Tafsirka Nabiga ﷺ ee Qur'aanka · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, xadiiska 4679

Waxaa weriyey Zayd ibn Thabit. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Tafsirka Nabiga ﷺ ee Qur'aanka
صحيح البخاري
Yaa weriyey?

Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Ibn as‑Sabbaq

Sahih (lagu kalsoon yahay)
  1. 1Abu al‑Yamanwuxuu u sheegay al‑Bukhariأَبُو الْيَمَانِ
  2. 2Shu'aybشُعَيْبٌ
  3. 3Az‑Zuhriالزُّهْرِيِّ
  4. 4Ibn as‑Sabbaqابْنُ السَّبَّاقِ

Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ السَّبَّاقِ، أَنَّ زَيْدَ بْنَ ثَابِتٍ الأَنْصَارِيَّ ـ رضى الله عنه ـ وَكَانَ مِمَّنْ يَكْتُبُ الْوَحْىَ قَالَ أَرْسَلَ إِلَىَّ أَبُو بَكْرٍ مَقْتَلَ أَهْلِ الْيَمَامَةِ وَعِنْدَهُ عُمَرُ، فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ إِنَّ عُمَرَ أَتَانِي فَقَالَ إِنَّ الْقَتْلَ قَدِ اسْتَحَرَّ يَوْمَ الْيَمَامَةِ بِالنَّاسِ، وَإِنِّي أَخْشَى أَنْ يَسْتَحِرَّ الْقَتْلُ بِالْقُرَّاءِ فِي الْمَوَاطِنِ فَيَذْهَبَ كَثِيرٌ مِنَ الْقُرْآنِ، إِلاَّ أَنْ تَجْمَعُوهُ، وَإِنِّي لأَرَى أَنْ تَجْمَعَ الْقُرْآنَ‏.‏ قَالَ أَبُو بَكْرٍ قُلْتُ لِعُمَرَ كَيْفَ أَفْعَلُ شَيْئًا لَمْ يَفْعَلْهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ عُمَرُ هُوَ وَاللَّهِ خَيْرٌ‏.‏ فَلَمْ يَزَلْ عُمَرُ يُرَاجِعُنِي فِيهِ حَتَّى شَرَحَ اللَّهُ لِذَلِكَ صَدْرِي، وَرَأَيْتُ الَّذِي رَأَى عُمَرُ‏.‏ قَالَ زَيْدُ بْنُ ثَابِتٍ وَعُمَرُ عِنْدَهُ جَالِسٌ لاَ يَتَكَلَّمُ‏.‏ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ إِنَّكَ رَجُلٌ شَابٌّ عَاقِلٌ وَلاَ نَتَّهِمُكَ، كُنْتَ تَكْتُبُ الْوَحْىَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَتَتَبَّعِ الْقُرْآنَ فَاجْمَعْهُ‏.‏ فَوَاللَّهِ لَوْ كَلَّفَنِي نَقْلَ جَبَلٍ مِنَ الْجِبَالِ مَا كَانَ أَثْقَلَ عَلَىَّ مِمَّا أَمَرَنِي بِهِ مِنْ جَمْعِ الْقُرْآنِ قُلْتُ كَيْفَ تَفْعَلاَنِ شَيْئًا لَمْ يَفْعَلْهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ هُوَ وَاللَّهِ خَيْرٌ، فَلَمْ أَزَلْ أُرَاجِعُهُ حَتَّى شَرَحَ اللَّهُ صَدْرِي لِلَّذِي شَرَحَ اللَّهُ لَهُ صَدْرَ أَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ، فَقُمْتُ فَتَتَبَّعْتُ الْقُرْآنَ أَجْمَعُهُ مِنَ الرِّقَاعِ وَالأَكْتَافِ وَالْعُسُبِ وَصُدُورِ الرِّجَالِ، حَتَّى وَجَدْتُ مِنْ سُورَةِ التَّوْبَةِ آيَتَيْنِ مَعَ خُزَيْمَةَ الأَنْصَارِيِّ، لَمْ أَجِدْهُمَا مَعَ أَحَدٍ غَيْرِهِ ‏{‏لَقَدْ جَاءَكُمْ رَسُولٌ مِنْ أَنْفُسِكُمْ عَزِيزٌ عَلَيْهِ مَا عَنِتُّمْ حَرِيصٌ عَلَيْكُمْ‏}‏ إِلَى آخِرِهِمَا، وَكَانَتِ الصُّحُفُ الَّتِي جُمِعَ فِيهَا الْقُرْآنُ عِنْدَ أَبِي بَكْرٍ حَتَّى تَوَفَّاهُ اللَّهُ، ثُمَّ عِنْدَ عُمَرَ حَتَّى تَوَفَّاهُ اللَّهُ، ثُمَّ عِنْدَ حَفْصَةَ بِنْتِ عُمَرَ‏.‏ تَابَعَهُ عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ وَاللَّيْثُ عَنْ يُونُسَ عَنِ ابْنِ شِهَابٍ‏.‏ وَقَالَ اللَّيْثُ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ خَالِدٍ عَنِ ابْنِ شِهَابٍ وَقَالَ مَعَ أَبِي خُزَيْمَةَ الأَنْصَارِيِّ‏.‏ وَقَالَ مُوسَى عَنْ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا ابْنُ شِهَابٍ مَعَ أَبِي خُزَيْمَةَ‏.‏ وَتَابَعَهُ يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ‏.‏ وَقَالَ أَبُو ثَابِتٍ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ وَقَالَ مَعَ خُزَيْمَةَ، أَوْ أَبِي خُزَيْمَةَ‏.‏

