Sahih al-Bukhari, xadiiska 4924
Waxaa weriyey Jabir ibn Abdullah. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Jabir ibn Abdullah
Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ، حَدَّثَنَا حَرْبٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، قَالَ سَأَلْتُ أَبَا سَلَمَةَ أَىُّ الْقُرْآنِ أُنْزِلَ أَوَّلُ فَقَالَ {يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ} فَقُلْتُ أُنْبِئْتُ أَنَّهُ {اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ} فَقَالَ أَبُو سَلَمَةَ سَأَلْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ أَىُّ الْقُرْآنِ أُنْزِلَ أَوَّلُ فَقَالَ {يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ} فَقُلْتُ أُنْبِئْتُ أَنَّهُ {اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ} فَقَالَ لاَ أُخْبِرُكَ إِلاَّ بِمَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " جَاوَرْتُ فِي حِرَاءٍ فَلَمَّا قَضَيْتُ جِوَارِي، هَبَطْتُ فَاسْتَبْطَنْتُ الْوَادِيَ فَنُودِيتُ، فَنَظَرْتُ أَمَامِي وَخَلْفِي وَعَنْ يَمِينِي وَعَنْ شِمَالِي فَإِذَا هُوَ جَالِسٌ عَلَى عَرْشٍ بَيْنَ السَّمَاءِ وَالأَرْضِ، فَأَتَيْتُ خَدِيجَةَ فَقُلْتُ دَثِّرُونِي وَصُبُّوا عَلَىَّ مَاءً بَارِدًا، وَأُنْزِلَ عَلَىَّ {يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ * قُمْ فَأَنْذِرْ * وَرَبَّكَ فَكَبِّرْ}"
Waxaa nooga warramay Isxaaq bin Mansuur, waxaa nooga warramay Cabdus-Samad, waxaa nooga warramay Xarb, waxaa nooga warramay Yaxye oo yiri: Waxaan weydiiyey Abuu Salamah: 'Qaybtee Qur'aanka ah ayaa ugu horreysay ee la soo dejiyey?' Wuxuu ku jawaabay: '{Kuwa daboolanow (Yaa Ayyuhal-Muddaththir)}.' Waxaan iri: 'Waxaa la ii sheegay inay tahay {Akhri magaca Rabbigaaga abuuray}.' Laakiin Abuu Salamah wuxuu yiri: 'Waxaan weydiiyey Jaabir bin Cabdillaahi qaybta Qur'aanka ee ugu horreysay, wuxuuna ku jawaabay: {Kuwa daboolanow}.' Waxaan iri: 'Waxaa la ii sheegay inay tahay {Akhri magaca Rabbigaaga}.' Wuxuu yiri: 'Kuma wargelinayo wax aan ka ahayn wuxuu Rasuulka Ilaahay ﷺ yiri. Rasuulka Ilaahay ﷺ wuxuu yiri:
"Waxaan ku dhuumanayey Xiraa, markaan dhammaystay dhuumashadayda, waan soo degay oo waxaan galay togga. Markaas baa la ii yeeray. Waxaan eegay hore, gadaal, midig iyo bidix, waxaana arkay isagoo ku fadhiya carshi u dhexeeya samada iyo dhulka. Markaasaan u imid Khadiija oo ku iri: 'I daboola oo biyo qabow igu shuba.' Waxaana la igu soo dejiyey: {Kuwa daboolanow * Kac oo digniin bixi * Rabbigaana weyneey}."
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Muujintii ugu horraysay ee digniinta waxay ku bilaabatay: ‘Adiga isdadayow’.
God ku yaal agagaarka Makka oo Nebiga ﷺ ugu go’i jiray cibaadada.
‘Kan isdaday’; waa baaqa ay ku bilaabato suuradda Al-Muddaththir.
Amar Nebiga ﷺ loogu diray inuu farriinta gaarsiiyo dadka oo u digo.
Culimada waxay ka hadlaan isdiiddada muuqata ee u dhexaysa werintan iyo wararka sheegaya in ‘Akhri’ (Al-Calaq 96:1) ay ahayd waxyigii ugu horreeyay. Waxay kala saaraan aayadihii ugu horreeyay ee abid la soo dejiyo, kuwaas oo ahaa ‘Akhri’, iyo waxyigii ugu horreeyay ee yimid kaddib hakad, kaas oo ahaa ‘Adiga isdadayow’. Aayadaha Al-Muddaththir waxay sidoo kale Nebiga ﷺ farayaan inuu kaco oo dadka u digo.
- Khibrad culus kaddib naso oo taageero ka raadso dad aad ku kalsoon tahay, sida Nebiga ﷺ uu Khadiija ugu noqday.
- Aqoonta ku saabsan waxyiga iyo iimaanka ku salee werinno la isku halayn karo, wararkana si taxaddar leh ugu akhri macnahooda guud.
- Iimaanka uga dhig dhiirrigelin masuuliyadeed: amarka ‘Kac oo dig’ wuxuu kugu boorrinayaa inaad runta si taxaddar leh u gudbiso.
Werintani sidoo kale waxay ka hadlaysaa qaybtee Qur’aanka ah ee ugu horraysay ee la soo dejiyey, waxayna naga caawisaa inaan fahanno macnaha guud ee wararka Al-Calaq iyo Al-Muddaththir.
Sahih al-Bukhari · #4925 (Sahih)Werintani waxay ka sheekaynaysaa waxyigii ugu horreeyay ee Nebiga ﷺ loo soo dejiyey, waxayna iftiiminaysaa dhacdooyinkii la xiriiray waxyiga.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.