Sahih al-Bukhari, xadiiska 5308
Waxaa weriyey Sahl ibn Sa'd al-Sa'idi. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Sahl ibn Sa'd as‑Sa'idi
- 1Isma'ilwuxuu u sheegay al‑Bukhariإِسْمَاعِيلُ
- 2Malikمَالِكٌ
- 3Ibn Shihabابْنِ شِهَابٍ
- 4Sahl ibn Sa'd as‑Sa'idiسَهْلَ بْنَ سَعْدٍ السَّاعِدِيَّ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَنَّ سَهْلَ بْنَ سَعْدٍ السَّاعِدِيَّ، أَخْبَرَهُ أَنَّ عُوَيْمِرًا الْعَجْلاَنِيَّ جَاءَ إِلَى عَاصِمِ بْنِ عَدِيٍّ الأَنْصَارِيِّ فَقَالَ لَهُ يَا عَاصِمُ أَرَأَيْتَ رَجُلاً وَجَدَ مَعَ امْرَأَتِهِ رَجُلاً، أَيَقْتُلُهُ فَتَقْتُلُونَهُ، أَمْ كَيْفَ يَفْعَلُ سَلْ لِي يَا عَاصِمُ عَنْ ذَلِكَ. فَسَأَلَ عَاصِمٌ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ ذَلِكَ فَكَرِهَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْمَسَائِلَ وَعَابَهَا، حَتَّى كَبُرَ عَلَى عَاصِمٍ مَا سَمِعَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَلَمَّا رَجَعَ عَاصِمٌ إِلَى أَهْلِهِ جَاءَهُ عُوَيْمِرٌ فَقَالَ يَا عَاصِمُ مَاذَا قَالَ لَكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ عَاصِمٌ لِعُوَيْمِرٍ لَمْ تَأْتِنِي بِخَيْرٍ، قَدْ كَرِهَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْمَسْأَلَةَ الَّتِي سَأَلْتُهُ عَنْهَا. فَقَالَ عُوَيْمِرٌ وَاللَّهِ لاَ أَنْتَهِي حَتَّى أَسْأَلَهُ عَنْهَا. فَأَقْبَلَ عُوَيْمِرٌ حَتَّى جَاءَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَسَطَ النَّاسِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ رَجُلاً وَجَدَ مَعَ امْرَأَتِهِ رَجُلاً، أَيَقْتُلُهُ فَتَقْتُلُونَهُ أَمْ كَيْفَ يَفْعَلُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " قَدْ أُنْزِلَ فِيكَ وَفِي صَاحِبَتِكَ فَاذْهَبْ فَأْتِ بِهَا ". قَالَ سَهْلٌ فَتَلاَعَنَا وَأَنَا مَعَ النَّاسِ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَلَمَّا فَرَغَا مِنْ تَلاَعُنِهِمَا قَالَ عُوَيْمِرٌ كَذَبْتُ عَلَيْهَا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنْ أَمْسَكْتُهَا. فَطَلَّقَهَا ثَلاَثًا قَبْلَ أَنْ يَأْمُرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم. قَالَ ابْنُ شِهَابٍ فَكَانَتْ سُنَّةَ الْمُتَلاَعِنَيْنِ.
