Tafsirka Nabiga ﷺ ee Qur'aanka · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, xadiiska 4566

Waxaa weriyey Usama ibn Zayd. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Tafsirka Nabiga ﷺ ee Qur'aanka
صحيح البخاري
Yaa weriyey?

Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Nabiga ﷺ

Sahih (lagu kalsoon yahay)
  1. 1Abu al‑Yamanwuxuu u sheegay al‑Bukhariأَبُو الْيَمَانِ
  2. 2Shu'aybشُعَيْبٌ
  3. 3Az‑Zuhriالزُّهْرِيِّ
  4. 4Urwa ibn az‑Zubayrعُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ
  5. 5Usama ibn Zaydأُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ
  6. 6Rasuulka Alle ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ

Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، أَنَّ أُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ ـ رضى الله عنهما ـ أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَكِبَ عَلَى حِمَارٍ عَلَى قَطِيفَةٍ فَدَكِيَّةٍ، وَأَرْدَفَ أُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ وَرَاءَهُ، يَعُودُ سَعْدَ بْنَ عُبَادَةَ فِي بَنِي الْحَارِثِ بْنِ الْخَزْرَجِ قَبْلَ وَقْعَةِ بَدْرٍ ـ قَالَ ـ حَتَّى مَرَّ بِمَجْلِسٍ فِيهِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَىٍّ، ابْنُ سَلُولَ، وَذَلِكَ قَبْلَ أَنْ يُسْلِمَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَىٍّ فَإِذَا فِي الْمَجْلِسِ أَخْلاَطٌ مِنَ الْمُسْلِمِينَ وَالْمُشْرِكِينَ عَبَدَةِ الأَوْثَانِ وَالْيَهُودِ وَالْمُسْلِمِينَ، وَفِي الْمَجْلِسِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ رَوَاحَةَ، فَلَمَّا غَشِيَتِ الْمَجْلِسَ عَجَاجَةُ الدَّابَّةِ خَمَّرَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَىٍّ أَنْفَهُ بِرِدَائِهِ، ثُمَّ قَالَ لاَ تُغَبِّرُوا عَلَيْنَا‏.‏ فَسَلَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَيْهِمْ ثُمَّ وَقَفَ فَنَزَلَ فَدَعَاهُمْ إِلَى اللَّهِ، وَقَرَأَ عَلَيْهِمُ الْقُرْآنَ، فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَىٍّ ابْنُ سَلُولَ أَيُّهَا الْمَرْءُ، إِنَّهُ لاَ أَحْسَنَ مِمَّا تَقُولُ، إِنْ كَانَ حَقًّا، فَلاَ تُؤْذِينَا بِهِ فِي مَجْلِسِنَا، ارْجِعْ إِلَى رَحْلِكَ، فَمَنْ جَاءَكَ فَاقْصُصْ عَلَيْهِ‏.‏ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ رَوَاحَةَ بَلَى يَا رَسُولَ اللَّهِ، فَاغْشَنَا بِهِ فِي مَجَالِسِنَا، فَإِنَّا نُحِبُّ ذَلِكَ‏.‏ فَاسْتَبَّ الْمُسْلِمُونَ وَالْمُشْرِكُونَ وَالْيَهُودُ حَتَّى كَادُوا يَتَثَاوَرُونَ، فَلَمْ يَزَلِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُخَفِّضُهُمْ حَتَّى سَكَنُوا، ثُمَّ رَكِبَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم دَابَّتَهُ فَسَارَ حَتَّى دَخَلَ عَلَى سَعْدِ بْنِ عُبَادَةَ، فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ يَا سَعْدُ أَلَمْ تَسْمَعْ مَا قَالَ أَبُو حُبَابٍ ‏"‏‏.‏ يُرِيدُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ أُبَىٍّ ‏"‏ قَالَ كَذَا وَكَذَا ‏"‏‏.‏ قَالَ سَعْدُ بْنُ عُبَادَةَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، اعْفُ عَنْهُ وَاصْفَحْ عَنْهُ، فَوَالَّذِي أَنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتَابَ، لَقَدْ جَاءَ اللَّهُ بِالْحَقِّ الَّذِي أَنْزَلَ عَلَيْكَ، لَقَدِ اصْطَلَحَ أَهْلُ هَذِهِ الْبُحَيْرَةِ عَلَى أَنْ يُتَوِّجُوهُ فَيُعَصِّبُونَهُ بِالْعِصَابَةِ، فَلَمَّا أَبَى اللَّهُ ذَلِكَ بِالْحَقِّ الَّذِي أَعْطَاكَ اللَّهُ شَرِقَ بِذَلِكَ، فَذَلِكَ فَعَلَ بِهِ ما رَأَيْتَ‏.‏ فَعَفَا عَنْهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَكَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَأَصْحَابُهُ يَعْفُونَ عَنِ الْمُشْرِكِينَ وَأَهْلِ الْكِتَابِ كَمَا أَمَرَهُمُ اللَّهُ، وَيَصْبِرُونَ عَلَى الأَذَى قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ‏{‏وَلَتَسْمَعُنَّ مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ مِنْ قَبْلِكُمْ وَمِنَ الَّذِينَ أَشْرَكُوا أَذًى كَثِيرًا ‏}‏ الآيَةَ، وَقَالَ اللَّهُ ‏{‏وَدَّ كَثِيرٌ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ لَوْ يَرُدُّونَكُمْ مِنْ بَعْدِ إِيمَانِكُمْ كُفَّارًا حَسَدًا مِنْ عِنْدِ أَنْفُسِهِمْ‏}‏ إِلَى آخِرِ الآيَةِ، وَكَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَتَأَوَّلُ الْعَفْوَ مَا أَمَرَهُ اللَّهُ بِهِ، حَتَّى أَذِنَ اللَّهُ فِيهِمْ، فَلَمَّا غَزَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَدْرًا، فَقَتَلَ اللَّهُ بِهِ صَنَادِيدَ كُفَّارِ قُرَيْشٍ قَالَ ابْنُ أُبَىٍّ ابْنُ سَلُولَ، وَمَنْ مَعَهُ مِنَ الْمُشْرِكِينَ، وَعَبَدَةِ الأَوْثَانِ هَذَا أَمْرٌ قَدْ تَوَجَّهَ‏.‏ فَبَايَعُوا الرَّسُولَ صلى الله عليه وسلم عَلَى الإِسْلاَمِ فَأَسْلَمُوا‏.‏

