Sahih al-Bukhari, xadiiska 4745
Waxaa weriyey Sahl ibn Sa'd. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Sahl ibn Sa'd
- 1Ishaqwuxuu u sheegay al‑Bukhariإِسْحَاقُ
- 2Muhammad ibn Yusufمُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ
- 3Al‑Awza'iالأَوْزَاعِيُّ
- 4Az‑Zuhriالزُّهْرِيُّ
- 5Sahl ibn Sa'dسَهْلِ بْنِ سَعْدٍ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ، قَالَ حَدَّثَنِي الزُّهْرِيُّ، عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ، أَنَّ عُوَيْمِرًا، أَتَى عَاصِمَ بْنَ عَدِيٍّ وَكَانَ سَيِّدَ بَنِي عَجْلاَنَ فَقَالَ كَيْفَ تَقُولُونَ فِي رَجُلٍ وَجَدَ مَعَ امْرَأَتِهِ رَجُلاً، أَيَقْتُلُهُ فَتَقْتُلُونَهُ أَمْ كَيْفَ يَصْنَعُ سَلْ لِي رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ ذَلِكَ فَأَتَى عَاصِمٌ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، فَكَرِهَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْمَسَائِلَ، فَسَأَلَهُ عُوَيْمِرٌ فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَرِهَ الْمَسَائِلَ وَعَابَهَا، قَالَ عُوَيْمِرٌ وَاللَّهِ لاَ أَنْتَهِي حَتَّى أَسْأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ ذَلِكَ فَجَاءَ عُوَيْمِرٌ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ رَجُلٌ وَجَدَ مَعَ امْرَأَتِهِ رَجُلاً، أَيَقْتُلُهُ فَتَقْتُلُونَهُ أَمْ كَيْفَ يَصْنَعُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " قَدْ أَنْزَلَ اللَّهُ الْقُرْآنَ فِيكَ وَفِي صَاحِبَتِكَ ". فَأَمَرَهُمَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالْمُلاَعَنَةِ بِمَا سَمَّى اللَّهُ فِي كِتَابِهِ، فَلاَعَنَهَا ثُمَّ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، إِنْ حَبَسْتُهَا فَقَدْ ظَلَمْتُهَا، فَطَلَّقَهَا، فَكَانَتْ سُنَّةً لِمَنْ كَانَ بَعْدَهُمَا فِي الْمُتَلاَعِنَيْنِ، ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " انْظُرُوا فَإِنْ جَاءَتْ بِهِ أَسْحَمَ أَدْعَجَ الْعَيْنَيْنِ عَظِيمَ الأَلْيَتَيْنِ خَدَلَّجَ السَّاقَيْنِ فَلاَ أَحْسِبُ عُوَيْمِرًا إِلاَّ قَدْ صَدَقَ عَلَيْهَا، وَإِنْ جَاءَتْ بِهِ أُحَيْمِرَ كَأَنَّهُ وَحَرَةٌ فَلاَ أَحْسِبُ عُوَيْمِرًا، إِلاَّ قَدْ كَذَبَ عَلَيْهَا ". فَجَاءَتْ بِهِ عَلَى النَّعْتِ الَّذِي نَعَتَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ تَصْدِيقِ عُوَيْمِرٍ، فَكَانَ بَعْدُ يُنْسَبُ إِلَى أُمِّهِ.
