Sahih al-Bukhari, xadiiska 5663
Waxaa weriyey Usama ibn Zayd. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Laga soo bilaabo al‑Bukhari dib ilaa Nabiga ﷺ
- 1Yahya ibn Bukayrwuxuu u sheegay al‑Bukhariيَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ
- 2Al‑Laythاللَّيْثُ
- 3Uqaylعُقَيْلٍ
- 4Ibn Shihabابْنِ شِهَابٍ
- 5Urwaعُرْوَةَ
- 6Usama ibn Zaydأُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ
- 7Rasuulka Alle ﷺرَسُولُ اللَّهِ ﷺ
Siday u kala horreeyaan qoraalka Carabiga ee riwaayaddan. Magacyada waxaa laga soo rogay Carabiga loona qoray farta Laatiinka. Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ، أَنَّ أُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ، أَخْبَرَهُ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم رَكِبَ عَلَى حِمَارٍ عَلَى إِكَافٍ عَلَى قَطِيفَةٍ فَدَكِيَّةٍ، وَأَرْدَفَ أُسَامَةَ وَرَاءَهُ يَعُودُ سَعْدَ بْنَ عُبَادَةَ قَبْلَ وَقْعَةِ بَدْرٍ فَسَارَ حَتَّى مَرَّ بِمَجْلِسٍ فِيهِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَىٍّ ابْنُ سَلُولَ وَذَلِكَ قَبْلَ أَنْ يُسْلِمَ عَبْدُ اللَّهِ، وَفِي الْمَجْلِسِ أَخْلاَطٌ مِنَ الْمُسْلِمِينَ وَالْمُشْرِكِينَ عَبَدَةِ الأَوْثَانِ وَالْيَهُودِ، وَفِي الْمَجْلِسِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ رَوَاحَةَ، فَلَمَّا غَشِيَتِ الْمَجْلِسَ عَجَاجَةُ الدَّابَّةِ خَمَّرَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَىٍّ أَنْفَهُ بِرِدَائِهِ، قَالَ لاَ تُغَيِّرُوا عَلَيْنَا فَسَلَّمَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَوَقَفَ وَنَزَلَ فَدَعَاهُمْ إِلَى اللَّهِ فَقَرَأَ عَلَيْهِمُ الْقُرْآنَ، فَقَالَ لَهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَىٍّ يَا أَيُّهَا الْمَرْءُ إِنَّهُ لاَ أَحْسَنَ مِمَّا تَقُولُ إِنْ كَانَ حَقًّا، فَلاَ تُؤْذِنَا بِهِ فِي مَجْلِسِنَا، وَارْجِعْ إِلَى رَحْلِكَ فَمَنْ جَاءَكَ فَاقْصُصْ عَلَيْهِ. قَالَ ابْنُ رَوَاحَةَ بَلَى يَا رَسُولَ اللَّهِ فَاغْشَنَا بِهِ فِي مَجَالِسِنَا فَإِنَّا نُحِبُّ ذَلِكَ فَاسْتَبَّ الْمُسْلِمُونَ وَالْمُشْرِكُونَ وَالْيَهُودُ حَتَّى كَادُوا يَتَثَاوَرُونَ فَلَمْ يَزَلِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم حَتَّى سَكَتُوا فَرَكِبَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم دَابَّتَهُ حَتَّى دَخَلَ عَلَى سَعْدِ بْنِ عُبَادَةَ فَقَالَ لَهُ " أَىْ سَعْدُ أَلَمْ تَسْمَعْ مَا قَالَ أَبُو حُبَابٍ ". يُرِيدُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ أُبَىٍّ. قَالَ سَعْدٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ اعْفُ عَنْهُ وَاصْفَحْ فَلَقَدْ أَعْطَاكَ اللَّهُ مَا أَعْطَاكَ وَلَقَدِ اجْتَمَعَ أَهْلُ هَذِهِ الْبَحْرَةِ أَنْ يُتَوِّجُوهُ فَيُعَصِّبُوهُ فَلَمَّا رَدَّ ذَلِكَ بِالْحَقِّ الَّذِي أَعْطَاكَ شَرِقَ بِذَلِكَ، فَذَلِكَ الَّذِي فَعَلَ بِهِ مَا رَأَيْتَ.
