Sahih al-Bukhari, xadiiska 4513
Waxaa weriyey Abdullah ibn Umar. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Abdullah ibn Umar
Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ أَتَاهُ رَجُلاَنِ فِي فِتْنَةِ ابْنِ الزُّبَيْرِ فَقَالاَ إِنَّ النَّاسَ قَدْ ضُيِّعُوا، وَأَنْتَ ابْنُ عُمَرَ وَصَاحِبُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَمَا يَمْنَعُكَ أَنْ تَخْرُجَ فَقَالَ يَمْنَعُنِي أَنَّ اللَّهَ حَرَّمَ دَمَ أَخِي. فَقَالاَ أَلَمْ يَقُلِ اللَّهُ {وَقَاتِلُوهُمْ حَتَّى لاَ تَكُونَ فِتْنَةٌ } فَقَالَ قَاتَلْنَا حَتَّى لَمْ تَكُنْ فِتْنَةٌ، وَكَانَ الدِّينُ لِلَّهِ، وَأَنْتُمْ تُرِيدُونَ أَنْ تُقَاتِلُوا حَتَّى تَكُونَ فِتْنَةٌ، وَيَكُونَ الدِّينُ لِغَيْرِ اللَّهِ. وَزَادَ عُثْمَانُ بْنُ صَالِحٍ عَنِ ابْنِ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي فُلاَنٌ، وَحَيْوَةُ بْنُ شُرَيْحٍ، عَنْ بَكْرِ بْنِ عَمْرٍو الْمَعَافِرِيِّ، أَنَّ بُكَيْرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَهُ عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ رَجُلاً، أَتَى ابْنَ عُمَرَ فَقَالَ يَا أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ مَا حَمَلَكَ عَلَى أَنْ تَحُجَّ عَامًا وَتَعْتَمِرَ عَامًا، وَتَتْرُكَ الْجِهَادَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ، وَقَدْ عَلِمْتَ مَا رَغَّبَ اللَّهُ فِيهِ قَالَ يَا ابْنَ أَخِي بُنِيَ الإِسْلاَمُ عَلَى خَمْسٍ إِيمَانٍ بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ، وَالصَّلاَةِ الْخَمْسِ، وَصِيَامِ رَمَضَانَ، وَأَدَاءِ الزَّكَاةِ، وَحَجِّ الْبَيْتِ. قَالَ يَا أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَلاَ تَسْمَعُ مَا ذَكَرَ اللَّهُ فِي كِتَابِهِ {وَإِنْ طَائِفَتَانِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ اقْتَتَلُوا فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُمَا} {إِلَى أَمْرِ اللَّهِ} {قَاتِلُوهُمْ حَتَّى لاَ تَكُونَ فِتْنَةٌ} قَالَ فَعَلْنَا عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَكَانَ الإِسْلاَمُ قَلِيلاً، فَكَانَ الرَّجُلُ يُفْتَنُ فِي دِينِهِ إِمَّا قَتَلُوهُ، وَإِمَّا يُعَذِّبُوهُ، حَتَّى كَثُرَ الإِسْلاَمُ فَلَمْ تَكُنْ فِتْنَةٌ. قَالَ فَمَا قَوْلُكَ فِي عَلِيٍّ وَعُثْمَانَ قَالَ أَمَّا عُثْمَانُ فَكَأَنَّ اللَّهَ عَفَا عَنْهُ، وَأَمَّا أَنْتُمْ فَكَرِهْتُمْ أَنْ تَعْفُوا عَنْهُ، وَأَمَّا عَلِيٌّ فَابْنُ عَمِّ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَخَتَنُهُ. وَأَشَارَ بِيَدِهِ فَقَالَ هَذَا بَيْتُهُ حَيْثُ تَرَوْنَ.
