Guurka iyo Arooska · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, xadiiska 5189

Waxaa weriyey Aisha. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Guurka iyo Arooska
صحيح البخاري
Yaa weriyey?

Waxaa weriyey Aisha

Sahih (lagu kalsoon yahay)

Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، وَعَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالاَ أَخْبَرَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ جَلَسَ إِحْدَى عَشْرَةَ امْرَأَةً، فَتَعَاهَدْنَ وَتَعَاقَدْنَ أَنْ لاَ يَكْتُمْنَ مِنْ أَخْبَارِ أَزْوَاجِهِنَّ شَيْئًا‏.‏ قَالَتِ الأُولَى زَوْجِي لَحْمُ جَمَلٍ، غَثٌّ عَلَى رَأْسِ جَبَلٍ، لاَ سَهْلٍ فَيُرْتَقَى، وَلاَ سَمِينٍ فَيُنْتَقَلُ‏.‏ قَالَتِ الثَّانِيَةُ زَوْجِي لاَ أَبُثُّ خَبَرَهُ، إِنِّي أَخَافُ أَنْ لاَ أَذَرَهُ، إِنْ أَذْكُرْهُ أَذْكُرْ عُجَرَهُ وَبُجَرَهُ‏.‏ قَالَتِ الثَّالِثَةُ زَوْجِي الْعَشَنَّقُ، إِنْ أَنْطِقْ أُطَلَّقْ وَإِنْ أَسْكُتْ أُعَلَّقْ‏.‏ قَالَتِ الرَّابِعَةُ زَوْجِي كَلَيْلِ تِهَامَةَ، لاَ حَرٌّ، وَلاَ قُرٌّ، وَلاَ مَخَافَةَ، وَلاَ سَآمَةَ‏.‏ قَالَتِ الْخَامِسَةُ زَوْجِي إِنْ دَخَلَ فَهِدَ، وَإِنْ خَرَجَ أَسِدَ، وَلاَ يَسْأَلُ عَمَّا عَهِدَ‏.‏ قَالَتِ السَّادِسَةُ زَوْجِي إِنْ أَكَلَ لَفَّ، وَإِنْ شَرِبَ اشْتَفَّ، وَإِنِ اضْطَجَعَ الْتَفَّ، وَلاَ يُولِجُ الْكَفَّ لِيَعْلَمَ الْبَثَّ، قَالَتِ السَّابِعَةُ زَوْجِي غَيَايَاءُ أَوْ عَيَايَاءُ طَبَاقَاءُ، كُلُّ دَاءٍ لَهُ دَاءٌ، شَجَّكِ أَوْ فَلَّكِ أَوْ جَمَعَ كُلاًّ لَكِ‏.‏ قَالَتِ الثَّامِنَةُ زَوْجِي الْمَسُّ مَسُّ أَرْنَبٍ، وَالرِّيحُ رِيحُ زَرْنَبٍ‏.‏ قَالَتِ التَّاسِعَةُ زَوْجِي رَفِيعُ الْعِمَادِ، طَوِيلُ النِّجَادِ، عَظِيمُ الرَّمَادِ، قَرِيبُ الْبَيْتِ مِنَ النَّادِ‏.‏ قَالَتِ الْعَاشِرَةُ زَوْجِي مَالِكٌ وَمَا مَالِكٌ، مَالِكٌ خَيْرٌ مِنْ ذَلِكِ، لَهُ إِبِلٌ كَثِيرَاتُ الْمَبَارِكِ قَلِيلاَتُ الْمَسَارِحِ، وَإِذَا سَمِعْنَ صَوْتَ الْمِزْهَرِ أَيْقَنَّ أَنَّهُنَّ هَوَالِكُ‏.‏ قَالَتِ الْحَادِيَةَ عَشْرَةَ زَوْجِي أَبُو زَرْعٍ فَمَا أَبُو زَرْعٍ أَنَاسَ مِنْ حُلِيٍّ أُذُنَىَّ، وَمَلأَ مِنْ شَحْمٍ عَضُدَىَّ، وَبَجَّحَنِي فَبَجِحَتْ إِلَىَّ نَفْسِي، وَجَدَنِي فِي أَهْلِ غُنَيْمَةٍ بِشِقٍّ، فَجَعَلَنِي فِي أَهْلِ صَهِيلٍ وَأَطِيطٍ وَدَائِسٍ وَمُنَقٍّ، فَعِنْدَهُ أَقُولُ فَلاَ أُقَبَّحُ وَأَرْقُدُ فَأَتَصَبَّحُ، وَأَشْرَبُ فَأَتَقَنَّحُ، أُمُّ أَبِي زَرْعٍ فَمَا أُمُّ أَبِي زَرْعٍ عُكُومُهَا رَدَاحٌ، وَبَيْتُهَا فَسَاحٌ، ابْنُ أَبِي زَرْعٍ، فَمَا ابْنُ أَبِي زَرْعٍ مَضْجِعُهُ كَمَسَلِّ شَطْبَةٍ، وَيُشْبِعُهُ ذِرَاعُ الْجَفْرَةِ، بِنْتُ أَبِي زَرْعٍ فَمَا بِنْتُ أَبِي زَرْعٍ طَوْعُ أَبِيهَا، وَطَوْعُ أُمِّهَا، وَمِلْءُ كِسَائِهَا، وَغَيْظُ جَارَتِهَا، جَارِيَةُ أَبِي زَرْعٍ، فَمَا جَارِيَةُ أَبِي زَرْعٍ لاَ تَبُثُّ حَدِيثَنَا تَبْثِيثًا، وَلاَ تُنَقِّثُ مِيرَتَنَا تَنْقِيثًا، وَلاَ تَمْلأُ بَيْتَنَا تَعْشِيشًا، قَالَتْ خَرَجَ أَبُو زَرْعٍ وَالأَوْطَابُ تُمْخَضُ، فَلَقِيَ امْرَأَةً مَعَهَا وَلَدَانِ لَهَا كَالْفَهْدَيْنِ يَلْعَبَانِ مِنْ تَحْتِ خَصْرِهَا بِرُمَّانَتَيْنِ، فَطَلَّقَنِي وَنَكَحَهَا، فَنَكَحْتُ بَعْدَهُ رَجُلاً سَرِيًّا، رَكِبَ شَرِيًّا وَأَخَذَ خَطِّيًّا وَأَرَاحَ عَلَىَّ نَعَمًا ثَرِيًّا، وَأَعْطَانِي مِنْ كُلِّ رَائِحَةٍ زَوْجًا وَقَالَ كُلِي أُمَّ زَرْعٍ، وَمِيرِي أَهْلَكِ‏.‏ قَالَتْ فَلَوْ جَمَعْتُ كُلَّ شَىْءٍ أَعْطَانِيهِ مَا بَلَغَ أَصْغَرَ آنِيَةِ أَبِي زَرْعٍ‏.‏ قَالَتْ عَائِشَةُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ كُنْتُ لَكِ كَأَبِي زَرْعٍ لأُمِّ زَرْعٍ ‏"‏‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ قَالَ سَعِيدُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ هِشَامٍ وَلاَ تُعَشِّشُ بَيْتَنَا تَعْشِيشًا‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ قَالَ بَعْضُهُمْ فَأَتَقَمَّحُ‏.‏ بِالْمِيمِ، وَهَذَا أَصَحُّ‏.‏

