Tafsirka Nabiga ﷺ ee Qur'aanka · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, xadiiska 4772

Waxaa weriyey Al-Musaiyab ibn Hazn. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Tafsirka Nabiga ﷺ ee Qur'aanka
صحيح البخاري
Yaa weriyey?

Waxaa weriyey Al-Musaiyab ibn Hazn

Sahih (lagu kalsoon yahay)

Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ لَمَّا حَضَرَتْ أَبَا طَالِبٍ الْوَفَاةُ جَاءَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَوَجَدَ عِنْدَهِ أَبَا جَهْلٍ وَعَبْدَ اللَّهِ بْنَ أَبِي أُمَيَّةَ بْنِ الْمُغِيرَةِ، فَقَالَ ‏"‏ أَىْ عَمِّ قُلْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ، كَلِمَةً أُحَاجُّ لَكَ بِهَا عِنْدَ اللَّهِ ‏"‏‏.‏ فَقَالَ أَبُو جَهْلٍ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي أُمَيَّةَ أَتَرْغَبُ عَنْ مِلَّةِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَلَمْ يَزَلْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَعْرِضُهَا عَلَيْهِ، وَيُعِيدَانِهِ بِتِلْكَ الْمَقَالَةِ حَتَّى قَالَ أَبُو طَالِبٍ آخِرَ مَا كَلَّمَهُمْ عَلَى مِلَّةِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ، وَأَبَى أَنْ يَقُولُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ‏.‏ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ وَاللَّهِ لأَسْتَغْفِرَنَّ لَكَ مَا لَمْ أُنْهَ عَنْكَ ‏"‏‏.‏ فَأَنْزَلَ اللَّهُ ‏{‏مَا كَانَ لِلنَّبِيِّ وَالَّذِينَ آمَنُوا أَنْ يَسْتَغْفِرُوا لِلْمُشْرِكِينَ‏}‏ وَأَنْزَلَ اللَّهُ فِي أَبِي طَالِبٍ، فَقَالَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏{‏إِنَّكَ لاَ تَهْدِي مَنْ أَحْبَبْتَ وَلَكِنَّ اللَّهَ يَهْدِي مَنْ يَشَاءُ‏}‏‏.‏ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ ‏{‏أُولِي الْقُوَّةِ‏}‏ لاَ يَرْفَعُهَا الْعُصْبَةُ مِنَ الرِّجَالِ‏.‏ ‏{‏لَتَنُوءُ‏}‏ لَتُثْقِلُ‏.‏ ‏{‏فَارِغًا‏}‏ إِلاَّ مِنْ ذِكْرِ مُوسَى‏.‏ ‏{‏الْفَرِحِينَ‏}‏ الْمَرِحِينَ‏.‏ ‏{‏قُصِّيهِ‏}‏ اتَّبِعِي أَثَرَهُ، وَقَدْ يَكُونُ أَنْ يَقُصَّ الْكَلاَمَ ‏{‏نَحْنُ نَقُصُّ عَلَيْكَ‏}‏‏.‏ ‏{‏عَنْ جُنُبٍ‏}‏ عَنْ بُعْدٍ عَنْ جَنَابَةٍ وَاحِدٌ، وَعَنِ اجْتِنَابٍ أَيْضًا، يَبْطِشُ وَيَبْطُشُ‏.‏ ‏{‏يَأْتَمِرُونَ‏}‏ يَتَشَاوَرُونَ‏.‏ الْعُدْوَانُ وَالْعَدَاءُ وَالتَّعَدِّي وَاحِدٌ‏.‏ ‏{‏آنَسَ‏}‏ أَبْصَرَ‏.‏ الْجِذْوَةُ قِطْعَةٌ غَلِيظَةٌ مِنَ الْخَشَبِ، لَيْسَ فِيهَا لَهَبٌ، وَالشِّهَابُ فِيهِ لَهَبٌ‏.‏ وَالْحَيَّاتُ أَجْنَاسٌ الْجَانُّ وَالأَفَاعِي وَالأَسَاوِدُ‏.‏ ‏{‏رِدْءًا‏}‏ مُعِينًا‏.‏ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ ‏{‏يُصَدِّقُنِي‏}‏ وَقَالَ غَيْرُهُ ‏{‏سَنَشُدُّ‏}‏ سَنُعِينُكَ كُلَّمَا عَزَّزْتَ شَيْئًا فَقَدْ جَعَلْتَ لَهُ عَضُدًا‏.‏ مَقْبُوحِينَ مُهْلَكِينَ‏.‏ ‏{‏وَصَّلْنَا‏}‏ بَيَّنَّاهُ وَأَتْمَمْنَاهُ‏.‏ ‏{‏يُجْبَى‏}‏ يُجْلَبُ ‏.‏‏{‏بَطِرَتْ‏}‏ أَشِرَتْ‏.‏ ‏{‏فِي أُمِّهَا رَسُولاً‏}‏ أُمُّ الْقُرَى مَكَّةُ وَمَا حَوْلَهَا‏.‏ ‏{‏تُكِنُّ‏}‏ تُخْفِي‏.‏ أَكْنَنْتُ الشَّىْءَ أَخْفَيْتُهُ، وَكَنَنْتُهُ أَخْفَيْتُهُ وَأَظْهَرْتُهُ‏.‏ ‏{‏وَيْكَأَنَّ اللَّهَ‏}‏ مِثْلُ أَلَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ ‏{‏يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَشَاءُ وَيَقْدِرُ‏}‏ يُوَسِّعُ عَلَيْهِ وَيُضَيِّقُ عَلَيْهِ‏.‏

