Sahih al-Bukhari, xadiiska 5092
Waxaa weriyey Aisha. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Urwa
- 1Yahya ibn Bukayrwuxuu u sheegay al‑Bukhariيَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ
- 2Al‑Laythاللَّيْثُ
- 3Uqaylعُقَيْلٍ
- 4Ibn Shihabابْنِ شِهَابٍ
- 5Urwaعُرْوَةُ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ، أَنَّهُ سَأَلَ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ {وَإِنْ خِفْتُمْ أَنْ لاَ تُقْسِطُوا فِي الْيَتَامَى} قَالَتْ يَا ابْنَ أُخْتِي هَذِهِ الْيَتِيمَةُ تَكُونُ فِي حَجْرِ وَلِيِّهَا فَيَرْغَبُ فِي جَمَالِهَا وَمَالِهَا، وَيُرِيدُ أَنْ يَنْتَقِصَ صَدَاقَهَا، فَنُهُوا عَنْ نِكَاحِهِنَّ إِلاَّ أَنْ يُقْسِطُوا فِي إِكْمَالِ الصَّدَاقِ، وَأُمِرُوا بِنِكَاحِ مَنْ سِوَاهُنَّ، قَالَتْ وَاسْتَفْتَى النَّاسُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَعْدَ ذَلِكَ، فَأَنْزَلَ اللَّهُ {وَيَسْتَفْتُونَكَ فِي النِّسَاءِ} إِلَى {وَتَرْغَبُونَ أَنْ تَنْكِحُوهُنَّ} فَأَنْزَلَ اللَّهُ لَهُمْ أَنَّ الْيَتِيمَةَ إِذَا كَانَتْ ذَاتَ جَمَالٍ وَمَالٍ رَغِبُوا فِي نِكَاحِهَا وَنَسَبِهَا فِي إِكْمَالِ الصَّدَاقِ، وَإِذَا كَانَتْ مَرْغُوبَةً عَنْهَا فِي قِلَّةِ الْمَالِ وَالْجَمَالِ تَرَكُوهَا وَأَخَذُوا غَيْرَهَا مِنَ النِّسَاءِ، قَالَتْ فَكَمَا يَتْرُكُونَهَا حِينَ يَرْغَبُونَ عَنْهَا فَلَيْسَ لَهُمْ أَنْ يَنْكِحُوهَا إِذَا رَغِبُوا فِيهَا إِلاَّ أَنْ يُقْسِطُوا لَهَا وَيُعْطُوهَا حَقَّهَا الأَوْفَى فِي الصَّدَاقِ.
Waxaa weriyey 'Urwa inuu weydiiyey 'Aisha (raaliyallahu anha) aayadda: {Haddaad ka cabsataan inaydnaan u caddaalad falin agoonta} (4:3). Waxay tidhi:
"Wiilka walaashaydow! Aayaddani waxay ku saabsan tahay gabadha agoonta ah ee uu korinayo waligeeda, kaas oo jeclaada quruxdeeda iyo maalkeeda, balse doonaya inuu ka nusqaamiyo Mahr-keeda. Sidaas darteed, waxaa laga reebay inay guursadaan iyaga mooyaane haddii ay u caddaalad falaan oo ay siiyaan Mahr-ka oo dhammaystiran, waxaana lagu amray inay guursadaan dumarka kale. Intaas kadib, dadku waxay fatwo waydiisteen Rasûlullah ﷺ, markaasaa Allah soo dejiyey: {Waxay kaa fatwo waydiinayaan dumarka... ilaa ...aad doonaysaan inaad guursataan} (4:127). Allah wuxuu u caddeeyey in haddii gabadha agoonta ahi leedahay qurux iyo maal, la doonayo guurkeeda iyo nasabkeeda, balse aan la guursan karin ilaa la siiyo Mahr-keedii oo buuxa. Haddii aan la rabin guurkeeda sababo la xiriira yaraanta maalka iyo quruxda, way isaga tegi jireen oo dumar kale guursan jireen. Sidaas darteed, sidii ay uga tegi jireen markaanay rabin, looma oggola inay guursadaan markay rabaan ilaa ay u caddaalad falaan oo ay siiyaan xaqeeda ugu sarreeya ee Mahr-ka."
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Mas’uul ma guursan karo gabadh agoon ah ilaa uu siiyo meherkeeda oo dhan.
Curwa wuxuu Caa’isha weydiiyay fasiraadda Qur’aan 4:3. Waxay ku xidhay Qur’aan 4:127, oo la soo dejiyey kaddib markii dadku Rasuulka Alle ﷺ weydiisteen inuu haweenka wax ka caddeeyo.
Gabadha aabbaheed dhintay ee ku jirta daryeelka iyo maamulka mas’uul.
Hantida guurka ee ninku ku leeyahay inuu siiyo aroosadda, waana xaq iyada u gaar ah.
In si buuxda loo dhowro xuquuqdeeda, oo ay ku jirto in la siiyo meher habboon oo dhan.
Culimada tafsiirka ee hore, oo uu ka mid yahay Ibnu Xajar, waxay fasiraadda Caa’isha ka soo qaateen in mas’uulku aanu xilkiisa u adeegsan karin inuu dano gaar ah ku gaaro kharashka gabadh agoon ah. Quruxdeeda ama hantideedu sabab uma noqon karto inuu guursado isaga oo meherkeeda dhimaya; haddii aanu si caddaalad ah ula dhaqmi karin, waa inuu ka tanaasulaa guurka iyada. Madhhabyadu waxay aqoonsan yihiin waajibka ah in meherka la siiyo aroosadda, waxayna mamnuucaan dulmiga iyo ku takrifalka mas’uuliyadda. Xeerarka gaarka ah ee kaalinta mas’uulka marka guur la xidhayo way ku kala duwan yihiin madhhabyada.
- Marka go’aan guur la gaarayo, mas’uulku waa inuu danta iyo xuquuqda gabadha agoonta ah ka hormariyaa dantiisa gaarka ah.
- Meherka si cad u go’aami, kuna dadaal in aroosaddu wada hesho.
- Raadi talo madax-bannaan marka mas’uulku saamayn ku leeyahay guur uu isagu dan ka yeelan karo.
Werintan Caa’isha laga soo weriyey waxay sidoo kale ka hadlaysaa aayadaha Qur’aanka ee ku saabsan mas’uuliyiinta, gabdhaha agoonta ah iyo dhowrista xuquuqdooda.
Sahih al-Bukhari · #5093 (Sahih)Werintan saxiixa ahi waxay ka hadlaysaa doorashada lammaanaha, waxayna ka caawisaa in mawduuca ballaadhan ee guurka macnihiisa la fahmo.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.