Waxaa weriyey Naafic: Xilligii fitnadii Ibnu Subeyr, waxaa u yimid Ibnu Cumar laba nin oo ku yiri,
"Dadkii waa lumeen, adiguna waxaad tahay ina Cumar iyo saxaabigii Nebiga ﷺ, maxaa kaa diidaya inaad baxdo oo aad dagaallanto?" Wuxuu yiri, "Waxaa iga diidaya in Allah uu xaaraantinimeeyay dhiigga walaalkayga Muslimka ah." Waxay yiraahdeen, "Allah ma uusan oran, 'La dagaallama ilaa fitnadu ay ka tagto'?" Wuxuu yiri, "Waan la dagaallannay ilaa fitnadu ay ka tagtay oo diintuna ay Allah u noqotay, laakiin idinku waxaad dooneysaan inaad dagaallantaan ilaa fitnadu ay timaado oo diintuna ay cid aan Allah ahayn u noqoto." Waxaa sidoo kale weriyey Naafic (silsilad kale): Nin baa u yimid Ibnu Cumar oo ku yiri, "Abuu Cabdiraxmaanoow! Maxaa kugu dhaliyay inaad Xajiso sanad, Cumrana sanad kale, oo aad ka tagto Jihaadka jidka Allah adigoo og sida Allah ugu boorriyay?" Ibnu Cumar wuxuu yiri, "Ina adeerow! Islaamku wuxuu ku dhisan yahay shan tiir: Rumeeynta Allah iyo Rasuulkiisa, shanta salaadood ee waajibka ah, soonka bisha Ramadaan, bixinta Sakada, iyo Xajka Baytka." Ninkii wuxuu yiri, "Abuu Cabdiraxmaanoow! Ma maqleysid waxa Allah Kitaabkiisa ku xusay: 'Haddii laba koox oo Mu'miniin ah ay dagaallamaan, heshiisiiya,' iyo 'La dagaallama ilaa fitnadu ay ka tagto'?" Ibnu Cumar wuxuu yiri, "Taas waan sameynay xilligii Rasuulka Allah ﷺ markii Islaamku yaraa. Qofka waxaa lagu fitneyn jiray diintiisa; waa la dili jiray ama waa la ciqaabi jiray. Laakiin markii Islaamku batay, fitno ma jirin." Ninkii wuxuu yiri, "Maxaad ka qabtaa Cusmaan iyo Cali?" Ibnu Cumar wuxuu yiri, "Cusmaan waxay u egtahay in Allah cafiyay, laakiin idinku waad neceydihiin in la cafiyo. Calina waa ina adeerka Rasuulka Allah ﷺ iyo soddigii." Kadibna gacantiisa ayuu fiiqay oo yiri, "Kaas waa gurigiisii oo aad aragtaan."
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Ibn Cumar wuxuu ka fogaaday dagaal dhiigga walaalaha daadin lahaa, wuxuuna caddeeyay macnaha fitnada.
Qoraalku wuxuu wada hadalkii koowaad dhigaya xilligii fitnadii ka dhacday hareeraha Ibn az-Zubayr. Silsilad werin oo labaad, Ibn Cumar ayaa la weydiiyey sababta uusan dagaalka uga qaybgelin; wuxuu ku jawaabay in dagaalkii xilligii Nebiga ﷺ loogu talagalay in lagu joojiyo cadaadiska diinta awgiis.
Imtixaan ama qalalaase; halkan waxay tilmaamaysaa cadaadis diinta awgiis iyo kala qaybsanaan rabshado wadata.
Qaybtan, eraygu wuxuu tilmaamayaa dagaal hubaysan; qoraalku wuxuu ka hadlayaa goorta dagaalkaasi xaq noqonayo.
Cibaadooyinka aasaasiga ah ee Ibn Cumar xusay: iimaan, salaad, soon, sakada iyo xajka.
Culimada hore waxay adkeeyaan in Ibn Cumar aayadaha dagaalka ku dabaqay duruufahooda: joojinta cadaadiska diinta awgiis, ee aan hurinta dagaal dhex mara muslimiinta. Jawaabtiisu waxay xoojinaysaa mamnuucidda daadinta dhiigga xaqdarro iyo muhiimadda heshiisiinta muslimiinta. Xuska shanta tiir wuxuu tilmaamayaa waajibaadka aasaasiga ah; kama dhigna in waajibaadyo kale oo diini ah aanay jirin. Mad-habyadu dagaalka hubaysan iyo kacdoonka waxay ku xaddidaan xeerar iyo shuruudo; uma arkaan oggolaansho guud oo qof walba u siinaysa dagaal ama rabshad.
- Ka fogow hadal iyo ficil khatar gelinaya nolosha dadka aan waxba galabsan, xataa marka dadka kale ku baaqaan in xaaladdu sii xumaato.
- Aayadaha dagaalka ku akhri duruufahooda, aqoonta khubaradana ka hormari hal-ku-dhegyada.
- Ku dadaal tiirarka joogtada ah ee Islaamka, marka la kala qaybsamana raadi heshiisiin iyo caddaalad.
Xadiiskan saxiixa ah wuxuu sidoo kale xusayaa tiirarka aasaasiga ah ee Islaamka, wuxuuna ka caawinayaa in la fahmo jawaabta Ibn Cumar.
Sahih al-Bukhari · #4514 (Sahih)Werintani waxay ka hadlaysaa ka gaabsashadii Ibn Cumar intii lagu jiray fitnadii hareeraha Ibn az-Zubayr, si dhow ayayna ula xiriirtaa qaybta koowaad.
Sahih al-Bukhari · #4515 (Sahih)Noocani wuxuu ku celinayaa wada hadalka ku saabsan fitnada, wuxuuna gacan ka geysanayaa isbarbardhigga fasiraadda mowqifka Ibn Cumar.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.