Cuntada iyo Cuntooyinka · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari, xadiiska 5443

Waxaa weriyey Jabir ibn Abdullah. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.

Sahih (lagu kalsoon yahay)Buugga: Cuntada iyo Cuntooyinka
صحيح البخاري
Yaa weriyey?

Waxaa weriyey Jabir ibn Abdullah

Sahih (lagu kalsoon yahay)

Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.

Riwaayadda

Qoraalka Carabiga

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي مَرْيَمَ، حَدَّثَنَا أَبُو غَسَّانَ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو حَازِمٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي رَبِيعَةَ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، رضى الله عنهما قَالَ كَانَ بِالْمَدِينَةِ يَهُودِيٌّ وَكَانَ يُسْلِفُنِي فِي تَمْرِي إِلَى الْجِدَادِ، وَكَانَتْ لِجَابِرٍ الأَرْضُ الَّتِي بِطَرِيقِ رُومَةَ فَجَلَسَتْ، فَخَلاَ عَامًا فَجَاءَنِي الْيَهُودِيُّ عِنْدَ الْجَدَادِ، وَلَمْ أَجُدَّ مِنْهَا شَيْئًا، فَجَعَلْتُ أَسْتَنْظِرُهُ إِلَى قَابِلٍ فَيَأْبَى، فَأُخْبِرَ بِذَلِكَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ لأَصْحَابِهِ ‏"‏ امْشُوا نَسْتَنْظِرْ لِجَابِرٍ مِنَ الْيَهُودِيِّ ‏"‏‏.‏ فَجَاءُونِي فِي نَخْلِي فَجَعَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُكَلِّمُ الْيَهُودِيَّ فَيَقُولُ أَبَا الْقَاسِمِ لاَ أُنْظِرُهُ‏.‏ فَلَمَّا رَأَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم قَامَ فَطَافَ فِي النَّخْلِ، ثُمَّ جَاءَهُ فَكَلَّمَهُ فَأَبَى فَقُمْتُ فَجِئْتُ بِقَلِيلِ رُطَبٍ فَوَضَعْتُهُ بَيْنَ يَدَىِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَأَكَلَ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ أَيْنَ عَرِيشُكَ يَا جَابِرُ ‏"‏‏.‏ فَأَخْبَرْتُهُ فَقَالَ ‏"‏ افْرُشْ لِي فِيهِ ‏"‏‏.‏ فَفَرَشْتُهُ فَدَخَلَ فَرَقَدَ، ثُمَّ اسْتَيْقَظَ فَجِئْتُهُ بِقَبْضَةٍ أُخْرَى فَأَكَلَ مِنْهَا، ثُمَّ قَامَ فَكَلَّمَ الْيَهُودِيَّ فَأَبَى عَلَيْهِ فَقَامَ فِي الرِّطَابِ فِي النَّخْلِ الثَّانِيَةَ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ يَا جَابِرُ جُدَّ وَاقْضِ ‏"‏‏.‏ فَوَقَفَ فِي الْجَدَادِ فَجَدَدْتُ مِنْهَا مَا قَضَيْتُهُ وَفَضَلَ مِنْهُ فَخَرَجْتُ حَتَّى جِئْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَبَشَّرْتُهُ فَقَالَ ‏"‏ أَشْهَدُ أَنِّي رَسُولُ اللَّهِ ‏"‏‏.‏ عُرُوشٌ وَعَرِيشٌ بِنَاءٌ وَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ مَعْرُوشَاتٍ مَا يُعَرَّشُ مِنْ الْكُرُومِ وَغَيْرِ ذَلِكَ يُقَالُ عُرُوشُهَا أَبْنِيَتُهَا

Tarjumaad

Waxaa nooga warramay Saciid bin Abii Maryam, waxaa nooga warramay Abuu Ghassaana, wuxuu yiri: Waxaa ii warramay Abuu Xaazim, oo ka weriyey Ibraahiim bin Cabdirraxmaan bin Cabdullaahi bin Abii Rabii'ah, oo ka weriyey Jaabir bin Cabdullaahi, Allaha ka raalli noqdee, wuxuu yiri: Waxaa Madiina joogay nin Yuhuudi ah oo ii amaahin jiray lacag ilaa xilliga goynta timirta. Jaabir wuxuu lahaa dhul ku yaalla jidka Roomah. Sannadkaas dhulku ma uusan dhalin, sidaas darteed dayntii bixinteeda waxay dib u dhacday hal sano. Ninkii Yuhuudiga ahaa ayaa ii yimid xilligii goynta, mana aanan ka helin waxba. Waxaan weydiistay inuu ii siiyo fursad sannad kale, laakiin wuu diiday. Arrintaas waxaa lagu wargeliyey Nebiga ﷺ, markaasuu asxaabtiisa ku yiri:

"Aan tagno oo Jaabir fursad uga soo codsanno Yuhuudiga." Markaasay beertayda timirta iigu yimaadeen, Nebiguna ﷺ wuxuu bilaabay inuu la hadlo Yuhuudiga, laakiin Yuhuudigu wuxuu yiri: "Abu Qaasimow, fursad siin maayo." Markii Nebigu ﷺ arkay dabeecaddiisa, wuu istaagay oo beerta oo dhan ayuu soo wareegay, kadibna wuu u soo noqday oo la hadlay, laakiin wuu diiday. Markaasaan istaagay oo wax yar oo timir qoyan ah keenay, hortiisana dhigay Nebiga ﷺ. Wuu cunay, kadibna wuxuu yiri: "Xaggee buu ku yaallaa carshigaagu (aqalkaaga), Jaabiraw?" Waan u sheegay, wuxuuna yiri: "Gogosha ii dhig." Waan u goglalay, wuu galay oo hurday. Markuu toosay, waxaan u keenay mid kale oo timir ah, wuuna ka cunay, kadibna wuu istaagay oo Yuhuudigii la hadlay, laakiin wuu ku adkaystay diidmada. Markaasuu Nebigu ﷺ markii labaad istaagay geedaha timirta ee raran dhexdooda, wuxuuna yiri: "Jaabiraw, gooy oo iska bixi." Yuhuudigii wuu ila joogay anigoo goynaya timirta ilaa aan ka bixiyey xaqqiisii oo dhan, waxaana haray wax dheeraad ah. Markaasaan baxay oo Nebiga ﷺ u imid una bushaareeyey, markaasuu yiri: "Waxaan marqaati ka ahay inaan ahay Rasuulkii Alle ﷺ." Erayada 'Curuush iyo Cariish waa dhismo, Ibnu Cabbaasna wuxuu yiri 'Macruushaat' waa waxa laga sameeyo karamada (geed canabka) iyo wixii la mid ah, dhismahoodana waxaa lagu magacaabaa Curuush.

Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.

Fariinta Muhiimka ah

Nabiga ﷺ wuxuu Jabir ka caawiyey bixinta deyntiisa markii dalaggii timirtu xumaaday.

Asalka iyo sababta

Jabir ma awoodin inuu deyntiisa ka bixiyo maalgeliyihii Yuhuudiga ahaa, sababtoo ah dalaggii timirtiisu wuu xumaaday. Nabiga ﷺ wuxuu asxaabtiisa ula tegay beertiisa si uu uga codsado waqti dheeraad ah, dabadeedna wuxuu ka caawiyey inuu deynta bixiyo.

Erayada adag oo la sharxay
Waqti dheeraad ah

Waqti dheeraad ah oo lagu bixiyo deyn.

Rutab

Timir cusub oo bislaatay.

‘Arish

Aqal yar ama meel nasasho oo fudud oo daboolan.

Waxa culimadu ka fahmeen

Culimada hore waxay xadiiskan ka fahmeen in ay wanaagsan tahay in la caawiyo qof deyn lagu leeyahay oo dhibaato ku jira, iyo in magaciisa loo dalbo waqti dheeraad ah. Deyn-bixiyaha waxaa lagu boorrinayaa dabacsanaan, hase yeeshee werintu waxay caddaynaysaa in Jabir qirtay deyntiisa oo ugu dambayn si buuxda u bixiyey. Culimadu waxay dalagga faraha badan u arkaan mucjiso iyo calaamad muujinaysa nebinnimada Muxammad ﷺ. Xadiisku oggolaansho uma aha in deynta la bixin waayo.

Casharrada maanta
  1. Haddii aad muddo kooban dhaqaale ku ciriiryooto, si daacad ah oo waqtigeeda ku habboon u codso waqti dheeraad ah, heshiisyo cadna la gal qofka aad lacagta ku leedahay.
  2. Qof deyn lagu leeyahay si dhab ah u caawi, tusaale ahaan adigoo dhexdhexaadinaya ama abaabulaya kaalmo uu deynta ku bixiyo.
  3. Bixi deynta marka aad awooddo, adigoo tixgelinaya xuquuqda qofka lacagta ku leh.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada

Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.