Tarjumaad

Waxaa nooga warramay Abu Al-Yamaan, waxaa noo sheegay Shucayb, oo ka weriyey Az-Zuhri, wuxuu yiri: Waxaa ii warramay Ibnu As-Sabbaaq in Sayd bin Thaabit Al-Ansaari — radiyallahu 'anhu — oo ka mid ahaa kuwii qori jiray Waxyiga, uu yiri:

"Abu Bakr ayaa ii soo diray xilligii dagaalkii Yamama oo dad badani ku dhinteen, isagoo Cumar ag fadhiyo. Abu Bakr wuxuu yiri: 'Cumar baa ii yimid oo igu yiri: Dhimashadu way sii korortay maalintii Yamama, waxaana ka cabsi qabaa in qaar badan oo Qurraa'da ah (kuwa xifdisan Qur'aanka) ay ku dhintaan goobaha kale ee dagaalka, sidaasna qayb badan oo Qur'aanka ahi u lumiso, haddii aanad uruurin. Aniguna waxaan arkaa inaad uruuriso Qur'aanka.' Abu Bakr wuxuu yiri: 'Waxaan ku iri Cumar: Sideen u sameeyaa wax uusan samaynin Rasuulka Allah ﷺ?' Cumar wuxuu yiri: 'Wallahi, taasi waa khayr.' Cumar wuxuu igu sii celcelinayay arrintaas ilaa Allah laabtayda u waasiciyey, waxaanan arkay wixii Cumar arkay.'" Sayd bin Thaabit wuxuu yiri: "Cumar wuu ag fadhiyey mana hadlaynin. Abu Bakr wuxuu yiri: 'Adigu waxaad tahay nin dhalinyaro ah oo caqli leh, eedna kuma tuhunsanin; adigaa u qori jiray Waxyiga Rasuulka Allah ﷺ, ee raadso Qur'aanka oo uruuri.' Wallahi, haddii uu amri lahaa inaan buur ka guuriyo meesheeda, igama ay culusateen inta uu igu amray uruurinta Qur'aanka. Waxaan iri: 'Sideed u samaynaysaan wax uusan Nabigu ﷺ samaynin?' Abu Bakr wuxuu yiri: 'Wallahi, taasi waa khayr.' Sidaasaan ugu doodayay ilaa Allah laabtayda u waasiciyey wixii uu u waasiciyey laabaha Abu Bakr iyo Cumar. Markaasaan kacay oo bilaabay inaan raadiyo Qur'aanka, anigoo ka uruurinaya qoraallo kala duwan, garbaha xoolaha, laamaha timirta, iyo laabaha ragga (xifdigooda). Waxaan ka helay laba aayadood oo Suurat At-Tawbah ah agta Khuzaymah Al-Ansaari, kuwaas oo aanan cid kale ka helin: {Laqad ja'akum Rasulun min anfusikum 'azizun 'alaihi ma 'anittum harisun 'alaykum} ilaa dhamaadkooda. Waraaqihii lagu uruuriyey Qur'aanku waxay ag yaalleen Abu Bakr ilaa Allah oofsaday, kadibna Cumar agtiisa ilaa Allah oofsaday, ugu dambayntiina