Sahih al-Bukhari, xadiiska 5309
Waxaa weriyey Sahl ibn Sa'd. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Sahl ibn Sa'd
Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا يَحْيَى، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ شِهَابٍ، عَنِ الْمُلاَعَنَةِ، وَعَنِ السُّنَّةِ، فِيهَا عَنْ حَدِيثِ، سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ أَخِي بَنِي سَاعِدَةَ أَنَّ رَجُلاً، مِنَ الأَنْصَارِ جَاءَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ رَجُلاً وَجَدَ مَعَ امْرَأَتِهِ رَجُلاً، أَيَقْتُلُهُ أَمْ كَيْفَ يَفْعَلُ فَأَنْزَلَ اللَّهُ فِي شَأْنِهِ مَا ذَكَرَ فِي الْقُرْآنِ مِنْ أَمْرِ الْمُتَلاَعِنَيْنِ، فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " قَدْ قَضَى اللَّهُ فِيكَ وَفِي امْرَأَتِكَ ". قَالَ فَتَلاَعَنَا فِي الْمَسْجِدِ وَأَنَا شَاهِدٌ، فَلَمَّا فَرَغَا قَالَ كَذَبْتُ عَلَيْهَا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنْ أَمْسَكْتُهَا. فَطَلَّقَهَا ثَلاَثًا قَبْلَ أَنْ يَأْمُرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ فَرَغَا مِنَ التَّلاَعُنِ، فَفَارَقَهَا عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " ذَاكَ تَفْرِيقٌ بَيْنَ كُلِّ مُتَلاَعِنَيْنِ ". قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ فَكَانَتِ السُّنَّةُ بَعْدَهُمَا أَنْ يُفَرَّقَ بَيْنَ الْمُتَلاَعِنَيْنِ، وَكَانَتْ حَامِلاً، وَكَانَ ابْنُهَا يُدْعَى لأُمِّهِ، قَالَ ثُمَّ جَرَتِ السُّنَّةُ فِي مِيرَاثِهَا أَنَّهَا تَرِثُهُ وَيَرِثُ مِنْهَا مَا فَرَضَ اللَّهُ لَهُ. قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ عَنِ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ السَّاعِدِيِّ فِي هَذَا الْحَدِيثِ إِنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنْ جَاءَتْ بِهِ أَحْمَرَ قَصِيرًا كَأَنَّهُ وَحَرَةٌ، فَلاَ أُرَاهَا إِلاَّ قَدْ صَدَقَتْ وَكَذَبَ عَلَيْهَا، وَإِنْ جَاءَتْ بِهِ أَسْوَدَ أَعْيَنَ ذَا أَلْيَتَيْنِ، فَلاَ أُرَاهُ إِلاَّ قَدْ صَدَقَ عَلَيْهَا ". فَجَاءَتْ بِهِ عَلَى الْمَكْرُوهِ مِنْ ذَلِكَ.
