri: "Faraca ninkan waxaa ka soo bixi doona qoom kitaabka Allah si macaan u akhriya, laakiin dhuuntooda dhaafi maayo; diintana way ka bixi doonaan sida fallaadhu uga dhex baxdo ugaarta." Waxaana u maleynayaa inuu yiri: "Haddii aan waqtigooda gaaro, waxaan u dili doonaa sidii loo dilay reer Thamuud."

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Nebi ﷺ hantida si caddaalad ah ayuu u qaybiyey, wuxuuna reebay tuhunka aan caddayn lahayn.

Asalka iyo sababta

Cali ibn Abii Daalib ayaa dahab ka soo diray Yaman una diray Nebiga ﷺ, kaas oo u qaybiyey afar qof oo la magacaabay. Qof goob joog ahaa ayaa ka hor yimid qaybintaas; xadiisku wuxuu sheegayaa jawaabta Nebiga ﷺ iyo digniintiisa ku saabsan koox iman doonta dabadeed.

Erayada adag oo la sharxay
Khawaarij

Koox ka go’day ummadda, kuna caan baxday xukunno diini ah oo aad u adag iyo la dagaallanka Muslimiinta kale.

Kitaabku kama dhaafo dhuuntooda

Qur’aanka way akhriyaan, laakiin akhriskoodu uma gudbo faham dhab ah iyo ku dhaqanka.

Diinta ka dhex baxaya

Waa sawir tilmaamaya ka bixidda diinta, sida fallaar si degdeg ah uga gudubta bartilmaameedkeeda.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimada hore waxay tan ka fahmeen in hoggaamiyuhu hantida guud u qaybin karo sida uu u arko inay dan guud ku jirto, isla markaana qaybintu aanay si toos ah caddaalad-darro u noqonayn haddii aan qof walba la siin wax isku mid ah. Nebiga ﷺ wuxuu caddeeyey inuu daacad ku yahay waxa Alle u dhiibay. Sidoo kale, dadka laguma ciqaabi karo tuhun keliya: ujeeddooyinka qarsoon ee qalbigooda ma aha wax dadka loo igmaday inay baadhaan. Digniinta ku saabsan koox Qur’aanka akhrida balse aan macnihiisa ku dhaqmin waxay ina baraysaa in muuqaalka diineed oo keliya aanu caddayn u ahayn Alle-ka-cabsi dhab ah.

Casharrada maanta
  1. Ha ku degdegin inaad ku go’aamiso qaybintu inay caddaalad-darro tahay; weydii sababaha oo si taxaddar leh u qiimee.
  2. Ha ku xukumin ujeeddada qarsoon ee qof tuhun ku salaysan; ku dhegganow caddaynta iyo habraacyada caddaaladda leh.
  3. Akhrinta Qur’aanka ku lammaani faham, is-hoosaysiin iyo camal wanaagsan.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.