Tarjumaad

Waxaa nooga warramay Abu Al-Yamaan, waxaa noo sheegay Shucayb, oo ka weriyey Az-Zuhri, kaasoo yiri: Waxaa ii warramay Curwah bin Az-Zubayr in Usaamah bin Zayd — radiya Allahu 'anhuma — uu u sheegay in Rasuulka Allah ﷺ uu fuulay dameer oo lagu goglay maro weyn oo laga keenay Fadak, wuxuuna daba fadhiisiyey Usaamah bin Zayd. Wuxuu u socday inuu booqdo Sacad bin Cubaadah oo ku sugnaa reer Banu Xaarith bin Al-Khazraj, taasi oo dhacday ka hor dagaalkii Badar. Wuxuu yiri: Wuxuu soo maray gole uu fadhiyey Cabdullaahi bin Ubayy bin Saluul, taasina waxay ahayd intaanu Cabdullaahi bin Ubayy islaamin. Golahaas waxaa isugu jiray dad kala diin ah: Muslimiin, Mushrikiin sanamyada caabuda, Yuhuud iyo Muslimiin kale, waxaana golahaas ku sugnaa Cabdullaahi bin Rawaaxah. Markii boodhkii dameerku uu daboolay golihii, Cabdullaahi bin Ubayy wuxuu sanka ku qarsaday go'giisii, wuxuuna yiri:

"Ha nagu qarina boodhka." Kadib Rasuulka Allah ﷺ wuu salaamay, wuu istaagay, wuu ka degay dameerkii, wuxuuna ugu yeeray xagga Allah, wuxuuna ku akhriyey Qur'aanka. Cabdullaahi bin Ubayy bin Saluul wuxuu yiri: "Ninyohow, wax ka fiican ma jiraan waxaad leedahay haddii ay xaq yihiin, balse ha nagu dhibin golahayaga. Ku noqo meeshaada, ciddii kuu timaadana u sheekee." Cabdullaahi bin Rawaaxah ayaa yiri: "Haa, Rasuulkii Allow, nagula dhex joog golayaashayada, waayo waannu jecelnahay taas." Markaasay is-caayeen Muslimiintii, Mushrikiintii iyo Yuhuuddii ilaa ay sigteen inay is-dilaan. Nabigu ﷺ wuu dejinayey ilaa ay degeen. Kadib Nabigu ﷺ wuxuu fuulay xaywaankiisii wuxuuna galay gurigii Sacad bin Cubaadah. Nabigu ﷺ wuxuu ku yiri Sacad: "Sacadow, ma maqashay wuxuu yiri Abu Xubaab?" Wuxuu ula jeeday Cabdullaahi bin Ubayy. "Wuxuu yiri hebel iyo hebel." Sacad bin Cubaadah wuxuu yiri: "Rasuulkii Allow, ka dhaaf oo iska cafi. Waxaan ku dhaartay Kii kugu soo dejiyey Kitaabka, Allah wuxuu la yimid Xaqa uu kugu soo dejiyey xilligii ay dadka magaaladan (Madiina) ku heshiiyeen inay madax u doortaan oo ay cimaamad u xiraan. Laakiin markii Allah uu arrintaas diiday isagoo adeegsanaya Xaqa uu ku siiyey, wuu ka xumaaday oo xaasiday, taas ayaana keentay inuu sameeyo waxaad aragtay." Sidaas darteed Rasuulka Allah ﷺ wuu ka cafiyey. Nabigu ﷺ iyo asxaabtiisu way cafin jireen Mushrikiinta iyo Ahlu-Kitaabka siduu Allah amray, wayna ku sabri jireen dhibkooda. Allah (Azza wa Jalla) wuxuu yiri: {Waxaad hubaal maqli doontaan kuwii Kitaabka la siiyey idinka hortood iyo kuwa shirkiga sameeya dhib badan...} [3:186]. Allah wuxuu kaloo yiri: {Kuwo badan oo Ahlu-Kitaabka ah waxay jeclaan lahaayeen inay idinka celiyaan iimaankiinna kadib gaalnimo, xasad awgiis...} [2:109]. Nabigu ﷺ wuxuu qaadan jiray cafiska ilaa Allah u oggolaado dagaalkooda. Markii Rasuulka Allah ﷺ uu dagaalamay Badar, Allahna uu ku dilay madaxdii gaalada Qureysheed, Ibn Ubayy bin Saluul iyo Mushrikiintii iyo sanam-caabudayaashii la socday waxay yiraahdeen: "Arrinkan (Islaamku) wuu guuleystay." Markaasay Rasuulka ﷺ la galeen beyco Islaamnimo, wayna islaameen.

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Nabigu ﷺ wuxuu hadallada dhaawaca leh kaga jawaabay degganaan iyo cafis.

Asalka iyo sababta

Dhacdadu waxay dhacday ka hor dagaalkii Badar, markii Nabigu ﷺ u socday inuu booqdo Sacad ibn Cubada. Xadiisku wuxuu tilmaamayaa sida uu koox isku dhafan ugu yeedhay Islaamka, u dejiyey muran sii xoogaysanayay, una cafiyey Cabdullaahi ibn Ubayy.

Erayada adag oo la sharxay
Dadka Kitaabka

Magac loo adeegsado bulshooyinkii hore u helay kitaab la soo dejiyey, sida Yuhuudda iyo Nasaarada.

Abuu Xubaab

Naanays uu lahaa Cabdullaahi ibn Ubayy ibn Saluul.

Xaqa

Waxyiga iyo hanuunka Alle ee uu Nabigu ﷺ gaadhsiiyey.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimadu waxay werintan ka fahmeen in dadka loogu yeedho Alle ay u baahan tahay xikmad, samir iyo is-xakamayn, xitaa marka qof fariinta diido ama hadal dhaawac leh ku hadlo. Nabigu ﷺ ma u oggolaan in khilaafku sii kaco; isaga oo ku dhaqmaya amarkii Alle ee xilligaas jiray, wuxuu doortay cafis. Sacad ibn Cubada wuxuu tilmaamay in xaasidnimo iyo filashooyin la dhaawacay ay sharraxayeen hab-dhaqanka Cabdullaahi ibn Ubayy; fahamkaasse aargoosi ma keenin, ee wuxuu horseeday dulqaad iyo cafis. Qaybtani waxay sidoo kale ka warramaysaa marxalad taariikheed oo gaar ah, mana habboona in laga gooyo waxyiyada iyo duruufihii la xidhiidhay.

Casharrada maanta
  1. Ha uga jawaabin aflagaaddo isla markiiba; marka hore waqti sii si xiisaddu u degto.
  2. Dadka ugu yeedh si xushmad leh oo xaaladdooda tixgeli, xitaa haddii aanay fariinta aqbalin.
  3. Khilaafka dhexdiisa raadi sababaha, oo dooro cafis marka uu caddaalad yahay oo ku habboon yahay.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.