Waxaa nooga warramay Yaxya, waxaa noo sheegay Cabdirrazzaaq, waxaa noo sheegay Ibnu Jurayj oo yiri: Waxaa ii sheegay Ibnu Shihaab arrinta Li'aanka iyo Sunnada ku saabsan, isagoo ka tixraacaya xadiiska Sahl bin Sacad oo ka mid ahaa Banii Saacidah: Nin Ansaari ah ayaa u yimid Rasuulka Allah ﷺ wuxuuna yiri,
"Rasuulkii Allow! Haddii nin uu arko nin kale oo la jooga xaaskiisa, ma dilaa mise sidee buu yeelayaa?" Markaas ayaa Allah soo dejiyay xukunkiisa arrintooda, sida lagu xusay Qur'aanka kariimka ah ee ku saabsan dadka isku Li'aama. Nabigu ﷺ wuxuu yiri, "Allah wuxuu xukun ka soo saaray adiga iyo xaaskaaga." Markaas ayay isku Li'aameen masaajidka anigoo goobjoog ka ah. Markay dhammeeyeen, ninkii wuxuu yiri, "Rasuulkii Allow! Haddaan haysado xaaskan, waxay ka dhigan tahay inaan been ka sheegay." Wuxuuna furay saddex jeer ka hor intaanu Rasuulka Allah ﷺ amrin markay dhammeeyeen Li'aanka. Sidaas ayuu ugu furay horteeda Nabiga ﷺ. Nabigu ﷺ wuxuu yiri, "Sidaas oo kale ayaa loo kala diraa qof kasta oo isku Li'aama." Ibnu Jurayj wuxuu yiri: Ibnu Shihaab wuxuu yiri: Waxay noqotay Sunno kadib labadooda in la kala diro kuwa isku Li'aama. Haweeneydu way uur lahayd, wiilkeedana waxaa loogu yeeri jiray magaca hooyadiis. Kadibna waxay noqotay Sunno dhaxalkooda inay iyadu dhaxasho isagana uu ka dhaxlo waxa Allah u waajibiyay. Ibnu Jurayj wuxuu ka weriyay Ibnu Shihaab, kaas oo ka weriyay Sahl bin Sacad As-Sa'idi xadiiskan in Nabigu ﷺ yiri: "Hadday dhasho ilmo casaan ah oo gaaban oo u eg dabocase (wabar), markaas uma maleynayo inay run sheegtay oo ninku been ka sheegay. Laakiin hadday dhasho ilmo indho madow leh oo barar weyn leh, markaas uma maleynayo inuu ninku run ka sheegay." Markaasay dhashay ilmihii aan la jeclaysan karin (ee caddeeyay dambigeeda).
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Liʿān wuxuu lammaanaha siinayaa waddo sharci ah oo ay ku kala tagaan marka eedayn dhacdo.
Nin reer Ansaar ah ayaa Nabiga ﷺ weydiiyey waxa uu samaynayo haddii uu nin kale ku arko xaaskiisa. Waxyiga ku saabsan liʿān ayaa yimid arrintan darteed.
Habraac shareecadu jidaysay oo ay ku jiraan dhaaro isdhaafsi iyo islacnad, marka ninku xaaskiisa ku eedeeyo sinno isaga oo aan haysan markhaatiyada loo baahan yahay.
Xiriirka sharciyeed ee ilmaha loogu nisbeeyo waalid.
Culimada waxay ka fahmeen in eedayn sinno aan looga jawaabi karin xoog qofku iskiis u adeegsado: liʿān waa habraac rasmi ah oo hoos yimaada awoodda garsoorka. Werintu waxay sheegaysaa in lammaanuhu kala tagaan liʿān ka dib, ilmahana xaaladdan hooyada loo nisbeeyey. Saamaynta sharciyeed ee saxda ah iyo doorka furriin saddex jeer lagu dhawaaqay waa arrimo fiqhi ahaan laga doodo; qisadan oo keliya kuma filna in lagu go'aamiyo dhammaan faahfaahinta kiis kasta. Arrimaha noocaas ah waa in loo gudbiyaa caalim ama garsoore awood u leh.
- Eedayn culus xoog ha uga jawaabin; raadso hay'ad awood leh oo caddaalad ah.
- Ilaali karaamada dhammaan dadka ay arrintu khusayso, si taxaddar lehna uga fiirso arrimaha nasabka.
- Khilaaf ku saabsan liʿān, kala-tag ama dhaxal, talo aqoon leh ka raadso halkii aad adigu go'aan ka gaari lahayd.
Werintan saxiixa ahi waxay ka hadlaysaa isla habraaca, waxayna caawisaa fahamka duruufaha dhaarta iyo kala-tagga.
Sahih al-Bukhari · #5308 (Sahih)Werintan saxiixa ahi waxay sheegaysaa qisada ʿUwaymir al-ʿAjlani oo Nabiga ﷺ ugu yimid arrinta liʿān.
Sahih al-Bukhari · #5310 (Sahih)Werintan saxiixa ahi waxay sidoo kale ka hadlaysaa liʿān iyo saamayntiisa lammaanaha.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.