Sahih al-Bukhari, xadiiska 4746
Waxaa weriyey Sahl ibn Sa'd. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Nabiga ﷺ
- 1Sulayman ibn Dawud Abu ar‑Rabi'wuxuu u sheegay al‑Bukhariسُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ أَبُو الرَّبِيعِ
- 2Fulayhفُلَيْحٌ
- 3Az‑Zuhriالزُّهْرِيِّ
- 4Sahl ibn Sa'dسَهْلِ بْنِ سَعْدٍ
- 5Rasuulka Alle ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ أَبُو الرَّبِيعِ، حَدَّثَنَا فُلَيْحٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ، أَنَّ رَجُلاً، أَتَى رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَرَأَيْتَ رَجُلاً رَأَى مَعَ امْرَأَتِهِ رَجُلاً أَيَقْتُلُهُ فَتَقْتُلُونَهُ أَمْ كَيْفَ يَفْعَلُ فَأَنْزَلَ اللَّهُ فِيهِمَا مَا ذُكِرَ فِي الْقُرْآنِ مِنَ التَّلاَعُنِ، فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " قَدْ قُضِيَ فِيكَ وَفِي امْرَأَتِكَ ". قَالَ فَتَلاَعَنَا، وَأَنَا شَاهِدٌ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَفَارَقَهَا فَكَانَتْ سُنَّةً أَنْ يُفَرَّقَ بَيْنَ الْمُتَلاَعِنَيْنِ وَكَانَتْ حَامِلاً، فَأَنْكَرَ حَمْلَهَا وَكَانَ ابْنُهَا يُدْعَى إِلَيْهَا، ثُمَّ جَرَتِ السُّنَّةُ فِي الْمِيرَاثِ أَنْ يَرِثَهَا، وَتَرِثَ مِنْهُ مَا فَرَضَ اللَّهُ لَهَا.
Sahl bin Sacd wuxuu yiri: Nin baa u yimid Rasuulka Alle ﷺ wuxuuna yiri,
"Rasuulka Allow ﷺ! Bal ka warran nin arkay nin kale oo la jooga xaaskiisa, ma dilaa isaga, markaasna adinku ma dileysaan (Qisaas ahaan), mise sidee buu yeelayaa?" Markaas Alle wuxuu soo dejiyey xukunka Liicaanka (iska-dhaarta) ee Qur'aanka lagu xusay. Rasuulka Alle ﷺ wuxuu ninka ku yiri, "Arrinkaaga iyo arrinka xaaskaaga waa la go'aamiyey." Way iska dhaarteen anigoo markhaati ka ah hortooda Rasuulka Alle ﷺ, kadibna wuu furay xaaskiisii. Waxay noqotay Sunno in la kala furo labada qof ee iska dhaarta. Xaasku way uur lahayd, ninkiina wuu inkiray uurka, wiilkiina hooyadiis baa loogu nisbeeyey. Kadib waxay Sunno noqotay dhaxalka in wiilku dhaxlo hooyadiis, iyaduna ka dhaxasho wixii Alle u waajibiyey.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Marka sino lagu eedeeyo, liʿān wuxuu bixiyaa xukun sharci ah iyo cawaaqib ka dhasha.
Nin ayaa Nebiga ﷺ weydiiyay waxa uu samaynayo haddii uu nin kale ku arko xaaskiisa. Markaas ayaa la soo dejiyay nidaamka liʿān.
Habraac shareeco ahaan loo dejiyay oo ka kooban dhaarro is-dhaafsi ah iyo habaar, marka ninku xaaskiisa sino ku eedeeyo isaga oo aan haysan markhaatiyada loo baahan yahay.
Aargudasho sharci ah oo la xiriirta dil ama dhaawac jidheed, iyadoo ay fulinayaan hay’adaha awoodda u leh oo loo raacayo xeerarka sharciga.
Ku nisbaynta ilmaha waalid sharci ahaan, taas oo ay ku xiran yihiin xuquuq iyo waajibaad.
Faqiihyada hore waxay arrintan ka soo qaataan in ninku aanu eedayn ku xallin karin xoog isaga u gaar ah: kiiska waa in lagu qaadaa habraaca loo dejiyay. Afarta madhhab ee Sunniga ahi waxay aqoonsan yihiin liʿān inuu yahay habraac sharci oo gaar ah marka shuruudihiisu buuxsamaan; faahfaahinta qaarkeed way ku kala duwan yihiin. Werintu waxay sheegaysaa in liʿān uu keeno kala-tag, isla markaana xaaladdan ilmaha hooyada loo nisbeeyay, iyadoo hooyada iyo ilmuhu isu kala dhaxlayaan sida xeerarka la dejiyay dhigayaan.
- Ha uga jawaabin tuhun sino xoog; la xiriir caalim ama garsoore awood u leh, raacna habraaca sharciga ee lagu dhaqmo.
- Eedaymahaasi waxay taabanayaan sharafta, nasabka iyo xuquuqda dadka, sidaas darteed waa in si taxaddar leh loo maareeyaa.
- Khilaaf ku saabsan guurka, nasabka ama dhaxalka, go’aan sharci ha iska gaarin ee talo khabiir raadso.
Werintani sidoo kale waxay sharraxaysaa sida Nebigu ﷺ u maareeyay kiis liʿān ah, waxayna dhammaystiraysaa macnaha sharciyeed.
Sahih al-Bukhari · #4747 (Sahih)Halkan waxaa lagu xusay nin xaaskiisa eedeeyay; werintu waxay ka hadlaysaa markhaatiga iyo habraaca liʿān.
Sahih al-Bukhari · #4744 (Sahih)Werintani waxay ka hadlaysaa su’aal la xiriirta nin xaaskiisa sino ku eedaynaya.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.