Tafsirka Nabiga ﷺ ee Qur'aanka · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, xadiiska 4515

Waxaa weriyey Abdullah ibn Umar. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Tafsirka Nabiga ﷺ ee Qur'aanka
صحيح البخاري
Yaa weriyey?

Waxaa weriyey Abdullah ibn Umar

Sahih (lagu kalsoon yahay)

Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ أَتَاهُ رَجُلاَنِ فِي فِتْنَةِ ابْنِ الزُّبَيْرِ فَقَالاَ إِنَّ النَّاسَ قَدْ ضُيِّعُوا، وَأَنْتَ ابْنُ عُمَرَ وَصَاحِبُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَمَا يَمْنَعُكَ أَنْ تَخْرُجَ فَقَالَ يَمْنَعُنِي أَنَّ اللَّهَ حَرَّمَ دَمَ أَخِي‏.‏ فَقَالاَ أَلَمْ يَقُلِ اللَّهُ ‏{‏وَقَاتِلُوهُمْ حَتَّى لاَ تَكُونَ فِتْنَةٌ ‏}‏ فَقَالَ قَاتَلْنَا حَتَّى لَمْ تَكُنْ فِتْنَةٌ، وَكَانَ الدِّينُ لِلَّهِ، وَأَنْتُمْ تُرِيدُونَ أَنْ تُقَاتِلُوا حَتَّى تَكُونَ فِتْنَةٌ، وَيَكُونَ الدِّينُ لِغَيْرِ اللَّهِ‏.‏ وَزَادَ عُثْمَانُ بْنُ صَالِحٍ عَنِ ابْنِ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي فُلاَنٌ، وَحَيْوَةُ بْنُ شُرَيْحٍ، عَنْ بَكْرِ بْنِ عَمْرٍو الْمَعَافِرِيِّ، أَنَّ بُكَيْرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَهُ عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ رَجُلاً، أَتَى ابْنَ عُمَرَ فَقَالَ يَا أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ مَا حَمَلَكَ عَلَى أَنْ تَحُجَّ عَامًا وَتَعْتَمِرَ عَامًا، وَتَتْرُكَ الْجِهَادَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ، وَقَدْ عَلِمْتَ مَا رَغَّبَ اللَّهُ فِيهِ قَالَ يَا ابْنَ أَخِي بُنِيَ الإِسْلاَمُ عَلَى خَمْسٍ إِيمَانٍ بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ، وَالصَّلاَةِ الْخَمْسِ، وَصِيَامِ رَمَضَانَ، وَأَدَاءِ الزَّكَاةِ، وَحَجِّ الْبَيْتِ‏.‏ قَالَ يَا أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَلاَ تَسْمَعُ مَا ذَكَرَ اللَّهُ فِي كِتَابِهِ ‏{‏وَإِنْ طَائِفَتَانِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ اقْتَتَلُوا فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُمَا‏}‏ ‏{‏إِلَى أَمْرِ اللَّهِ‏}‏ ‏{‏قَاتِلُوهُمْ حَتَّى لاَ تَكُونَ فِتْنَةٌ‏}‏ قَالَ فَعَلْنَا عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَكَانَ الإِسْلاَمُ قَلِيلاً، فَكَانَ الرَّجُلُ يُفْتَنُ فِي دِينِهِ إِمَّا قَتَلُوهُ، وَإِمَّا يُعَذِّبُوهُ، حَتَّى كَثُرَ الإِسْلاَمُ فَلَمْ تَكُنْ فِتْنَةٌ‏.‏ قَالَ فَمَا قَوْلُكَ فِي عَلِيٍّ وَعُثْمَانَ قَالَ أَمَّا عُثْمَانُ فَكَأَنَّ اللَّهَ عَفَا عَنْهُ، وَأَمَّا أَنْتُمْ فَكَرِهْتُمْ أَنْ تَعْفُوا عَنْهُ، وَأَمَّا عَلِيٌّ فَابْنُ عَمِّ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَخَتَنُهُ‏.‏ وَأَشَارَ بِيَدِهِ فَقَالَ هَذَا بَيْتُهُ حَيْثُ تَرَوْنَ‏.‏

Tarjumaad

Waxaa laga weriyey Naafic: Intii lagu jiray fitnadii Ibnu Subeyr, laba nin ayaa u yimid Ibnu Cumar waxayna ku yiraahdeen,