Tarjumaad

Waxaa nooga warramay Sulaymaan bin Cabdirraxmaan iyo Cali bin Xujr, labadooduba waxay yiraahdeen: Waxaa noo sheegay Ciise bin Yuunus, waxaa nooga warramay Hishaam bin Curwah, oo ka weriyey Cabdullaahi bin Curwah, oo ka weriyey Curwah, oo ka weriyey Caa’ishah (Allaah ha ka raalli noqdee), waxay tiri: Kow iyo toban dumar ah ayaa fariistay, waxayna isku ballameen oo isku dhaarteen inaysan qarin wax war ah oo ku saabsan raggooda. Tii koowaad waxay tiri: Ninkaygu waa sida hilibka geela caatada ah ee saaran dusheed buur aan la fuuli karin fudaydkeeda, hilibkiisuna uusan buurnayn si loogu dulqaato dhibta soo qaadistiisa. Tii labaad waxay tiri: Ma faafinayo warkiisa, maxaa yeelay waxaan ka cabsanayaa inaan dhammaystiri waayo; haddaan xuso, waxaan xusayaa ceebihiisa iyo xumaantiisa oo dhan. Tii saddexaad waxay tiri: Ninkaygu waa dheer yahay (dheeraad xad dhaaf ah); haddaan ka hadlo wuu i furayaa, haddaan aamusana wuu i laalayaa (ma furayo mana guursanayo). Tii afraad waxay tiri: Ninkaygu waa sida habeenka Tihaamah; ma kulula mana qabowa, kama baqo mana ka caajiso. Tii shanaad waxay tiri: Ninkaygu hadduu guriga soo galo waa daanyeer (wuu hurdaa), hadduu baxana waa libaax (wuu faanaa), mana weydiiyo waxa guriga yaalla. Tii lixaad waxay tiri: Ninkaygu hadduu wax cuno wuu wada liqaa, hadduu wax cabbo wuu wada nuugaa, hadduu jiifto wuu isku duubaa (keli ayuu huwadaa), gacantiisana ma geliyo si uu u ogaado xaaladdayda. Tii toddobaad waxay tiri: Ninkaygu waa nacase ama doofaar/wareersane, cudur kastaa wuu ku jiraa; madaxa ayuu kaa jebinayaa ama jirka ayuu kaa dhaawacayaa ama labadaba. Tii siddeedaad waxay tiri: Ninkaygu taabashadiisu waa sida bakaylaha, urtiisuna waa sida geedka Zarnab (geed udgoon). Tii sagaalaad waxay tiri: Ninkaygu waa sharaf badan yahay, seef-xidhkiisu waa dheer yahay, dabkiisu waa badan yahay (martida wuu sooraa), gurigiisuna waa u dhow yahay dadka (si loola tashado). Tii tobnaad waxay tiri: Ninkaygu waa Maalik, maxaase ah Maalik? Maalik waa ka khayr badan yahay intaas. Wuxuu leeyahay geel badan oo guriga jooga (diyaar u ah in martida loo qalo), in yar baa daaqsinta aadda; markay maqlaan codka muusigga ama dafafka, waxay hubiyaan in la qali doono. Tii kow iyo tobnaad waxay tiri: Ninkaygu waa Abu Zarca, maxaase ah Abu Zarca? Wuxuu iigu buuxiyey dhegaha dahab iyo qurxin, gacmahayguna way buureen (waan cayilay). Wuu i farxad geliyey, naftayduna way iigu faantay. Wuxuu iigu yimid reer leh ido yar iyo faqri, wuxuuna i geeyey reer leh fardo, geel, sarreen la tumayo iyo mid la nadiifinayo. Markaan hadlo ima canaanto, markaan seexdana waan subaxsadaa (hurdo dheer), markaan cabbona waan dhergaa. Hooyada Abu Zarca, maxayse tahay hooyada Abu Zarca? Shandadaheedu way buuxaan, gurigeeduna waa waasac. Wiilka Abu Zarca, maxaase ah wiilka Abu Zarca? Sirtiisu waa cidhiidhi sida seefta malka ah, cududda orgiga (afar bilood jir) baa dhergisa. Gabadha Abu Zarca, maxayse tahay gabadha Abu Zarca? Way adeecdaa aabbeheed iyo hooyadeed, way buuran tahay oo dhisan, deriskeedana way ka caraysiisaa (masayr). Addoonta Abu Zarca, maxayse tahay addoonta Abu Zarca? Sirteenna ma faafiso, cuntadayadana ma khasaariso, gurigayagana wasakh kuma daadiso. Waxay tiri: Abu Zarca baa baxay iyadoo caanaha la lisinayo, wuxuuna la kulmay naag leh laba wiil oo u eg laba haramcad, oo ku ciyaaraya labadeeda naas hoostooda labo rummaan. Markaasuu i furay oo iyada guursaday. Aniguna waxaan guursaday nin sharaf leh oo fuula faras degdeg ah oo aan daalin, sitana waran, ii soo daayey xoolo badan, isiiyey nooc kasta oo xoolo ah laba-labo, wuxuuna igu yiri: Cun Ummu Zarca, ehelkaagana sii. Waxay tiri: Haddaan soo ururiyo wax kasta oo uu i siiyey, ma gaareen weelka ugu yar ee Abu Zarca. Caa’ishah waxay tiri: Rasuulka Allaah ﷺ wuxuu igu yiri:

