Sahih al-Bukhari, xadiiska 4987
Waxaa weriyey Anas ibn Malik. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Anas ibn Malik
- 1Musawuxuu u sheegay al‑Bukhariمُوسَى
- 2Ibrahimإِبْرَاهِيمُ
- 3Ibn Shihabابْنُ شِهَابٍ
- 4Anas ibn Malikأَنَسَ بْنَ مَالِكٍ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا مُوسَى، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ، حَدَّثَنَا ابْنُ شِهَابٍ، أَنَّ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، حَدَّثَهُ أَنَّ حُذَيْفَةَ بْنَ الْيَمَانِ قَدِمَ عَلَى عُثْمَانَ وَكَانَ يُغَازِي أَهْلَ الشَّأْمِ فِي فَتْحِ إِرْمِينِيَةَ وَأَذْرَبِيجَانَ مَعَ أَهْلِ الْعِرَاقِ فَأَفْزَعَ حُذَيْفَةَ اخْتِلاَفُهُمْ فِي الْقِرَاءَةِ فَقَالَ حُذَيْفَةُ لِعُثْمَانَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ أَدْرِكْ هَذِهِ الأُمَّةَ قَبْلَ أَنْ يَخْتَلِفُوا فِي الْكِتَابِ اخْتِلاَفَ الْيَهُودِ وَالنَّصَارَى فَأَرْسَلَ عُثْمَانُ إِلَى حَفْصَةَ أَنْ أَرْسِلِي إِلَيْنَا بِالصُّحُفِ نَنْسَخُهَا فِي الْمَصَاحِفِ ثُمَّ نَرُدُّهَا إِلَيْكِ فَأَرْسَلَتْ بِهَا حَفْصَةُ إِلَى عُثْمَانَ فَأَمَرَ زَيْدَ بْنَ ثَابِتٍ وَعَبْدَ اللَّهِ بْنَ الزُّبَيْرِ وَسَعِيدَ بْنَ الْعَاصِ وَعَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ الْحَارِثِ بْنِ هِشَامٍ فَنَسَخُوهَا فِي الْمَصَاحِفِ وَقَالَ عُثْمَانُ لِلرَّهْطِ الْقُرَشِيِّينَ الثَّلاَثَةِ إِذَا اخْتَلَفْتُمْ أَنْتُمْ وَزَيْدُ بْنُ ثَابِتٍ فِي شَىْءٍ مِنَ الْقُرْآنِ فَاكْتُبُوهُ بِلِسَانِ قُرَيْشٍ فَإِنَّمَا نَزَلَ بِلِسَانِهِمْ فَفَعَلُوا حَتَّى إِذَا نَسَخُوا الصُّحُفَ فِي الْمَصَاحِفِ رَدَّ عُثْمَانُ الصُّحُفَ إِلَى حَفْصَةَ وَأَرْسَلَ إِلَى كُلِّ أُفُقٍ بِمُصْحَفٍ مِمَّا نَسَخُوا وَأَمَرَ بِمَا سِوَاهُ مِنَ الْقُرْآنِ فِي كُلِّ صَحِيفَةٍ أَوْ مُصْحَفٍ أَنْ يُحْرَقَ.
