Sahih al-Bukhari, xadiiska 5729
Waxaa weriyey Abdullah ibn Abbas. Qoraal Carabi ah oo wata tarjumaad iyo sharaxaad noo gaar ah.
Waxaa weriyey Abdullah ibn Abbas
Sahih al-Bukhari guud ahaan waxaa loo tixgeliyaa mid lagu kalsoonaan karo.
Riwaayadda
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ زَيْدِ بْنِ الْخَطَّابِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ نَوْفَلٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ ـ رضى الله عنه ـ خَرَجَ إِلَى الشَّأْمِ حَتَّى إِذَا كَانَ بِسَرْغَ لَقِيَهُ أُمَرَاءُ الأَجْنَادِ أَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ الْجَرَّاحِ وَأَصْحَابُهُ، فَأَخْبَرُوهُ أَنَّ الْوَبَاءَ قَدْ وَقَعَ بِأَرْضِ الشَّأْمِ. قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَقَالَ عُمَرُ ادْعُ لِي الْمُهَاجِرِينَ الأَوَّلِينَ. فَدَعَاهُمْ فَاسْتَشَارَهُمْ وَأَخْبَرَهُمْ أَنَّ الْوَبَاءَ قَدْ وَقَعَ بِالشَّأْمِ فَاخْتَلَفُوا. فَقَالَ بَعْضُهُمْ قَدْ خَرَجْتَ لأَمْرٍ، وَلاَ نَرَى أَنْ تَرْجِعَ عَنْهُ. وَقَالَ بَعْضُهُمْ مَعَكَ بَقِيَّةُ النَّاسِ وَأَصْحَابُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَلاَ نَرَى أَنْ تُقْدِمَهُمْ عَلَى هَذَا الْوَبَاءِ. فَقَالَ ارْتَفِعُوا عَنِّي. ثُمَّ قَالَ ادْعُوا لِي الأَنْصَارَ. فَدَعَوْتُهُمْ فَاسْتَشَارَهُمْ، فَسَلَكُوا سَبِيلَ الْمُهَاجِرِينَ، وَاخْتَلَفُوا كَاخْتِلاَفِهِمْ، فَقَالَ ارْتَفِعُوا عَنِّي. ثُمَّ قَالَ ادْعُ لِي مَنْ كَانَ هَا هُنَا مِنْ مَشْيَخَةِ قُرَيْشٍ مِنْ مُهَاجِرَةِ الْفَتْحِ. فَدَعَوْتُهُمْ، فَلَمْ يَخْتَلِفْ مِنْهُمْ عَلَيْهِ رَجُلاَنِ، فَقَالُوا نَرَى أَنْ تَرْجِعَ بِالنَّاسِ، وَلاَ تُقْدِمَهُمْ عَلَى هَذَا الْوَبَاءِ، فَنَادَى عُمَرُ فِي النَّاسِ، إِنِّي مُصَبِّحٌ عَلَى ظَهْرٍ، فَأَصْبِحُوا عَلَيْهِ. قَالَ أَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ الْجَرَّاحِ أَفِرَارًا مِنْ قَدَرِ اللَّهِ فَقَالَ عُمَرُ لَوْ غَيْرُكَ قَالَهَا يَا أَبَا عُبَيْدَةَ، نَعَمْ نَفِرُّ مِنْ قَدَرِ اللَّهِ إِلَى قَدَرِ اللَّهِ، أَرَأَيْتَ لَوْ كَانَ لَكَ إِبِلٌ هَبَطَتْ وَادِيًا لَهُ عُدْوَتَانِ، إِحْدَاهُمَا خَصِبَةٌ، وَالأُخْرَى جَدْبَةٌ، أَلَيْسَ إِنْ رَعَيْتَ الْخَصْبَةَ رَعَيْتَهَا بِقَدَرِ اللَّهِ، وَإِنْ رَعَيْتَ الْجَدْبَةَ رَعَيْتَهَا بِقَدَرِ اللَّهِ قَالَ فَجَاءَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَوْفٍ، وَكَانَ مُتَغَيِّبًا فِي بَعْضِ حَاجَتِهِ فَقَالَ إِنَّ عِنْدِي فِي هَذَا عِلْمًا سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " إِذَا سَمِعْتُمْ بِهِ بِأَرْضٍ فَلاَ تَقْدَمُوا عَلَيْهِ، وَإِذَا وَقَعَ بِأَرْضٍ وَأَنْتُمْ بِهَا فَلاَ تَخْرُجُوا فِرَارًا مِنْهُ ". قَالَ فَحَمِدَ اللَّهَ عُمَرُ ثُمَّ انْصَرَفَ.