Usama bin Zaid wuxuu yiri: Nebigu ﷺ wuxuu fuulay dameer leh kooro iyo dabool xariir ah oo Fadakiyya ah, wuxuuna igu fadhiisiyay dhabarkiisa si aan u booqanno Sacad bin Cubaada, taasoo ahayd ka hor Dagaalkii Badar. Nebigu ﷺ wuu socday ilaa uu maray meel ay fadhiyeen dad uu ku jiray Cabdullaahi bin Ubayy bin Saluul, waqtigaas oo ahaa ka hor inta uusan Cabdullaahi Islaamin. Kulankaas waxaa joogay Muslimiin, Mushrikiin (caabudayaasha sanamyada), iyo Yuhuud. Waxaa sidoo kale joogay Cabdullaahi bin Rawaaxa. Markii boorka dameerku uu qariyay dadkii fadhiyay, Cabdullaahi bin Ubayy wuxuu sanka ku daboolay maradiisa wuxuuna yiri:
"Ha nagu dhibina boorka." Nebigu ﷺ wuu salaamay, wuu istaagay, wuuna ka degay dameerka. Kadibna wuxuu ugu yeeray xagga Allah wuxuuna ku akhriyay aayado Qur'aan ah. Markaas buu Cabdullaahi bin Ubayy yiri: "Ninyahow! Ma jiro wax ka fiican waxaad sheegayso haddii ay run tahay, ee ha nagu dhibin kulankayaga, ku noqo gurigaaga, ciddii kuu timaadana halkaas wax ugu sheeg." Cabdullaahi bin Rawaaxa ayaa yiri: "Maya, Rasuulkii Allow ﷺ! Nagu soo dhex gali barashadaada kulamadayada, waayo waannu jecelnahay taas." Markaas bay Muslimiintii, Mushrikiintii iyo Yuhuuddii is-caayeen ilaa ay sigteen inay is-dilaan. Nebigu ﷺ wuu dejinayay ilaa ay ka aamuseen. Kadibna Nebigu ﷺ wuxuu fuulay xoolihiisii wuxuuna galay gurigii Sacad bin Cubaada. Wuxuu ku yiri: "Sacadow! Ma maqashay wuxuu yiri Abuu Xubaab?" (Wuxuu ula jeeday Cabdullaahi bin Ubayy). Sacad baa yiri: "Rasuulkii Allow ﷺ! Iska cafi oo dhaaf, maxaa yeelay Allah wuxuu ku siiyay wuxuu ku siiyay. Dadka magaaladan (Madiina) waxay ku heshiiyeen inay madax u doortaan oo taaj u xiraan, laakiin markii Xaqqa Allah ku siiyay uu arrintaas hor istaagay, wuxuu la qarraqmay xasad, taasina waa sababta uu u sameeyay ficilka aad aragtay."
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Nabi ﷺ wuu sii waday martiqaadka iyo dejinta xaaladda, halka Sacad uu ku baaqay cafis.
Dhacdadu waxay dhacday ka hor dagaalkii Badar, markii Nabi ﷺ uu jidka ugu jiray booqashada Sacad ibn Cubada. Isaga oo la jooga koox kala duwan oo Madiina ku sugan ayuu dadka halkaas joogay ugu yeeray Allah, wuxuuna u akhriyay Qur’aanka. Kadib hadal kululaaday, Sacad wuxuu ka codsaday inuu Cafiyo Cabdullaah ibn Ubayy.
Maro jilicsan oo loogu magac daray Fadak.
Naanays uu lahaa Cabdullaah ibn Ubayy.
Cafis iyo si deeqsinimo leh uga gudbid fal dhaawac leh.
Culimada qadiimiga ahi waxay arrintan ka fahmeen in booqashada dadka buka iyo ilaalinta xiriirka bulshada ay yihiin camallo wanaagsan, qofkuna uu farriinta Allah u gudbin karo si ku habboon. Nabi ﷺ wuu isdejiyay, wuxuuna ka hortagay in xaaladdu sii xumaato; talada Sacadna waxay muujinaysaa in cafiska iyo dabacsanaantu mararka qaarkood ka xikmad badan yihiin aargoosiga. Werintani ma xusayso xeer gaar ah oo afarta madhhab ee sunnigu arrintan isku khilaafsan yihiin.
- Booqo qof buka ama taageero u baahan, una muuji danayn dhab ah.
- Isdeji marka wada hadalku halis ugu jiro inuu xumaado, kana caawi dadka kale inay degaan.
- Marka ay ku habboon tahay, dooro cafis iyo dabacsanaan halkii aad khilaafka sii hurin lahayd.
Werintani waxay ku jirtaa isla kitaabka ka hadlaya bukaanka iyo imtixaannada, waxayna bixisaa macluumaad dheeraad ah oo ku saabsan samirka marka dhib jiro.
Sahih al-Bukhari · #5662 (Sahih)Werintan kale ee saxiixa ah ee isla cutubka ku jirta waxay sidoo kale ka hadlaysaa la macaamilka jirrada iyo raadinta qalbi-dejin.
Sahih al-Bukhari · #194 (Sahih)Werintani waxay sharxaysaa sida Nabi ﷺ ula dhaqmay dadka xaalad bulsheed, sidaasna waxay sii dhammaystiraysaa tusaalaha hab-dhaqankiisa deggan.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.