Sahih al-Bukhari, xadiiska 4822
Waxaa weriyey Abdullah ibn Mas'ud. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Abdullah ibn Mas'ud
Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا يَحْيَى، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي الضُّحَى، عَنْ مَسْرُوقٍ، قَالَ دَخَلْتُ عَلَى عَبْدِ اللَّهِ فَقَالَ إِنَّ مِنَ الْعِلْمِ أَنْ تَقُولَ لِمَا لاَ تَعْلَمُ اللَّهُ أَعْلَمُ، إِنَّ اللَّهَ قَالَ لِنَبِيِّهِ صلى الله عليه وسلم {قُلْ مَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ وَمَا أَنَا مِنَ الْمُتَكَلِّفِينَ} إِنَّ قُرَيْشًا لَمَّا غَلَبُوا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاسْتَعْصَوْا عَلَيْهِ قَالَ اللَّهُمَّ أَعِنِّي عَلَيْهِمْ بِسَبْعٍ كَسَبْعِ يُوسُفَ فَأَخَذَتْهُمْ سَنَةٌ أَكَلُوا فِيهَا الْعِظَامَ وَالْمَيْتَةَ مِنْ الْجَهْدِ حَتَّى جَعَلَ أَحَدُهُمْ يَرَى مَا بَيْنَهُ وَبَيْنَ السَّمَاءِ كَهَيْئَةِ الدُّخَانِ مِنْ الْجُوعِ قَالُوا  رَبَّنَا اكْشِفْ عَنَّا الْعَذَابَ إِنَّا مُؤْمِنُونَ  فَقِيلَ لَهُ إِنْ كَشَفْنَا عَنْهُمْ عَادُوا فَدَعَا رَبَّهُ فَكَشَفَ عَنْهُمْ فَعَادُوا فَانْتَقَمَ اللَّهُ مِنْهُمْ يَوْمَ بَدْرٍ فَذَلِكَ قَوْلُهُ تَعَالَى  فَارْتَقِبْ يَوْمَ تَأْتِي السَّمَاءُ بِدُخَانٍ مُبِينٍ إِلَى قَوْلِهِ جَلَّ ذِكْرُهُ إِنَّا مُنْتَقِمُونَ
Waxaa nooga warramay Yaxye, waxaa nooga warramay Wakiic, oo ka weriyey Al-Acmash, oo ka weriyey Abuu Duxaa, oo ka weriyey Masruuq, wuxuu yiri: Waxaan u galay Cabdullaahi wuxuuna yiri: 'Qayb ka mid ah cilmiga waa inaad tiraahdo waxaadan aqoonin:
"Allaah baa og." Allaah wuxuu ku yiri Nabigiisa ﷺ: {Dheh: Idinkama dalbanayo ajar (waxaan idin gaarsiinayo), mana ihi kuwa iska dhigdhiga.} Markii Qureysh ay dhibeen Nabiga ﷺ oo ay ku adkeysteen diidmada, wuxuu yiri: 'Allaahow igu caawi iyaga todoba sano oo abaar ah sida todobadii Yuusuf.' Markaas waxaa qabatay sanad abaar ah oo ay cuneen lafaha iyo meydka xoolaha darteed dhibta badan, ilaa midkood uu arkay inta u dhaxeysa isaga iyo samada oo u eg qiic gaajo awgeed. Waxay dheheen: 'Rabbigayoow naga dulqaad cadaabka, annagu waan rumeynay.' Waxaa lagu yiri: 'Haddaan ka dulqaadno way soo noqonayaan.' Markaasuu Rabbigiis baryey wuuna ka dulqaaday, laakiin way soo noqdeen, markaasuu Allaah ka aargoostay maalintii Badar. Taasi waa qowlkiisa: {Sug maalinta samadu keenayso qiic cad... ilaa uu yiraahdo: Annagu waan aargudanaynaa.}
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Aqoonta dhabta ahi waxay garataa xadkeeda waxayna kaalmo ka doontaa Allah.
Werintu waxay sharraxaysaa sida Quraysh uga horyimaadeen Nabiga ﷺ, dabadeedna uu Allah uga baryay toddoba sano oo abaar ah, sida sannadihii Yuusuf. Abaarta iyo dhacdooyinkii ka dambeeyay waxaa lala xiriiriyaa aayadaha ku saabsan qiiqa ee suuradda ad-Dukhaan.
Qirasho daacad ah oo ah inaadan jawaabta aqoon, aqoonta dhammaystiranna ay Allah u sugnaatay.
Tixraac ku saabsan macaluushii ba’nayd ee Masar ku habsatay qisadii Nabi Yuusuf.
Calaamadda lagu sheegay suuradda ad-Dukhaan, ee Cabdullaahi ibn Mascuud ku xiriiriyay gaajadii ku dhacday Quraysh.
Fasiriyeenkii hore waxay ka fahmeen in qofka aqoonta leh ay ku habboon tahay inuu marka uusan wax aqoon yiraahdo: Allah ayaa og waxa saxda ah; is-hoosaysiintuna waxay dalbanaysaa inaan jawaabo la iska samaysan. Ibn Mascuud wuxuu aayadaha qiiqa ku xiriiriyay macaluushii Quraysh ku dhacday iyo sida ay markii dhibkii laga qaaday dib ugu noqdeen gaalnimo. Xadiisku wuxuu sidoo kale adkaynayaa inay habboon tahay in Allah kaalmo looga baryo marka la wajahayo imtixaan adag.
- Si daacad ah u sheeg markaadan wax aqoon, aqoonta kaa maqanina u tiiri Allah.
- Allah kaalmo weydiiso marka aad la kulanto dulmi ama dhibaato weyn.
- Toobad iyo mahadnaq sii wad marka imtixaan lagaa dulqaado.
Werintan saxiixa ahi sidoo kale waxay gudbinaysaa fasiraaddii Cabdullaahi ibn Mascuud ee qiiqa iyo gaajadii ku dhacday Quraysh.
Sahih al-Bukhari · #4823 (Sahih)Werintani waxay sharraxaysaa sida Quraysh u beeniyeen Nabiga ﷺ iyo sida ay abaartu u haleeshay.
Sahih al-Bukhari · #1007 (Sahih)Halkan sidoo kale Nabigu ﷺ wuxuu Allah ka baryayaa toddoba sano oo abaar ah sida sannadihii Yuusuf.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.