Waxaa inoo warramay Cabdullaahi bin Cabbaas in Cumar bin Al-Khadhaab (radiyallahu anhu) uu u safra dhanka Shaam. Markii uu gaaray Sargh, waxaa la kulmay taliyeyaasha ciidanka oo uu ugu horreeyo Abuu Cubaydah bin Al-Jarraax iyo asxaabtiisa, waxayna u sheegeen in cudur dillaacay uu ka jiro dhulka Shaam. Ibn Cabbaas wuxuu yiri: Cumar wuxuu yiri,
"Iigu yeera Muhaajiriintii hore." Wuu u yeeray, wuuna la tashaday isagoo u sheegay in cudurku ka dillaacay Shaam, markaasay isku khilaafeen aragtida. Qaar baa yiri, "Ujeeddo ayaad u soo baxday, mana aragno inaad ka noqoto." Qaar kalena waxay yiraahdeen, "Waxaa kula socda dadka intiisa kale iyo Asxaabtii Rasuulka ﷺ, mana aragno inaad ku geliso cudurkan." Cumar wuxuu yiri, "Iga taga." Kadib wuxuu yiri, "Iigu yeera Ansaarta." Waan u yeernay, wuuna la tashaday, laakiin waxay mareen jidkii Muhaajiriinta oo kale, wayna isku khilaafeen sidoodii oo kale. Wuxuu yiri, "Iga taga." Kadib wuxuu yiri, "Iigu yeera odayaasha Qureysh ee halkan jooga oo ka mid ah Muhaajiriintii Fatxiga." Waan u yeernay, laba nin mooyaane kuma aysan khilaafin, waxayna yiraahdeen, "Waxaan aragnaa inaad dadka dib u celiso oo aadan gelin cudurkan." Markaas Cumar wuxuu ku dhawaaqay dadka dhexdiisa, "Berri subax ayaan dhabarka saaranayaa (safar dib-u-noqosho ah), idinkuna subaxda." Abuu Cubaydah bin Al-Jarraax wuxuu yiri, "Ma ka carar baa qaddarka Alle?" Cumar wuxuu yiri, "Haddii aan adiga ahayn qof kale dhihi lahaa, Abuu Cubaydow! Haa, waxaan ka cararaynaa qaddarka Alle annagoo u cararayna qaddarka Alle. Ma aragtaa haddii aad leedahay geel oo ay galaan tog leh laba daamood, mid barwaaqo ah iyo mid abaar ah, haddii aad daaqsato barwaaqada ma qaddarka Alle kuma daaqsatid? Haddii aad daaqsato abaartana ma qaddarka Alle kuma daaqsatid?" Wuxuu yiri: Markaas waxaa yimid Cabdiraxmaan bin Cowf oo ka maqnaa hawl darteed, wuxuuna yiri, "Arrintan cilmi baan ka hayaa. Waxaan maqlay Rasuulka ﷺ oo leh: 'Haddii aad maqashaan inuu cudur ka dillaacay dhul, ha u safriina; haddiise uu ka dillaaco dhul aad joogtaan, ha ka bixina adinkoo ka cararaya.'" Markaas Cumar wuxuu ammaanay Alle, kadibna wuu noqday.
Tarjumaad iyo sharaxaad ay samaysay Khutba World, oo laga tarjumay Carabiga.
Umar wuxuu isku daray tawakkulka Alle iyo taxaddarka laga qaato cudur faafa.
Cumar ibn al-Khattaab wuxuu u socday Shaam markii uu Sargh ka maqlay in cudur faafa ka jiro halkaas. Wuxuu la tashaday kooxo kala duwan oo saxaabada ah; dabadeed Cabdurraxmaan ibn Cawf wuxuu soo tebiyey tilmaantii Nabiga ee ku saabsan gelidda ama ka bixidda meel cudur faafa ka jiro.
Gobolkii taariikhiga ahaa ee Shaam, oo ay ku jireen dhulalka Suuriya maanta iyo dalalka ku hareeraysan.
Dillaac cudur oo ku fida deegaan.
Waxa Alle qaddaro; doorashooyinka iyo taxaddarka aadamuhuna waxay ku jiraan qaddarkiisa.
Culimadu waxay arrintan ka fahmeen in tawakkulka Alle uu la socdo qaadashada taxaddarrada bannaan: ka soo noqoshada meel aanu cudurku weli soo gaarin ma aha diidmo qaddarka Alle. Tilmaantu waxay reebaysaa gelidda meel cudur faafa ka jiro iyo ka bixiddeeda si looga baxsado cudurka. Fuqahadii hore waxay tan uga hadlaan inay saldhig u tahay tallaabooyinka xaddida faafidda; la tashiga dadka aqoonta iyo kalsoonida lehna wuu ka caawiyaa arrintaas. Afarta madhab ee Sunnigu guud ahaan way aqbalaan tilmaantan Nabiga, inkastoo ay jiraan kala duwanaansho faahfaahsan marka xaalado gaar ah lagu dabaqayo.
- Marka cudur faafa jiro, raac tilmaamaha lagu kalsoon yahay hana u safrin meel cudurku ka jiro.
- Taxaddar samee adigoon u malaynayn inaad sidaas kaga baxday qaddarka Alle.
- La tasho dadka aqoonta iyo waayo-aragnimada leh ka hor intaadan qaadan go'aan culus.
Werintani sidoo kale waxay sheegaysaa in aan la gelin meel uu cudurka daacuunku ka dillaacay, lagana bixin si looga baxsado.
Sahih al-Bukhari · #5730 (Sahih)Werintani waxay ka warramaysaa Cumar oo Sargh jooga, waxayna taageeraysaa macnaha guud ee go'aankiisa ahaa inuusan u sii gudbin goobta cudurku saameeyey.
Sahih al-Bukhari · #5731 (Sahih)Xadiiskani wuxuu xambaarsan yahay tilmaam la xidhiidha ka fogaanshaha cudurka, wuxuuna dhammaystirayaa mawduuca taxaddarka.
Maalin kasta xadiis, kuna qoran luqaddaada
Abku wuxuu maalin kasta ku siinayaa xadiis wata sharaxaad, sidoo kalena ah wijit taleefankaaga ku jira. Waa bilaash.