Sahl bin Sacad wuxuu yiri: Cwaymir wuxuu u yimid Caasim bin Cadi oo ahaa sayidka reer Banii Cajlaan, wuxuuna ku yiri:
"Maxaad ka leedihiin nin arkay nin kale oo la jooga xaaskiisa? Ma inuu dilo baa, markaasna idinkuna aad dishaan (qisaas ahaan), mise sidee buu yeelayaa? Ii weydii Rasuulka Allah ﷺ arrintaas." Markaas Caasim wuxuu u tagay Nabiga ﷺ wuxuuna yiri: "Rasuulkii Allow ", laakiin Rasuulka Allah ﷺ wuu karhay su'aashaas. Markii Cwaymir uu wax ka weydiiyey Caasim, wuxuu ugu jawaabay in Rasuulka Allah ﷺ uu karhay su'aalaha noocaas ah oo uu ceebeeyey. Cwaymir wuxuu yiri: "Wallahi ma daynayo ilaa aan Rasuulka Allah ﷺ wax ka weydiiyo arrintaan." Markaas Cwaymir wuxuu yimid oo wuxuu yiri: "Rasuulkii Allow, nin baa arkay nin kale oo la jooga xaaskiisa! Ma inuu dilo baa, markaasna idinkuna aad dishaan, mise sidee buu yeelayaa?" Rasuulka Allah ﷺ wuxuu yiri: "Allah wuxuu soo dejiyey Qur'aanka adiga iyo xaaskaaga dartiin." Markaas Rasuulka Allah ﷺ wuxuu amray inay sameeyaan Li'aanka (is-la'naanta) sida Allah Kitaabkiisa ku xusay. Wuu la li'aanay xaaskiisii, kadibna wuxuu yiri: "Rasuulkii Allow, haddii aan haysto waan dulmiyey." Markaas wuu furay, taasina waxay noqotay Sunno kadibtooda dadka is-la'naada. Kadib Rasuulka Allah ﷺ wuxuu yiri: "Eega, hadday dhasho ilmo madow, indho madow leh, barida weyn, lugaha buuran, uma maleynayo Cwaymir inuu been sheegay; laakiin hadday dhasho ilmo casaan ah oo u eg dhurwaa yar, uma maleynayo Cwaymir inuu run sheegay." Kadib waxay dhashay ilmo leh sifooyinkii uu Rasuulka Allah ﷺ sheegay ee caddeynayey runta Cwaymir, markaas ilmaha waxaa loo tiiriyey hooyadiis.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Li‘ān waa hab shareeco oo loo dejiyey marka lammaanaha is qaba dhexdiisa eedayn ka dhacdo.
Cuwaymir wuxuu weydiiyey sida ninku yeelayo marka uu nin ku arko xaaskiisa. Nebigu ﷺ wuxuu ugu jawaabay in aayado Qur’aan ah oo arrintooda ka hadlaya la soo dejiyey, wuxuuna amray lammaanaha inay u sameeyaan li‘ān sida xeerarkaas dhigayaan.
Waa weedho iyo dhaaro is xiga oo shareecadu u dejisay lammaanaha is qaba marka ninku ku eedeeyo xaaskiisa sino, isaga oo aan haysan markhaatiyaasha caadiga ah.
Arrintan ilmaha waxaa lagu xidhay hooyadii, lagumana xidhin ninkii li‘ān-ka sameeyey.
Culimadu waxay ka fahmeen in ninku aanu eedayn darteed isagu xoog adeegsan karin, balse uu arrinta ku wajaho li‘ān-ka shareecadu dejisay iyo habraaca garsoor ee awoodda leh. Qur’aanku habraacan wuxuu ku sheegay Suuradda An-Nuur (24:6–9). Madh-habyadu waxay aqoonsan yihiin li‘ān inuu yahay habraac sharci oo gaar ah; shuruudihiisa iyo natiijooyinkiisa faahfaahsan waxaa lagu qeexaa fiqhigooda. Astaamaha muuqaalka ah ee la sheegay ma aha halbeeg guud oo lagu go’aamiyo nasab ama dambi: qisadan dhexdeeda iyagu keligood ma xaqiijinayaan eedayn sharci ah.
- Eedayn culus ha kaga jawaabin iskaa wax u qabso; la tasho caalim aqoon u leh ama hay’ad garsoor oo awood leh.
- Ilaali sharafta dadka, hana faafin eedayn aan lahayn caddaymaha iyo habraaca loo baahan yahay.
- Khilaafaadka guurka, caddaaladdu waxay u baahan tahay tallaabooyin taxaddar leh iyo ixtiraamka xuquuqda labada lammaane.
Werintan isla ururinta ku jirta waxay ka warramaysaa su’aasha li‘ān-ka, waxayna faahfaahin ka bixinaysaa duruufaha dhacdada.
Sahih al-Bukhari · #4747 (Sahih)Waxay ka hadlaysaa eedaynta xaaska iyo tilmaamaha Nebiga ﷺ ee habraaca shareecadu dejisay.
Sahih al-Bukhari · #4744 (Sahih)Xadiiskan saxiixa ahi wuxuu ku jiraa isla qaybta tafsiirka, wuxuuna gacan ka geysanayaa fahamka macnaha aayadaha Qur’aanka ee li‘ān-ka.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.