waxay ag yaalleen Xafso binti Cumar." Waxaa raacay Cismaan bin Cumar iyo Al-Layth oo ka weriyey Yuunus, oo ka weriyey Ibnu Shihaab. Al-Layth wuxuu yiri: Waxaa ii warramay Cabdiraxmaan bin Khaalid oo ka weriyey Ibnu Shihaab, wuxuuna yiri: Agta Abii Khuzaymah Al-Ansaari. Muuse wuxuu ka weriyey Ibraahim: Waxaa noo warramay Ibnu Shihaab oo leh: Agta Abii Khuzaymah. Waxaa raacay Yacquub bin Ibraahim oo ka weriyey aabihiis. Abu Thaabit wuxuu yiri: Waxaa noo warramay Ibraahim wuxuuna yiri: Agta Khuzaymah, ama Abii Khuzaymah.

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Abuu Bakr wuxuu si taxaddar leh u ururiyey Qur’aanka kaddib khasaaraha ka dhacay Yamaama.

Asalka iyo sababta

Kaddib khasaaraha ba’an ee soo gaaray xifdiyeyaashii Qur’aanka dagaalkii Yamaama, Cumar wuxuu soo jeediyey in Qur’aanka la isu geeyo. Abuu Bakr wuxuu Zayd ibn Thaabit, oo waxyiga u qori jiray Nebiga ﷺ, u xilsaaray inuu hawshaas si taxaddar leh u qabto.

Erayada adag oo la sharxay
qurra’

Akhristayaasha Qur’aanka; halkan waxaa loola jeedaa dad badan oo Qur’aanka xifdiyey.

waxyiga

Farriinta Alle ee loo soo gudbiyey Nebiga ﷺ.

maqaarro iyo laamo timireed

Agabkii xilligaas lagu qori jiray qaybo ka mid ah Qur’aanka.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimada hore waxay arrintan ka fahmeen in isu-ururinta Qur’aanku ahayd hawl bulsho oo masuuliyad leh, laguna ilaalinayey waxyiga. Abuu Bakr iyo Cumar waxay kala saareen curinta caqiido cusub iyo adeegsiga hab lagu ilaaliyo qoraal hore loo soo dejiyey. Zayd wuxuu ururiyey qaybo qoraal ah, sidoo kalena wuxuu la tashaday dadkii Qur’aanka xifdiyey. Sidaas darteed, werintani waxay adkaynaysaa hubin taxaddar leh, aqoon iyo wada-tashi.

Casharrada maanta
  1. Aqoonta muhiimka ah si taxaddar leh u ilaali, kuna hubi ilo lagu kalsoon yahay.
  2. Marka hawl bulsho oo weyn la qabanayo, talo ka qaado dadka aqoonta iyo kalsoonida leh.
  3. Hab cusub oo waxtar leh ayaa ilaalin kara ilaha diinta ee jira isaga oo aan wax ka beddelin nuxurkooda.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.