Sahih al-Bukhari, xadiiska 4922
Waxaa weriyey Jabir ibn Abdullah. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Jabir ibn Abdullah
Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا يَحْيَى، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْمُبَارَكِ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، سَأَلْتُ أَبَا سَلَمَةَ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَوَّلِ، مَا نَزَلَ مِنَ الْقُرْآنِ. قَالَ {يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ} قُلْتُ يَقُولُونَ {اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ} فَقَالَ أَبُو سَلَمَةَ سَأَلْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ رضى الله عنهما عَنْ ذَلِكَ وَقُلْتُ لَهُ مِثْلَ الَّذِي قُلْتَ فَقَالَ جَابِرٌ لاَ أُحَدِّثُكَ إِلاَّ مَا حَدَّثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " جَاوَرْتُ بِحِرَاءٍ، فَلَمَّا قَضَيْتُ جِوَارِي هَبَطْتُ فَنُودِيتُ فَنَظَرْتُ عَنْ يَمِينِي فَلَمْ أَرَ شَيْئًا، وَنَظَرْتُ عَنْ شِمَالِي فَلَمْ أَرَ شَيْئًا، وَنَظَرْتُ أَمَامِي فَلَمْ أَرَ شَيْئًا، وَنَظَرْتُ خَلْفِي فَلَمْ أَرَ شَيْئًا، فَرَفَعْتُ رَأْسِي فَرَأَيْتُ شَيْئًا، فَأَتَيْتُ خَدِيجَةَ فَقُلْتُ دَثِّرُونِي وَصُبُّوا عَلَىَّ مَاءً بَارِدًا ـ قَالَ ـ فَدَثَّرُونِي وَصَبُّوا عَلَىَّ مَاءً بَارِدًا قَالَ فَنَزَلَتْ {يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ * قُمْ فَأَنْذِرْ * وَرَبَّكَ فَكَبِّرْ} ".
Yaxye bin Abi Kathir wuxuu yiri: Waxaan weydiiyay Aba Salama bin Cabdirraxmaan suuradda ugu horreysay ee Qur'aanka laga soo dejiyay. Wuxuu ku jawaabay:
"Adiga waxaa la daboolay (Al-Muddaththir)." Waxaan iri: "Dadku waxay yiraahdaan waa 'Akhri magaca Rabbigaaga abuuray' (Suurat Al-Calaq)." Markaas Aba Salama wuxuu yiri: "Waxaan weydiiyay Jaabir bin Cabdillaahi arrintaas, waxaanan ku iri sidii aad tiri oo kale, markaasuu yiri: 'Kuu sheegi maayo wax aan ahayn wixii Rasuulka Allah ﷺ noo sheegay. Rasuulka Allah ﷺ wuxuu yiri: "Waxaan ku go'doonsanaa godka Xiraa, markaan dhammeystay muddadaydii go'doonka ayaan soo degay, markaasaa cod ii yeeray. Midig baan eegay waxba ma arag, bidix baan eegay waxba ma arag, hore baan eegay waxba ma arag, gadaal baan eegay waxba ma arag, markaasaan madaxayga kor u qaaday oo wax arkay. Kadib waxaan u imid Khadiija waxaanan ku iri: I daboola oo biyo qabow igu shuba. Way i daboleen oo biyo qabow bay igu shubeen." Markaas waxaa soo degday: 'Adiga waxaa la daboolayow! Kac oo digniin bixi,' (Suurat Al-Muddaththir)."
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Amarkii ugu horreeyay ee ka dambeeyay gooni-u-soo-noqoshadii Hiraa wuxuu ahaa in la kaco oo dadka loo digo.
Nabiga ﷺ wuxuu sheegay inuu ku go’doonsanaa godka Hiraa, dabadeedna markii uu ka soo degay uu maqlay cod oo arkay muuqaal. Wuxuu u tagay Khadiija oo ka codsaday in la daboolo iyo biyo qabow; dabadeed waxaa la soo dejiyay aayadaha suuradda al-Muddaththir.
God ku yaal buur u dhow Maka oo Nabiga ﷺ uu ku go’doomi jiray.
In qofku meel gaar ah u doorto cibaado iyo fikir.
Waa hadal loogu yeerayo Nabiga ﷺ, kaas oo la daboolay ka dib waayo-aragnimadii weynayd.
Culimadii hore waxay ka hadleen in aayadihii ugu horreeyay ee la soo dejiyay, sida ku cad werinta Caa’isha, ay ahaayeen kuwa suuradda al-‘Alaq, halka Jaabir halkan kaga warramayo waxyigii ugu horreeyay ee ka dambeeyay hakad: aayadaha suuradda al-Muddaththir. Waxay isku waafajiyeen werinnada iyaga oo kala saaray bilowgii waxyiga iyo dib u bilaabashadiisii oo ay la socotay amarka digniinta. Baaqii ahaa “Kac oo dig” wuxuu muujinayaa in hawsha nabinnimadu ay sidoo kale ka koobnayd farriin si fagaare ah loo gaarsiiyo dadka.
- Marka aad la kulanto waayo-aragnimo kugu culus, taageero ka raadso dad aad ku kalsoon tahay, sida Nabiga ﷺ uu Khadiija ugu tagay.
- Marka masuuliyad cad lagu saaro, ku bilow tallaabada xigta ee la taaban karo.
- Qur’aanka si taxaddar leh u akhri, macnaha guudna u fiirso marka werinuhu dhinacyo kala duwan ka muujinayaan dhacdo.
Werintani sidoo kale waxay ka hadlaysaa aayadihii ugu horreeyay ee la soo dejiyay, waxayna ka caawisaa fahamka kala duwanaanta u dhexaysa bilowga waxyiga iyo baaqii dambe ee digniinta.
Sahih al-Bukhari · #2 (Sahih)Caa’isha waxay ku sharraxaysaa bilowgii waxyiga aayadihii ugu horreeyay ee suuradda al-‘Alaq; marka lala akhriyo werinta Jaabir, waxay caddaynaysaa macnayaasha kala duwan ee “waxyigii ugu horreeyay”.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.