Waxaa nooga warramay Ismaaciil, wuxuu yiri waxaa ii warramay Maalik, oo ka weriyey Ibnu Shihaab, in Sahl bin Sacd As-Saa’idii uu u sheegay in Cuwaymir Al-Cajlaanii uu u yimid Caasim bin Cadiyi Al-Ansaarii wuxuuna ku yiri:
“Caasimow, bal ka warran haddii nin uu arko nin kale oo la jooga xaaskiisa, ma dilayaa ninkaas kadibna idinku ma dileysaan isaga, mise sidee buu yeelayaa? Ii weydii arrintan Rasuulka Allah ﷺ.” Markaas Caasim wuxuu weydiiyey Rasuulka Allah ﷺ arrintaas, laakiin Rasuulka Allah ﷺ wuu karhay su’aashaas wuuna cambaareeyey, taasoo ku culaysay Caasim wixii uu ka maqlay Rasuulka Allah ﷺ. Markii Caasim uu dib ugu laabtay ehelkiisii, waxaa u yimid Cuwaymir oo ku yiri: “Caasimow, maxuu kugu yiri Rasuulka Allah ﷺ?” Caasim wuxuu ku jawaabay: “Kheyr ima aadan keenin; Rasuulka Allah ﷺ wuu karhay su’aashii aan weydiiyey.” Cuwaymir wuxuu yiri: “Wallahi, kama harayo ilaa aan toos u weydiiyo.” Markaas Cuwaymir wuxuu u tagay Rasuulka Allah ﷺ oo dadka dhexdiisa jooga, wuxuuna yiri: “Rasuulkii Allow, bal ka warran haddii nin uu arko nin kale oo la jooga xaaskiisa, ma dilayaa ninkaas kadibna idinku ma dileysaan isaga, mise sidee buu yeelayaa?” Rasuulka Allah ﷺ wuxuu yiri: “Waxaa lagugu soo dejiyey aayado adiga iyo xaaskaaga khuseeya. Tag oo keed.” Sahl wuxuu yiri: Way liicaameen (waa isku dhaarteen) anigoo dadka la jooga Rasuulka Allah ﷺ. Markii ay dhameysteen liicaankoodii, Cuwaymir wuxuu yiri: “Rasuulkii Allow, haddii aan sii haysto xaaskan, been baan ka sheegay.” Markaas wuxuu furay saddex jeer inta uusan Rasuulka Allah ﷺ amrin. Ibnu Shihaab wuxuu yiri: Taasi waxay noqotay Sunnada kuwa liicaama.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Marka lagu eedeeyo sino, li‘aan waa waddo sharci ah, ee ma aha in qofku iskiis wax u ciqaabo.
Cuwaymir al-Cajlaani wuxuu weydiiyay sida nin u dhaqmo haddii uu nin kale ku arko xaaskiisa. Markii uu su’aashiisa u gudbiyay Nabiga ﷺ, waxaa la soo dejiyay wax isaga iyo xaaskiisa khuseeyay, dabadeedna waxay sameeyeen li‘aan.
Waa habraac shareeco jidaysay oo lammaanuhu dhaar ku kala marag furaan, kuna baryaan in nacladda Alle ku dhacdo qofka beenta sheegaya, marka sino la isku eedeeyo iyadoo aan la hayn markhaatiyada loo baahan yahay.
In qofku iskii u adeegsado xoog ama ciqaab halkii uu arrinta u gudbin lahaa garsoor awood u leh.
Culimada qadiimiga ahi waxay arrintan ka fahmeen in ninku aanu awooddiisa gaarka ah ugu eedayn karin xaaskiisa, kana weerari karin ninka la tuhunsan yahay; arrinta waa in loo maro habraaca sharci ee la jideeyay. Li‘aanku waa habraac gaar u ah lammaanaha marka ninku xaaskiisa sino ku eedeeyo, balse aan la hayn markhaatiyada loo baahan yahay. Madh-habyadu waxay ka faalloodaan shuruudaha iyo cawaaqibta sharci ee saxda ah; werintani waxay adkaynaysaa in guurku aanu ku dhammaan rabshad, balse lagu dhammeeyo xeerarka diineed iyo sharciyeed. Furriinkii saddex-geesoodka ahaa ee Cuwaymir sameeyay wuxuu ahaa ficilkiisa gaarka ah, mana ahayn amar uu Nabigu ﷺ werintan ku bixiyay.
- Marka tuhun yimaado, xoog ha u adeegsan; arrinta u gudbi hay’adaha diineed iyo sharciyeed ee awoodda u leh.
- Eedeymaha culus si fudud ha u qaadan, ee raac habraaca loo jideeyay.
- Marka khilaaf guur jiro, talo khabiir raadso ka hor intaadan qaadan go’aan aan laga noqon karin.
Werintani iyaduna waxay ka hadlaysaa habraaca li‘aanka, waxayna caddayn ka bixisaa duruufaha dhaaraha la isu dhaarto.
Sahih al-Bukhari · #5307 (Sahih)Werintan Saxiixa ahi waxay ka warramaysaa arrin la xiriirta lammaane xaaskiisa sino ku eedeeyay.
Sahih al-Bukhari · #5309 (Sahih)Werintani waxay xiriir la leedahay sharraxaadda li‘aanka iyo saamaynta uu ku leeyahay guurka.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.