Sahih al-Bukhari, xadiiska 4986
Waxaa weriyey Zaid ibn Thabit. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Zaid ibn Thabit
Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ شِهَابٍ، عَنْ عُبَيْدِ بْنِ السَّبَّاقِ، أَنَّ زَيْدَ بْنَ ثَابِتٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ أَرْسَلَ إِلَىَّ أَبُو بَكْرٍ مَقْتَلَ أَهْلِ الْيَمَامَةِ فَإِذَا عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ عِنْدَهُ قَالَ أَبُو بَكْرٍ ـ رضى الله عنه ـ إِنَّ عُمَرَ أَتَانِي فَقَالَ إِنَّ الْقَتْلَ قَدِ اسْتَحَرَّ يَوْمَ الْيَمَامَةِ بِقُرَّاءِ الْقُرْآنِ وَإِنِّي أَخْشَى أَنْ يَسْتَحِرَّ الْقَتْلُ بِالْقُرَّاءِ بِالْمَوَاطِنِ، فَيَذْهَبَ كَثِيرٌ مِنَ الْقُرْآنِ وَإِنِّي أَرَى أَنْ تَأْمُرَ بِجَمْعِ الْقُرْآنِ. قُلْتُ لِعُمَرَ كَيْفَ تَفْعَلُ شَيْئًا لَمْ يَفْعَلْهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ عُمَرُ هَذَا وَاللَّهِ خَيْرٌ. فَلَمْ يَزَلْ عُمَرُ يُرَاجِعُنِي حَتَّى شَرَحَ اللَّهُ صَدْرِي لِذَلِكَ، وَرَأَيْتُ فِي ذَلِكَ الَّذِي رَأَى عُمَرُ. قَالَ زَيْدٌ قَالَ أَبُو بَكْرٍ إِنَّكَ رَجُلٌ شَابٌّ عَاقِلٌ لاَ نَتَّهِمُكَ، وَقَدْ كُنْتَ تَكْتُبُ الْوَحْىَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَتَتَبَّعِ الْقُرْآنَ فَاجْمَعْهُ فَوَاللَّهِ لَوْ كَلَّفُونِي نَقْلَ جَبَلٍ مِنَ الْجِبَالِ مَا كَانَ أَثْقَلَ عَلَىَّ مِمَّا أَمَرَنِي مِنْ جَمْعِ الْقُرْآنِ قُلْتُ كَيْفَ تَفْعَلُونَ شَيْئًا لَمْ يَفْعَلْهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ هُوَ وَاللَّهِ خَيْرٌ فَلَمْ يَزَلْ أَبُو بَكْرٍ يُرَاجِعُنِي حَتَّى شَرَحَ اللَّهُ صَدْرِي لِلَّذِي شَرَحَ لَهُ صَدْرَ أَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ فَتَتَبَّعْتُ الْقُرْآنَ أَجْمَعُهُ مِنَ الْعُسُبِ وَاللِّخَافِ وَصُدُورِ الرِّجَالِ حَتَّى وَجَدْتُ آخِرَ سُورَةِ التَّوْبَةِ مَعَ أَبِي خُزَيْمَةَ الأَنْصَارِيِّ لَمْ أَجِدْهَا مَعَ أَحَدٍ غَيْرَهُ {لَقَدْ جَاءَكُمْ رَسُولٌ مِنْ أَنْفُسِكُمْ عَزِيزٌ عَلَيْهِ مَا عَنِتُّمْ} حَتَّى خَاتِمَةِ بَرَاءَةَ، فَكَانَتِ الصُّحُفُ عِنْدَ أَبِي بَكْرٍ حَتَّى تَوَفَّاهُ اللَّهُ ثُمَّ عِنْدَ عُمَرَ حَيَاتَهُ ثُمَّ عِنْدَ حَفْصَةَ بِنْتِ عُمَرَ ـ رضى الله عنه ـ.
