Duullaamadii Nabiga ﷺ · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, xadiiska 4368

Waxaa weriyey Abdullah ibn Abbas. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Duullaamadii Nabiga ﷺ
صحيح البخاري
Yaa weriyey?

Waxaa weriyey Abdullah ibn Abbas

Sahih (lagu kalsoon yahay)

Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

حَدَّثَنِي إِسْحَاقُ، أَخْبَرَنَا أَبُو عَامِرٍ الْعَقَدِيُّ، حَدَّثَنَا قُرَّةُ، عَنْ أَبِي جَمْرَةَ، قُلْتُ لاِبْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ إِنَّ لِي جَرَّةً يُنْتَبَذُ لِي نَبِيذٌ، فَأَشْرَبُهُ حُلْوًا فِي جَرٍّ إِنْ أَكْثَرْتُ مِنْهُ، فَجَالَسْتُ الْقَوْمَ، فَأَطَلْتُ الْجُلُوسَ خَشِيتُ أَنْ أَفْتَضِحَ فَقَالَ قَدِمَ وَفْدُ عَبْدِ الْقَيْسِ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ مَرْحَبًا بِالْقَوْمِ غَيْرَ خَزَايَا وَلاَ النَّدَامَى ‏"‏‏.‏ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ، إِنَّ بَيْنَنَا وَبَيْنَكَ الْمُشْرِكِينَ مِنْ مُضَرَ، وَإِنَّا لاَ نَصِلُ إِلَيْكَ إِلاَّ فِي أَشْهُرِ الْحُرُمِ، حَدِّثْنَا بِجُمَلٍ مِنَ الأَمْرِ، إِنْ عَمِلْنَا بِهِ دَخَلْنَا الْجَنَّةَ، وَنَدْعُو بِهِ مَنْ وَرَاءَنَا‏.‏ قَالَ ‏"‏ آمُرُكُمْ بِأَرْبَعٍ، وَأَنْهَاكُمْ عَنْ أَرْبَعٍ، الإِيمَانِ بِاللَّهِ، هَلْ تَدْرُونَ مَا الإِيمَانُ بِاللَّهِ شَهَادَةُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ، وَإِقَامُ الصَّلاَةِ، وَإِيتَاءُ الزَّكَاةِ وَصَوْمُ رَمَضَانَ، وَأَنْ تُعْطُوا مِنَ الْمَغَانِمِ الْخُمُسَ، وَأَنْهَاكُمْ عَنْ أَرْبَعٍ مَا انْتُبِذَ فِي الدُّبَّاءِ، وَالنَّقِيرِ، وَالْحَنْتَمِ، وَالْمُزَفَّتِ ‏"‏‏.‏

Tarjumaad

Abuu Jamrah wuxuu yiri: Waxaan ku iri Ibnu Cabbaas,

"Waxaan haystaa weel dhoobo ah oo lagu diyaariyo nabiidh aniga ahaan, waana cabbaa isagoo macaan ah. Haddii aan wax badan ka cabo oo aan dadka la fadhiisto waqti dheer, waxaan ka cabsadaa in la i fadeexeeyo (sida inaan sakhraamay)." Ibnu Cabbaas wuxuu yiri: "Wafdi reer Cabdul-Qays ah ayaa u yimid Rasuulka Allah ﷺ, wuxuuna ku yiri, 'Soo dhawaada qowmkan, idinkoon ceebaysnayn mana shalaydoontaan.' Waxay yiraahdeen, 'Rasuulkii Allow ﷺ! Waxaa noo dhexeeya annaga iyo adiga mushrikiinta Mudar, kuguma soo gaari karno bilaha xurmaysan mooyaane. Noo sheeg amarro kooban oo haddii aan ku camal-falno aan Jannada ku galno, una yeerno dadka naga dambeeya.' Wuxuu yiri ﷺ, 'Waxaan idin farayaa afar, waxaana idinka reebayaa afar: Iimaanka Allah... Ma garanaysaan waxa uu yahay Iimaanka Allah? Waa markhaati-kaca inaan ilaah jirin Allah mooyaane, oogista salaadda, bixinta sakada, soonka Ramadaan, iyo inaad bixisaan khumsiga (midka shanaad) ee ganiimada. Waxaana idinka reebayaa afar: wixii lagu diyaariyay Dubba, Naqiir, Xantam, iyo Muzaffat.'"

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Nabigu ﷺ wuxuu iimaanka ku xiriirinayaa cibaadada, wuxuuna mamnuucayaa cabbitaannada maanka dooriya.

Asalka iyo sababta

Wafdiga ‘Abd al-Qays wuxuu sheegay in mushrikiintii Muḍar ay ka hor istaageen inay Nabiga ﷺ u tagaan, isla markaana ay booqan kareen oo keliya bilaha xurmada leh. Sidaas darteed waxay codsadeen tilmaamo kooban oo ay dadkoodana gaarsiin karaan.

Erayada adag oo la sharxay
Khumus

Shan meelood meel oo ka mid ah boolida dagaalka, taas oo lagu bixiyo sida uu dhigayo xeerka Islaamku.

Nabīdh

Cabbitaan ka samaysma, tusaale ahaan, timir ama canab biyo lagu qooyo; marka uu maanka dooriyo, wuxuu hoos imanayaa mamnuucidda cabbitaannada maanka dooriya.

Ad-dubbā’, an-naqīr, al-ḥantam iyo al-muzaffat

Magacyada weelal gaar ah oo cabbitaanno lagu diyaarin jiray ama lagu kaydin jiray. Mamnuuciddu waxay khusaysay u adeegsiga cabbitaannada maanka dooriya.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimadu waxay sharxaan in iimaanka Alle halkan lala xiriiriyey qirashada iimaanka iyo waajibaad muhiim ah: salaadda, sakada iyo soonka Ramaḍaan. Xuska bixinta shan meelood meel wuxuu khuseeyaa xeerarka boolida dagaalka. Weelasha la magacaabay xaaladdan waa loo mamnuucay sababtoo ah cabbitaanku wuu ku khamiiri karay oo maanka doorin karay; mamnuucidda go'aamisa waa maanka-doorinta, ee ma aha maaddada weelka laftiisa. Afarta madhab ee Sunniga ahi waxay mamnuucaan cabbitaannada maanka dooriya, magac kasta ama walxo kasta oo laga sameeyo ha lahaadeene.

Casharrada maanta
  1. Baro waajibaadka aasaasiga ah ee iimaanka, aqoonta suganina si fudud ula wadaag qoyskaaga iyo bulshadaada.
  2. Ka fogow cabbitaan kasta oo maanka dooriya; ha u adeegsan weel kale ama magac kale xeelad looga baxsado mamnuucidda.
  3. Marka laga jawaabayo su'aalaha xeerarka diinta, si cad u kala saar xaaladdii taariikhiga ahayd iyo tilmaanta weligeed jirta.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.