Sahih al-Bukhari, xadiiska 4451
Waxaa weriyey Aisha. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Aisha
Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ تُوُفِّيَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فِي بَيْتِي وَفِي يَوْمِي، وَبَيْنَ سَحْرِي وَنَحْرِي، وَكَانَتْ إِحْدَانَا تُعَوِّذُهُ بِدُعَاءٍ إِذَا مَرِضَ، فَذَهَبْتُ أُعَوِّذُهُ، فَرَفَعَ رَأْسَهُ إِلَى السَّمَاءِ وَقَالَ " فِي الرَّفِيقِ الأَعْلَى فِي الرَّفِيقِ الأَعْلَى ". وَمَرَّ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي بَكْرٍ وَفِي يَدِهِ جَرِيدَةٌ رَطْبَةٌ، فَنَظَرَ إِلَيْهِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَظَنَنْتُ أَنَّ لَهُ بِهَا حَاجَةً فَأَخَذْتُهَا، فَمَضَغْتُ رَأْسَهَا وَنَفَضْتُهَا فَدَفَعْتُهَا إِلَيْهِ، فَاسْتَنَّ بِهَا كَأَحْسَنِ مَا كَانَ مُسْتَنًّا ثُمَّ نَاوَلَنِيهَا فَسَقَطَتْ يَدُهُ ـ أَوْ سَقَطَتْ مِنْ يَدِهِ ـ فَجَمَعَ اللَّهُ بَيْنَ رِيقِي وَرِيقِهِ فِي آخِرِ يَوْمٍ مِنَ الدُّنْيَا وَأَوَّلِ يَوْمٍ مِنَ الآخِرَةِ.
Waxaa nooga warramay Sulaymaan bin Xarb, waxaa nooga warramay Xammaad bin Zayd, oo ka weriyey Ayyuub, oo ka weriyey Ibnu Abii Mulaykah, oo ka weriyey Caa’ishah — raalli Allaahu ka ahaadee — waxay tiri: Nebigu ﷺ wuxuu ku geeriyooday gurigeyga iyo maalintii aan joogay, isagoo u dhexeeya laabteyda iyo qoorteyda. Midkeen markuu xanuunsado waan u ducayn jirnay si Eebbe uga ilaaliyo shar walba, markaas baan bilaabay inaan u duceeyo si Eebbe uga ilaaliyo shar walba. Laakiin wuxuu kor u qaaday madaxiisa xagga samada wuxuuna yiri, 'Ar-Rafiiqul Aclaa, Ar-Rafiiqul Aclaa.' Markaas waxaa soo maray Cabdirraxmaan bin Abii Bakar oo gacanta ku haya laan timir oo qoyan, Nebigu ﷺ wuu eegay, waxaanan u maleeyey inuu u baahan yahay. Waan ka qaaday, madaxeeda ayaan calaacalay, waan ruxay, dabadeedna waan u dhiibay. Wuxuu ku cadaysaday sidii ugu fiicnayd ee uu abid cadaysado, kadibna wuu ii soo celiyey, markaasay gacantiisu dhacday — ama way ka dhacday gacantiisa. Sidaas ayuu Eebbe isu daray candhuuftayda iyo candhuuftiisa maalintiisii ugu dambeysay adduunka iyo maalintiisii ugu horreysay Aakhirada.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Caa’isha waxay ka warramaysaa daqiiqadihii ugu dambeeyay ee Nebiga ﷺ iyo rabitaankiisa inuu la joogo Saaxiibka ugu Sarreeya.
Magac tilmaamaya Allaah iyo wehelka ugu sarreeya Aakhiro.
Laamo yar oo ilkaha lagu nadiifiyo.
Caa’isha waxay tilmaamaysaa in Nebiga ﷺ ku tiirsanaa iyada markii uu geeriyoonayay.
Sharxayaasha qadiimiga ah, oo uu ka mid yahay Ibnu Xajar, waxay arrintan ka fahmeen in Nebigu ﷺ markii uu geeriyoonayay doortay wehelka Aakhiro, hadalladiisuna ay muujinayaan maqaamkiisa sarreeya. Xadiisku sidoo kale wuxuu xusayaa sharafta gaarka ah ee Caa’isha: Nebigu ﷺ wuxuu ku geeriyooday gurigeeda, maalinteedii, isagoo ku tiirsan. Culimadu waxay siwaak-isticmaalka u daliishadaan in la isticmaalkiisu yahay wax la jeclaaday, xataa marka qofku aad u xanuunsan yahay, haddii aanu dhib u keenayn.
- Isticmaal siwaak oo ilaali nadaafadda afka; si taxaddar leh u samee, hana xanuujin qof buka.
- Marka qof aad u xanuunsan yahay, u ducee ilaalin iyo dhammaad wanaagsan.
- Ogow in raaxada iyo u-dhowaanshaha dadka la jecel yahay ay qiimo leeyihiin xilliga jirrada iyo geerida.
Xadiiskan saxiixa ahi sidoo kale wuxuu ka hadlayaa xanuunkii ugu dambeeyay iyo geeridii Nebiga ﷺ, wuxuuna dhammaystirayaa sharraxaadda Caa’isha.
Sahih al-Bukhari · #4450 (Sahih)Xadiiskan, oo isla qaybta Al-Maghaazi ku jira, wuxuu bixiyaa faahfaahin dheeraad ah oo ku saabsan maalmihii ugu dambeeyay ee Nebiga ﷺ.
Sunan an-Nasa'i · #1831 (Sahih)Anas wuxuu ka warramayaa dhacdo kale oo ka mid ah saacadihii ugu dambeeyay ee Nebiga ﷺ, taas oo mawduuc ahaan xadiiskan dhammaystiraysa.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.