"Anigu waxaan kuu ahay sida Abu Zarca uu ahaa Ummu Zarca." Abuu Cabdullaahi wuxuu yiri: Saciid bin Salamah wuxuu ka weriyey Hishaam: "Gurigayaga wasakh kuma daadiso." Abuu Cabdullaahi wuxuu yiri: Qaarkood waxay yiraahdeen "wa ataqammahu" (mim-da), taasina waa sax.

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Nabigu ﷺ wuxuu Caa’isha u xaqiijiyey jacayl iyo isu-dhowaansho isaga oo adeegsanaya tusaale taabanaya.

Erayada adag oo la sharxay
Ummu Zarʿ

Haweeneyda sheekada ku jirta ee ka warramaysa guurkeeda Abuu Zarʿ.

Anigu waxaan kuu ahay sida Abuu Zarʿ ugu ahaa Ummu Zarʿ

Nabigu ﷺ wuxuu Caa’isha ku dejiyey tusaale diirran: xiriirkoodu wuxuu ku dhisnaa jacayl iyo isu-dhowaansho.

Ninkaygu waa sida habeen ka mid ah Tahaama

Tusaale lagu tilmaamayo nin wanaagsan oo dabeecad dhexdhexaad ah, kaas oo xaaskiisu agtiisa ku dareento ammaan iyo raaxo.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimada waxay hadallada Nabiga ﷺ u arkaan tusaale muujinaya debecsanaan, isu-dhowaansho iyo adeegsiga sheeko si kalgacal loo muujiyo. Werintu sidoo kale waxay ka warramaysaa haween ka hadlaya guurkooda; tani ma aha oggolaansho guud oo lagu faafin karo siraha guurka ama lagu yaraysan karo lammaanaha. Fuqahada madh-habyada sunniyada waxay adkeeyaan in xuquuqda, asturnaanta iyo ka fogaanshaha waxyeelladu ay yihiin kuwa hagaya; talo-doonista lagama maarmaanka ah ama sheegidda dulmiga si toos ah arrintaas uguma jiraan.

Casharrada maanta
  1. Lammaanahaaga ugu muuji qaddarintaada hadallo ku habboon xusuustiinna iyo xiriirkiinna wadajirka ah.
  2. Arrimaha guurka ee qarsoodiga ah ha la wadaagin dadka si fudud; haddii dhibaato jirto, si qarsoodi ah oo xikmad leh talo u raadso.
  3. Si jeesjees la’aan ah u dhegayso marka lammaanahaagu kula wadaago dareenkiisa ama welwelkiisa.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.