Anas bin Malik wuxuu ka wariyey: Xudhayfa bin Al-Yamaan wuxuu u yimid Cusmaan xilligii dadka Shaam iyo dadka Ciraaq ay dagaal ku qaadeen si ay u furtaan Arminiya iyo Adharbijan. Xudhayfa wuxuu ka cabsaday khilaafkooda ku saabsan akhrinta Qur'aanka, markaasuu wuxuu ku yidhi Cusmaan,
"Amiirka Mu'miniinta! Badbaadi ummaddan inta aysan isku khilaafin Kitaabka (Qur'aanka) sidii Yuhuudda iyo Nasaaradu ay isugu khilaafeen." Markaas Cusmaan wuxuu fariin u diray Xafsa isagoo leh, "Noosoo dir saxannada qoraalka ah si aan ugu koobiyeeyno Musxafyada, dabadeedna aan kuugu soo celino." Xafsa way usoo dirtay. Cusmaan wuxuu amray Zayd bin Thaabit, Cabdullaahi bin Az-Zubayr, Saciid bin Al-Caas, iyo Cabdiraxmaan bin Xaarith bin Hishaam inay ku koobiyeeyaan Musxafyada. Cusmaan wuxuu saddexda nin ee Qureeshta ah ku yidhi, "Haddii idinka iyo Zayd bin Thaabit aad isku khilaaftaan wax ka mid ah Qur'aanka, ku qora luuqadda Qureeshta, maxaa yeelay isaga (Qur'aanka) waxaa lagu soo dejiyey luuqadooda." Way sameeyeen, markii ay saxannadii ku koobiyeeyeen Musxafyadiina, Cusmaan wuxuu saxannadii dib ugu celiyey Xafsa. Wuxuuna u diray gobol kasta oo Muslimiin ah nuqul ka mid ah wixii ay koobiyeeyeen, wuxuuna amray in la gubo wixii kale ee Qur'aan ah ee ku qoran warqado kala go'go'an ama musxafyo kale.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Cusmaan wuxuu faafiyey hal nuqul qoraal ah oo lagu kalsoon yahay oo Qur’aanka ah si looga hortago kala qaybsanaan.
Intii lagu jiray duullaankii Armenia iyo Azerbaijan, Xudhayfa ibn al-Yamaan wuxuu maqlay kala duwanaansho ku saabsan akhrinta oo u dhexaysay dadka Shaam iyo Ciraaq. Wuxuu Cusmaan uga digay kala qaybsanaan, markaas ayuu Cusmaan ka codsaday Xafsa bogaggii la kaydiyey, wuxuuna guddi u xilsaaray inay nuqullo sameeyaan.
Nuqul qoran oo Qur’aanka ah oo buug ahaan la isu geeyey.
Bogaggii qoraalka ahaa ee Qur’aanka oo la isu geeyey, kuna kaydsanaa Xafsa agteeda.
Qabiilkii Carbeed ee uu ka tirsanaa Nabiga ﷺ; guddiga waxaa la siiyey tilmaamo ku saabsan hab-qoraalka marka kala duwanaansho yimaaddo.
Culimada hore waxay go’aanka Cusmaan u arkaan maamul taxaddar leh: wuxuu hirgeliyey halbeeg qoraal oo awood leh si khilaafka loo yareeyo, iyadoo Qur’aanka mar hore la isu geeyey. Hawshu waxay ku saabsanayd hab-qoraalka rasmiga ah iyo faafinta musxafyada; macnaheedu ma aha in Qur’aanka laftiisa la beddelay. Culimadu arrintan waxay daliil uga dhigaan in hoggaamiye qaadi karo tallaabooyin bulshada ilaaliya oo midnimada u adeegaya.
- Marka khilaaf yimaaddo, raadso aqoon lagu kalsoon yahay oo la tasho ka hor inta aanu khilaafku bulshada kala qaybin.
- Si taxaddar leh u ilaali qoraallada diinta, kuna tiirsanow ilo la aqoonsan yahay oo lagu kalsoon yahay.
- Bulsho ahaan qaada tallaabooyin wax ku ool ah oo ilaaliya wadajirka, adigoon beddelin nuxurka waxyiga.
Werintani waxay sharraxaysaa amarkii hore ee Abuu Bakr u diray Zayd ibn Thaabit si Qur’aanka loo ururiyo dagaalkii Yamaama ka dib.
Sahih al-Bukhari · #4988 (Sahih)Werintaas gudaheeda, Zayd ibn Thaabit wuxuu ka warramayaa aayad ka mid ah suuradda al-Axzaab oo uu dib u helay intii nuqulka la qorayey.
Sahih al-Bukhari · #4989 (Sahih)Werintani waxay sharraxaysaa sida Abuu Bakr, taladii Cumar ku dhaqaaqay, uu Zayd ibn Thaabit ugu xilsaaray isu-ururintii ugu horraysay.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.