Waxaa nooga warramay Muusa bin Ismaaciil, oo ka weriyey Ibraahiim bin Sacad, oo yiri: Waxaa nooga warramay Ibnu Shihaab, oo ka weriyey Cubayd bin As-Sabbaaq, in Sayd bin Thaabit — Allaha ka raalli noqdee — uu yiri:
"Abuu Bakar ayaa ii yeeray markii dadkii Yamaama lagu laayay, waxaana agtiisa fadhiyey Cumar bin Al-Khadhaab. Abuu Bakar — Allaha ka raalli noqdee — wuxuu yiri: 'Cumar baa ii yimid oo igu yiri: "Dhimashadu way ku badatay xufaadda Qur'aanka maalintii dagaalkii Yamaama, waxaanan ka cabsi qabaa in dhimashadu ku sii badato xufaadda goobaha kale ee dagaalka, sidaasna uu ku lumo qayb badan oo Qur'aanka ah. Sidaa darteed, waxaan kugula talinayaa inaad amarto in Qur'aanka la ururiyo." Waxaan ku iri Cumar: "Sidee baad u samaynaysaa wax aanu samaynin Rasuulka Allah ﷺ?" Cumar wuxuu yiri: "Wallahi, tani waa khayr." Cumar wuxuu sii waday inuu igu celceliyo ilaa Allah laabtayda u waasiciyey arrintaas, waxaanan arkay wanaagga uu Cumar arkay.' Markaas Abuu Bakar wuxuu igu yiri: 'Adigu waxaad tahay nin dhalinyaro ah oo caqli leh, mana eedeynayno, adiguna waxaad u qori jirtay Waxyiga Rasuulka Allah ﷺ. Sidaa darteed, raadso Qur'aanka oo ururi.' Wallahi, hadday igu amri lahaayeen inaan buur ka mid ah buuraha dhaqaajiyo, igama ay culays badnaateen amarka ah inaan Qur'aanka ururiyo. Waxaan iri: 'Sidee baad u samaynaysaan wax aanu samaynin Rasuulka Allah ﷺ?' Wuxuu yiri: 'Wallahi, waa khayr.' Abuu Bakar wuxuu sii waday inuu igu celceliyo ilaa Allah laabtayda u waasiciyey wixii uu u waasiciyey laabaha Abuu Bakar iyo Cumar — Allaha ka raalli noqdee. Markaasaan bilaabay inaan Qur'aanka ka ururiyo laamaha timirta, dhagaxyada cadcad ee khafiifka ah, iyo laabaha ragga xafidsan, ilaa aan ka helay dhammaadka Suuratu At-Tawbah agta Abii Khuzayma Al-Ansaari, mana aanan ka helin cid aan isaga ahayn: {لَقَدْ جَاءَكُمْ رَسُولٌ مِنْ أَنْفُسِكُمْ عَزِيزٌ عَلَيْهِ مَا عَنِتُّمْ} ilaa dhammaadka Bara'ah. Saxannadii waxay ag yaalleen Abuu Bakar ilaa Allah oofsaday, markaas kadib Cumar intuu noolaa, ugu dambayntiina Xafsa binti Cumar — Allaha ka raalli noqdee."
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Abuu Bakr wuxuu Qur’aanka si taxaddar leh u ururiyey ka dib khasaarayaashii Yamama.
Ka dib khasaaraha ba’an ee ku dhacay quraan-akhristayaashii dagaalkii Yamama, Cumar wuxuu soo jeediyey in Qur’aanka la ururiyo. Abuu Bakr wuxuu Zayd ibn Thaabit u xilsaaray inuu hawshaas si taxaddar leh u qabto.
Quraan-akhristayaal; halkan waxaa loola jeedaa dad badan oo Qur’aanka xafidsanaa.
Bogagga qoran ee Qur’aanka oo la isu geeyey.
Suuradda sagaalaad ee Qur’aanka, oo sidoo kale loo yaqaan Suuradda Baraa’a.
Culimada waxay arrintan ka fahmeen in ururinta Qur’aanku ahayd tallaabo bannaan oo la ammaanay si loo ilaaliyo waxyiga. In Nebigu ﷺ aanu hore ugu soo ururin hal ururin oo keliya, kama dhigin hawshii dambe mid aan bannaanayn: saxaabadu waxay u arkeen hab cusub oo lagu ilaalinayo ujeeddo la aqoonsan yahay. Werintani waxay sidoo kale muujinaysaa muhiimadda ay leeyihiin hubin taxaddar leh, qoraallo la isku hallayn karo, aqoon xifdi ah, iyo dad aqoon leh oo lagu kalsoon yahay marka la ilaalinayo aqoonta diinta.
- Aqoonta muhiimka ah si taxaddar leh u ilaali, kuna hubi ilo lagu kalsoon yahay.
- Tixgeli talada khubarada, xitaa marka tallaabada loo baahan yahay ay cusub tahay.
- Wadajir uga masuul noqda ilaalinta iyo gudbinta aqoonta qiimaha leh.
Werintani waxay sharraxaysaa marxalad dambe oo ilaalinta Qur’aanka ah: mideyntii qoraalka Qur’aanka xilligii Cuthmaan.
Sahih al-Bukhari · #4987 (Sahih)Waxay sheegaysaa sida Cuthmaan u amray in nuqullada Qur’aanka la qoro oo la faafiyo si looga hortago kala qaybsanaanta qira’ada.
Sahih al-Bukhari · #4988 (Sahih)Zayd ibn Thaabit wuxuu ku sheegayaa sida taxaddarka leh ee aayad loo helay intii Musxafka dib loo qorayey.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.