"Dadku way lumeen, adiguna waxaad tahay ina Cumar iyo saxaabiga Nebiga ﷺ, maxaa kaa diidaya inaad baxdo?" Wuxuu yiri, "Waxaa iga diidaya in Allah uu xaaraantinimeeyay dhiigga walaalkayga." Waxay yiraahdeen, "Allah ma ma oran 'La dagaallama ilaa aanay fitno jirin'?" Wuxuu yiri, "Waannu la dagaallannay ilaa aanay fitno jirin, diintuna ay Allah u sugnaato, idinkuse waxaad doonaysaan inaad la dagaallantaan ilaa ay fitno timaado, diintuna ay cid aan Allah ahayn u sugnaato." Riwaayo kale: Nin baa u yimid Ibnu Cumar oo ku yiri, "Aba Cabdiraxmaanow! Maxaa kugu dhaliyay inaad Xajiso sanad, Cumrana sanad kale, oo aad ka tagto Jihaadka Jidka Allah, adoo ogsoon yahay sida Allah ugu boorriyay?" Wuxuu yiri, "Ina adeerow! Islaamku wuxuu ku taagan yahay shan tiir: Rumeeynta Allah iyo Rasuulkiisa, shanta salaadood ee waajibka ah, soonka Ramadaan, bixinta Sakada, iyo Xajka Baytka." Ninkii wuxuu yiri, "Aba Cabdiraxmaanow! Ma maqlaysid waxa Allah Kitaabkiisa ku xusay: 'Haddii laba koox oo Mu'miniin ah ay dagaallamaan, heshiisiiya,' iyo 'La dagaallama ilaa aanay fitno jirin'?" Wuxuu yiri, "Taas waannu samaynay xilligii Rasuulka Allah ﷺ markii Islaamku yaraa. Qofka diintiisa ayaa lagu fitnayn jiray; ama waa la dili jiray ama waa la ciqaabi jiray. Markii Islaamku batayse, fitno ma jirin." Ninkii wuxuu yiri, "Maxaad ka qabtaa Cusmaan iyo Cali?" Wuxuu yiri, "Cusmaan, waxay u egtahay in Allah cafiyay, idinkuse waad neceb tihiin in la cafiyo. Calina waa ina adeerka Rasuulka Allah ﷺ iyo sodogii." Kadibna gacantiisa ayuu fiiqay oo yiri, "Kaasi waa gurigiisa oo aad arkaysaan."

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Ibn ʿUmar wuxuu diiday inuu dagaalka ka qaybqaato si uu u ilaaliyo dhiigga aan waxba galabsan.

Asalka iyo sababta

Intii lagu jiray qalalaasihii ka dhashay arrintii Ibn az-Zubayr, rag ayaa Ibn ʿUmar weydiiyay sababta uusan dagaalka uga qaybqaadan. Wuxuu ku jawaabay in Allah xaaraantinimeeyay dhiigga walaalkiis mu’minka ah.

Erayada adag oo la sharxay
Fitnah

Imtixaan culus ama qalalaase halis geliya iimaanka iyo bulshada.

Jihaad

Dadaal loo galo jidka Allah; macnihiisu wuxuu ku xiran yahay duruufaha, mana koobna oo keliya dagaal hubaysan.

Sako

Tabarucaadka waajibka ah ee la siiyo dadka xaqa u leh.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimadu waxay ka fahmeen in qoraallada ka hadla dagaalka aan laga goyn karin sababta iyo ujeeddada ay ku soo arooreen. Ibn ʿUmar wuxuu kala saaray dagaalka lagaga hortagayo cadaadis diinta awgeed iyo dagaal sokeeye ay mu’miniintu dhiigga isku daadiyaan. Qur’aanku marka mu’miniintu dagaallamaan wuxuu marka hore farayaa in la heshiisiiyo (49:9); xoog adeegsigiisuna wuxuu ujeedkiisu yahay joojinta xadgudubka iyo soo celinta caddaaladda, ee ma aha hurinta fitnada. Werintani waxay sidoo kale adkaynaysaa sida uu u daran yahay dilka mu’min kale.

Casharrada maanta
  1. Ha raacin baaq rabshadeed adigoon si taxaddar leh u qiimayn duruufaha, ujeeddada iyo cawaaqibta.
  2. Marka mu’miniintu isku dhacaan, marka hore raadi heshiisiin iyo ilaalinta nolosha.
  3. Khilaafaadka uga hadal si aan dadka kale cadow looga dhigin ama rabshad loogu dhiirrigelin.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.