Tarjumaad

Waxaa nooga warramay Abu Al-Yamaan, waxaa noo sheegay Shucayb, oo ka weriyey Az-Zuhri, wuxuu yiri: Waxaa ii warramay Saciid bin Al-Musayyab, oo ka weriyey aabbihii, wuxuu yiri: Markii uu Abu Daalib geeridu u soo dhowaatay, waxaa u yimid Rasuulka Allah ﷺ, wuxuuna ugu tegay isagoo ay la joogaan Abu Jahal iyo Cabdullaahi bin Abi Umaya bin Al-Mughiira. Rasuulka Allah ﷺ wuxuu yiri:

"Adeerow, dheh: 'Ma jiro ilaah aan Allah ahayn,' waana kelmad aan kugu difaaci doono xagga Allah." Markaas Abu Jahal iyo Cabdullaahi bin Abi Umaya waxay yiraahdeen: "Ma diinta Cabdi-Mudhalib baad ka tagaysaa?" Rasuulka Allah ﷺ wuxuu sii waday inuu ku celiyo eraygaas, labadooduna way ku celcelinayeen hadalkooda, ilaa uu Abu Daalib ugu dambeyntii yiri - isagoo ah eraygii ugu dambeeyey ee uu ku yiri - inuu ku sugan yahay diinta Cabdi-Mudhalib, wuuna diiday inuu yiraahdo 'Ma jiro ilaah aan Allah ahayn.' Wuxuu yiri (weriyuhu): Rasuulka Allah ﷺ wuxuu yiri: "Wallahi, waan kuu dambi-dhaaf weydiinayaa inta aan laga reebin." Markaas Allah wuxuu soo dejiyey: {Uma bannaana Nabiga iyo kuwa rumeeyey inay dambi-dhaaf u weydiiyaan mushrikiinta} (9:113). Allah wuxuu kaloo soo dejiyey aayado ku saabsan Abu Daalib, isagoo ku leh Rasuulka Allah ﷺ: {Adigu ma hanuunin kartid cid aad jeceshahay, laakiin Allah wuxuu hanuuniyaa cidduu doono}.

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Nabigu ﷺ wuxuu adeerkiis ugu yeerayay iimaanka, balse hanuunku wuxuu ka yimaadaa Allah.

Asalka iyo sababta

Xadiisku wuxuu ka warramayaa sariirta geerida Abuu Daalib: Nabigu ﷺ wuxuu ugu yeeray inuu ku dhawaaqo qirashada iimaanka, halka Abuu Jahal iyo Cabdullaahi ibn Abii Umayya ay ku boorrinayeen inuu ku adkaysto diintii Cabd al-Muddalib. Aayadaha 9:113 iyo 28:56 ayaa dhacdadan lala xiriiriyey.

Erayada adag oo la sharxay
Lā ilāha illā Allāh

Ma jiro ilaah xaq u leh in la caabudo marka laga reebo Allah.

Dambi-dhaaf weydiisasho

In Allah laga baryo inuu qof dembiyadiisa dhaafo.

Hanuun

Jidka iimaanka ee Allah bixiyo; nebigu jidkaas wuu gaarsiin karaa, laakiin qofna qalbigiisa kuma khasbi karo.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimada hore waxay xadiiskan ka fahmeen in jacaylka iyo dadaalka nebigu aanay qof iimaan ku gaarsiin karin wax ka baxsan qadarka Allah. Waajibka rasuulku waa inuu xaqa si cad u gaarsiiyo; hanuunka qalbiguna Allah ayuu u sugnaaday. Qisadu sidoo kale waxay caddaynaysaa muhiimadda ay leedahay in qirashada iimaanka lagu dhawaaqo iyadoo iimaan ah. Markii la soo dejiyey aayadda 9:113, lama oggola in Allah dembi-dhaaf looga baryo qof ku dhintay isagoo mushrik ah.

Casharrada maanta
  1. Kuwa aad jeceshahay ugu yeer iimaanka adigoo samir iyo daryeel dhab ah muujinaya, hana u malayn inaad qalbigooda maamuli karto.
  2. Ha u oggolaan cadaadiska dadka ama caadada qoyska inay kaa leexiyaan raacista xaqa.
  3. Rajadaada Allah ku xidh, kana bari hanuun naftaada iyo kuwa weli nool.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.